TARİH KONU ANLATIMI 4

Abdülaziz Dönemi (1861 – 1876)

Genç Osmanlılar Abdülaziz’e meşrutiyeti ilen ettirmek istediler. Ama Abdülaziz Meşrutiyeti ilan etmedi.

Abdülaziz İngiliz ve Fransa’ya gezi düzenledi.

Abdülaziz genç Osmanlılar tarafından tahttan indirildi.

Not: Avrupa’ya (Dış ülkeye) gezi düzenlenen ilk Osmanlı Padişahtır.

Not: Aydınlar tarafından tahttan indirilen ilk padişahtır.

II. Abdülhamit Dönemi (1876 – 1909)

Devletin dağılmasını önlemek isteyen Genç Osmanlılar (Jön Türkler) II. Abdülhamit’i Meşrutiyeti ilan edeceğine söz verdiği için tahta çıkardılar.

Aynı gün Avrupalılar balkanlı milletlerin durumunu görüşmek ve Osmanlı’yı yeni reformlar yapmaya zorlamak için İstanbul Tersane) Konferansı toplandı. Aynı gün Mithat paşa Meşrutiyete geçiş için Kanun – i Esasi’yi ilan etti.

I. Meşrutiyetin İlanının Sebepleri (1876 – 1878)

1 – Genç Osmanlıların çalışmaları

2 – Osmanlıyı dağılmaktan kurtarma isteği

3 – Dış müdahaleleri önleme isteği

4 – Halkı yönetime katma isteği

5 – Anayasal düzene geçme isteği

6 – Ayaklanmaları durdurma isteği

23 Aralık 1876 ‘da Kanun – i Esasi ilan edildi.

        Not:Kanuni Esasi ile halk ilk kez sınırlıda olsa yönetime katıldı.

Not: Meşrutiyete geçerek Tersane konferansı sonuçsuz bırakıldı.

Not: Kanun – i Esasi ilk Osmanlı Anayasasıdır.

Not:Kanun – i  Esası

1 – İlk Osmanlı Anayasasıdır. Prusya ve Belçika Anayasalarını örnek almıştır.

2 – Meclisi Ayan ve Meclisi Mebusan vardır. Ayan Meclisi; padişah tarafından ömür boyu seçilir. Mebusan Meclisi; Osmanlı erkekleri tarafından 4 yıllığına seçilir.

3 – Yasama görevi Ayan ve Mebusan meclisine aittir.

4 – Yürütme görevi Padişah ve bakanlar kuruluna aittir. (Heyet – i vükela)

5 – Kanun teklifini hükümet yapar.

6 – Hükümet padişaha karşı sorumludur.

7 – Padişahın meclisi fes etme yetkisi vardır.

8 – Meclis hükümete karşı sorumludur.

9 – Padişahın sürgüne gönderme yetkisi vardır.

Not:Kanuni Esasi ille ilk kez Anayasal devlet düzenine geçildi.

Not:Kanuni Esasi ile ilk kez parlementer sisteme geçildi.

Not:Kanuni esasi ilanında Osmancılık fikri etkilidir.

Meşrutiyet’in zaafları

1 – Meclisin çoğunluğunun hristiyan azınlıklar olması.

2 – Padişah iradesinin millet  iradesinden üstün olması.

Padişah 1877 – 78 (93 Harbi) Osmanlı – Rus harbini bahane ederek Meclisi fes etti.

İstibdat dönemi.(1878 – 1908)

II. Abdülhamit’in baskısıyla devleti yönetmesidir.

Bu dönemde, mecelle kullanıldı. (Ahmet Cevdet.Paşa   mecelle’yi Sulta Abdulazizi döneminde hazırladı)

Kabotaj hakkı yabancılara verildi.

Duyunun umumiye kuruldu. 1881

Ziraat bankası açıldı. 1881

İttihat ve terakki II. Meşrutiyeti ilan ettirdi.

Mecelle:medeni hukuk demektir

II. Meşrutiyet (1908 – 19220) (24 Temmuz. 1908)

Sebepleri:

1 – İttihatçıların çalışmaları

2 – Reval görüşmeleri

3 – Osmanlıyı parçalanmaktan kurtarma isteği

4 – Anayasal yönetimi tekrar kurma isteği

Not: Bu denemdeki partiler

İttihat ve terakki partisi

Hürriyet ve itilaf partisi

İttihatı osmani  partisi

Osmanlı Demokrat partisi

Osmanlı sosyalist partisi

       Fedakaran-ı millet partisi

II. Meşrutiyet’te Anayasa Değişikliği

*Hükümet padişaha değil Meclise karşı sorumlu

*Padişahın meclisi açma kapatma yetkisi vardır.

*Milletler arası antlaşma meclise sunulacaktır.

*sansür kaldırıldı.

*Padişahın sürgün yetkisine son verildi.

31 Mart Olayı

Ahrar   partisi tarafından çıkarıldı . Meşrutiyete karşı bir ayaklanmadır. Ayaklanmayı harekat ordusu  bastırdı. (Mahmut Şevket paşa,kolağası Mustafa Kemal) padişah ,ayaklanmada rolü oldu. Gerekçesiyle tahttan indirildi. yerine V:Mehmet Reşat tahta çıkarıldı

*Mustafa Kemal’in askeri sahaya çıktığı ılk olaydır

*M.Kemal’in  içerideki ilk askeri başarısıdır

*Türk tarihinde ki ilk  rejime karşı  ayaklanmadır

Osmanlının dağılmasını önleme çabaları

1 – Osmancılık:

Tanzimat döneminde aydınlar Genç Osmanlılar adıyla bir cemiyet kurdular. Bu cemiyet Osmanlıyı dağılmaktan kurtarmayı amaçlamıştır. Dil, din, ırk farkı gözetmeksizin herkes Osmanlı vatandaşıdır düşüncesini belırlemişlerdir. bütün Osmanlı vatandaşlarını Osmancılık fikri etrafında toplamakla devleti dağılmaktan kurtaracağını düşünmüşlerdir.

2 – İslamcılık

Bu akım 19. yy da Önem kazanmıştır. Bu fikre göre birleştirici etken ……………. dır. İslamcılık fikri Arapların İngilizlerle işbirliği yapmasıyla iflas etmiştir.

3 – Turancılık: Turancılık Türkçülük fikrinin siyasallaşmasıdır. Amaç ……….. ……………………………….. dır. Turancılık Osmanlının I. Dünya harbinde yenilmesiyle zayıfladı.

4 – Batıcılık: II. Meşrutiyet döneminde fikir akımı haline geldi. Kurtuluşun batılaşmayla olacağını savunuyorlar.

5 – Adem –  i Merkeziyetçilik

Merkezi hükümetin yetkilerinin azalmasını, çeşitli unsurların etkinleştirmesini isterler.

Savunucusu …………………………………………tir.

Bu akım liberal ekonomi modelini benimser.

*Osmancılık anlayışı milliyetçilik anlayışına ters düşmektedir.

Bu durum etkisini yitirmesine sebep olmuştur.

Not: İslamcılık fikrini en etkin kullanan padişah …………………………………….tır.

Not: Türkücülük fikrinin en etkin savunucusu Ziya Gökalptir

Not: Türkçülük Türk milletini kültürel olarak yüceltmektir. Dil, din, soy, tarih, ve ülke birliğidir.

Not: Türklerin Turan ideali varken, Batıcılar buna karşı ………… idealini savunurlar.

Trablusgarp Savaşı 1911 – 1912

Nedenleri:

1 – İtalya’nın hammadde arayışı

2 – Osmanlı’nın Trablusgarp’ı savunacak gücünün olmaması

3 – Trablusgarp’ın Jeopolitik konumu

4 – Trablusgarp’ın hammaddeye sahip olması

5 – İngiltere ve Fransa’nın Almanya’ya yaklaşmasın diye İtalya’yı desteklemesi

6 – İtalya’nın 1856 ……………….. ‘a karşı aldığı yenilgiyi unutturmak istemesi

1870 de birliğini sağlayan İtalya sömürge yarışında geç kalmıştı. Fas. Tunus ………….. işgali altında, Mısır……….. işgali altındaydı.

Not: Osmanlı’nın Trablusgarp’ı savunacak gücü yoktu. Çünkü…1……………………….. . ……………………………..

……………………………………2………………………………………………………………………………………………….

İtalya Osmanlıya bir nota gönderdi ve Trablusgarp’ı istedi. Osmanlı karşı çıkınca Trablusgarp’ı işgal etti.Osmanlı buraya gönüllü subaylar göndererek halkı teşkilatlandırdı. Bu subaylar Mustafa Kemal, Enver Bey ,Fethi Bey, Nuri Bey idi. İtalyanlar Derne ve Tobruk’ta ağır yenilgiye uğradılar.

Not: Mustafa Kemal’in dışarıdaki ilk askeri başarısı Trablusgarp’ta İtalya’ya karşı Derne ve Tobruk’tadır.

Not: İtalya bu direnişler karşısında Türk limanlarını ve gemilerini bombaladılar. On iki adayı işgal ettiler. amaçları……………. ……………………………………….dır.

Not: İtalya Osmanlının Trablusgarp’ı veremeyeceğini bildiği halde istemişti. Amacı ……………………… ……………………… di.

Osmanlı Trablusgarp’ta savaşırken Balkan Savaşlarının  çıkması üzerine, Uşi Antlaşması imzalandı. 1912

Uşi Antlaşmasına göre;

1 – Trablusgarp ve Bingazi İtalya’ya bırakıldı.

2 – Rodos ve On iki ada Balkan savaşlarının sonunda Osmanlıya verilmek üzere İtalya’ya bırakıldı.

İtalya On iki adayı Yunanistan’a 1947’de bıraktı

3 – İtalya Trablusgarp’ın dini bakımdan Osmanlıya bağlı olduğunu kabul etti. Böylece Osmanlı Kültürel bağını devam ettirdi.

Not: Trablusgarp’ Savaşı Mustafa Kemal’in ………….. ve ……………….. ilk filli mücadelesidir.

Not:Trablusgarp’ın kaybı ıle Osmanlının Kuzey Afrika

‘dakı varlığı sona ermiştir.son toprağını kaybetmiştir

Not: On iki ada ve Rodos’un geçici olarak İtalya’ya bırakılması Osmanlının ……………….. ……………… gösterir.

Balkan Savaşları:

I. Balkan Savaşları 1912 – 1913

1 – Milliyetçilik akımı

2 – Pan – Slavizm akımı

3 – Osmanlının zayıflaması

4 – Balkan devletlerinin Osmanlıyı yıkıp topraklarını genişletmek istemesi.

5 – Osmanlının askeri birliklerinin terhis edilmesi

Bulgaristan, Sırbistan, Karadağ, Yunanistan Osmanlıya saldırdılar.

Not: I. Balkan Savaşı Karadağın saldırısıyla (Osmanlıya) başlamıştır.

I. Balkan Savaşında Osmanlı yenildi. Bulgarlar Çatalca’ya kadar ilerlediler.

Sonuçta 1913’da Londra Antlaşması imzalandı. (30 Mayıs 1913).

Londra görüşmeleri sırasında ittihat ve terakki Partisi I. Balkan savaşı sırasında yenilgiden dolayı zor durumdaki Kamil Paşa hükümetinin devirdiler. Bu dönemden sonra İttihat ve Terakki diktatörlüğünün dönemi başladı. Bu olaya ………………………. …………………..denir.

Bab-ı Ali baskını(23 Ocak 1913)

Bab – ı Ali Baskını sonrası Enver ve Talat Paşa Osmanlıda etkin hale geçti. Bu olaydan sonra Mustafa Kemal, İttihat ve Terakkiden istifa etti. Enver Bey Mustafa Kemal’i İstanbul’dan uzaklaştırıp ………….. …………….. gönderdi.

Not: Trablusgarp’ savaşı, Balkan savaşlarına ortam hazırladı.

Not: Pan – Slavizm …………………… tarafından oluşturulup desteklenmiştir.

Not: I. Balkan Savaşına ……………………. katılmamıştır.

Not: I. Balkan Savaşı sırasında Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti. (1912)

Not: Osmanlıdan en son bağımsızlığını alan devlet ……………………dır.

Not: I. Balkan Savaşında Osmanlının yenilgisinin asıl sebebi komutanlar arasındaki antlaşmazlık ve ……………… ………………………………………………………………….dır.

Not: I. Balkan Savaşında en çok toprak kazanan devlet Bulgaristan’dır. Bu durum …………………………………… savaşına sebep olmuştur.

Sonuçları

1 – Makedonya, Arnavutluk, Batı Trakya, Ege Adalarını Osmanlı kaybetti.

2 – Arnavutluk bağımsız oldu.

3 – Osmanlı Midye – Enez çizgisine kadar ki bütün Avrupa’yı kaybetti. (Edirne ve Kırklareli dahil)

4 – Osmanlı Ege denizindeki egemenliğini kaybetti.

5 – Bulgaristan Ege’ye ulaştı.

II. Balkan Savaşı 1913

Savaşın temel nedeni………………………. ……………………. çok fazla toprak kazanmasıdır. Balkan devletleri kendi aralarında savaşmıştır. Bu savaş Bulgaristan  ile Yunanistan, Romanya, Sırbistan ve Karadağ orasındadır.

Savaşı Bulgaristan kaybetti. Savaş sonunda Bükreş Antlaşması imzalandı. Bulgaristan I. Balkan savaşlarında aldığı yerleri kaybetti.

Savaş sonrası Balkan devletleri ile  ikili antlaşmalarda imzalandı.Bunlar ;

İstanbul Antlaşması (23 Eylül 1913)

 – Osmanlı – Bulgarlar arasında imzalandı. Edirne – Kırklareli – Dimetoka Osmanlıya verildi.

 – Bulgaristan’daki Türk azınlığa mülkiyet ve Türkçe konuşma hakkı verildi.

 Atina Antlaşması  (14 Kasım 1913)

Osmanlı – Yunanistan arasındadır. Girit, Yanya, Selanik Yunanistan’a verildi. Adalar kaybedildi.(Gökçeada - Bozcaada hariç)

İstanbul Antlaşması

Sırbistan – Osmanlı arasında imzalandı.

Not: I. Balkan Savaşıyla Osmanlının sınırı sadece Bulgaristan’la kaldı.

Not: Balkanlardan Türk göçü başladı.

Not: Balkan Savaşları Osmancılık fikrini iflas ettirdi. ………………….. ………………………………önem kazandı.

Not: Bab – ı Ali Baskını sonucunda hükümet değişikliği oldu. Padişah değişmedi. Bu olay rejime karşı bir ayaklanma değildir.

Not: I. Balkan Savaşına katılmayıp II. Balkan savaşına katılan devlet …………………………….dir.

Not: Bulgaristan intikam almak için I. Dünya Savaşında ……………………..safına Katıldı. Çünkü ……………….. ……………… ……………

Not: İstanbul Antlaşması ile Türkler azınlık durumuna düştüler.

 Not: Balkan savaşları ile Batı Trakya, Ege adaları; Arnavutluk kaybedildi.

Not: Balkan Savaşı ile Türkler Balkanlar da azınlık haline geldi.

 Balkan Savaşlarının Sonuçları

1 – Osmanlının Balkanlardaki hakimiyeti sona erdi.

2 – Balkanlardan göç başladı.

3 – Osmanlı Toprak kaybetti.

I. Dünya Savaşı  1914-18

Nedenleri

1 – Fransız ihtilalinin etkileri (genel neden)

2 – Sömürgecilik yarışı (genel neden)

3 – Almanya – İngiltere arasındaki hammadde ve pazar rekabeti (asıl sebep)

4 – Fransa’ nın sedan savaşında (1871) Almanya’ya kaptırdığı Alsas – Loren de ki kömür bölgesini geri almak istemesi

5 – Bloklaşma

6 – Rusya’nın Panslavist politikası

7 – Japonya’nın uzakdoğudaki Alman sömürgelerini almak istemesi

8 – Avusturya – Macaristan veliahdının Sırplı bir milliyetçi tarafından öldürülmesi (savaşın bahanesi)

Savaşın Başlaması

Sırplar Avustralya – Macaristan veliahdını öldürdü. Avustralya - Macaristan sırbistana savaş açtı ve savaş filen başlamış oldu. Almanların Avustralya – Macaristanı Desteklenmesi İngiliz ve Fransa’nın Almanlar karşısında yer almasına sebep oldu. Almanlar yeni mültefik arayışı için Rusya’ya saldırdılar. Fakat başarılı olamadılar.

Almanların Savaşa girme nedenleri:

– İngiltere , Fransa ve Rusya’yı etkisiz hale getirmek.

– Bağdat – Berlin demiryolunu gerçekleştirmek.

– Ortadoğu petrollerini ele geçirmek.

Not: Avrupa’daki güçler dengesinin bozulmasına Almanya ve ………………………. Sebep oldu.

Not: İttifak Devletleri

Almanya, Avusturya –Macaristan, Osmanlı, İtalya, Bulgaristan

İtilaf Devletleri

İngiliz, Fransa, Rusya, Japonya, Yunanistan , Hollanda, ABD, Sırbistan, Belçika, İtalya.

Not: İtalya 1915’ta ittifaktan itilafa geçmiştir. Çünkü …………… ……………………………. …………………… vaad  etmiştir.

Not: Almanlar Marn savaşında Fransa’ya yenildi.

Not: Soğuk hava Ruslara Almanların yenilmesine sebep oldu.

Not: Almanlar ilk yenilgisini Fransızlara karşı ………………. da aldılar.

Not: Marn yenilgisinden sonra Almanlar müttefik aramış ve bu yüzden Osmanlı’yı yanına çekmiştir.

Not: I. Dünya savaşına en son katılan Yunanistan’dır.

      Osmanlının savaşa girmesi

         Osmanlı başlangıçta tarafsızlığını ilan etti. Bir takım tedbirler aldı.

Boğazları kapattı.

Kapitülasyonları tek taraflı kalırdı.

Genel Seferberlik ilan etti.

Osmanlı 20. yy’lın başından itibaren Almanya’ya yakınlaştı. Ama Trablusgarp’da ve Balkan Savaşlarında istediği yardımı alamadı. Bu yüzden önce İngilizlerin tarafına geçmek istedi. Fakat itilaf devletleri bunu reddettiler. Tarafsız kalmasını istediler. Çünkü;

1 – Osmanlı ekonomik, ve askeri olarak zayıftı.

2 – Osmanlı paylaşılmak isteniyordu.

3 – Boğazları kullanmak yeni cephelerin açılmasını önlemek İngilizler sömürge yollarını güvenlik altına almak istiyordu.

4 – Osmanlı ise kapitülasyonların kaldırılmasını, Ege adalarının geri verilmesini ve Mısır sorunun çözülmesini istiyordu.

Osmanlı, Savaş dışında kalamayacağını görünce ve İngiltere Osmanlıyı  yanındaıstemeyınce Almanya’ya yaklaştı.

Not: İtilaf devletlerinin Osmanlının savaşa girmesini istememesinden dolayı  Osmanlıya bazı teklifler de bulunmuşlardır. Bunlar;

1 – Kapitülasyonların kaldırılması

2 – Dış borçların silinmesi

3 – Ekonomik yardımın yapılması

Osmanlı Almanların savaşı kazanacağını düşündüğü için bu teklifleri reddetti.

Not: Kapitülasyonların kaldırılma düşüncesine en çok Almanya karşı çıktı.

Almanya’nın Amacı

1 – Osmanlıyla yeni cepheler actırıp. Rahatlamak.

2 – Halifelikten yararlanmak

3 – Süveyş kanalını , İstanbul boğazını ve Çanakkale’yi kullanmak

4 – Bağdat – Berlin demiryolunu kullanarak Musul – Kerkük Petrolünden yararlanmak.

5 – Osmanlının asker gücünü kullanmak .

Not: Almanlar’ın amaçlarının temelinde Pan – Germanizm vardır.

Not: Almanya’ya Osmanlıların yaklaşmasını İttihat ve Terakki, Almanya’nın Savaşı kazanacağını düşünerek istemiştir.

Not: Almanlar boğazlar ve Süveyş kanalını elinde tutarak İngiliz sömürgelerine giden yolu kesmek istemiştir.

Not: Halifelik makamını kullanmak isteyen Almanya başarılı olamadı. Çünkü …………………………….. …………………………………………

Osmanlının Amacı

1 – Kaybettiği toprakları almak (Asıl Sebep)

2 – İttihat ve Terakkinin Alman yanlışı olması

3 – Yunan megola ıdea’sını engelleyerek Ege adalarını geri almak

4 – Kapitülasyonlardan ve duyun –u  Umumiye’den kurtulmak

5 – Siyasi yalnızlıktan kurtulmak.

6 – Devlet adamları Savaşı’nın kazanacağını düşünmesi

7 – Turancılık düşüncesini gerçekleştirmek.

8 – Almanya’nın savaşı kazanacağı düşüncesi (ittihatçılar)

Almanlarla ittihatçılar arasında bir gizli antlaşma yapıldı.b Osmanlıya sığınan Goben (Yavuz) Bresttlow (Midilli) adlı alman gemileri Rus limanlarını bombaladı ve Rusya bunun üzerine Osmanlıya savaş açtı. Fransa ve İngiltere 1914’te Osmanlıya aynen karşılık verdi ve savaşa  girmiş oldu.

Not:

1 – Osmanlı savaşa girince, yeni cepheler açıldı Almanya rahatladı.

2 – İngilizler Kıbrıs’ı topraklarına kattığını açıkladı.

3 – Osmanlı tek taraflı kapitülasyonları kaldırdığını açıkladı.

CEPHELER

Taarruz: 1 – Kafkas, 2 – Kanal

Savunma: 1 – Çanakkale, 2 – Irak

3 – Filistin, Suriye, 4 – Hicaz – yemen

Müttefiklere yardım için cepheler

1 – Romanya

2 – Galiçya

3 - Makedonya

 Kafkas Cephesi

Sebepleri;

1 – Rus ilerleyişini engellemek.

2 – Bakü ve Abadan petrollerini ele geçirmek.

3 – Büyük Turan Devletini kurmak.

1914 Ruslar saldırdı. Ve cephe açıldı. Osmanlı taarruzu durdurdu ve saldırıya geçti. Enver paşa Kafkasya’yı ele geçirmek, Orta Asya ile ilişki kurup hindistana kadar ilerlemek istemesi bu cephenin önemini arttırdı. 22 Aralık 1914 teki Sarıkamış harekatında 90 bin Türk Askeri Şehit oldu. Ve Osmanlı ordusu mağlup oldu. Ruslar 1916’da Erzurum, Muş, Bitlis, Trabzon ve Erzincanı işgal etti. Ruslar doğu Karadeniz sahillerini de işgal ettiler.  Çanakkale Savaşında başarılı olamayan itilaf devletleri Rusya’ya yardım gönderemedi ve Rusya’da “ ………………………. İhtilali” oldu ve Rusya savaştan Brest Litowski Antlaşmasını imzalayıp çekildi. (1918 3 Mart)

Brest Litowski Antlaşmasına göre

1 – Rusya savaştan çekildi.

2 – Kafkas cephesi kapandı.

3 – 1878 Berlin antlaşmasını kaybettiğimiz Kars, Ardahan, Batum geri  alındı.

Not: Kafkas harekatında bir mağlubiyetin temel sebebi, şiddetli soğuklar, kötü yönetim ve techizat yetersizliğidir.

Not: Kafkas cephesi ilk açılan ve ………….. İlk kapanan cephedir.

Not:

Tehcir (Göç) konunu 1915

Rus işgali sonucu Ermeniler Doğu Anadolu’da katliama başladılar bu yüzden kanunla Ermenilerin bir kısmı zorunlu olarak Suriye’ye gönderildi.

Not: M. Kemal Çanakkale savaşından sonra kafkasa gitti ve muş ve bitlisi geri aldı Mustafa Kemal’in Muş ve Bitlisi geri almasından dolayı kendisine “Altın Kılıç madalyası “verildi.

Not: Rusya 3’ lü itilaf devletleri  safından  savaştan çekilen ilk devlettir.

Not: Brest Litowoski Antlaşması1.dünya savaşında Osmanlının toprak kazandığı tek antlaşmadır.

Not: Kars, Ardahan Batum  Elviye- i Selasa diye adlandırılır.

Kanal Cephesi (Taarruz)

Almanların isteğiyle açılan bir cephedir.

Nedenleri:

1 – İngilizlerin sömürge yollarını kesmek.

2 – Mısırı almak

Bu cephede Osmanlı başarılı olamadı.

Not: Kanal harekatında İngilizler ile Araplar osmanlıya saldırdılar.

Çanakkale Cephesi (Savunma)1915

Sebepleri:

1 – Boğazları ve Osmanlı başkenti İstanbul’u almak (Temel sebep)

2 – Rusya’ya yardım etmek.

3 – Balkanlarda yeni cephe açıp Almanları sıkıştırmak

4 – Savaşı sona erdirmek

İngiliz Fransa 1915’te Çanakkale boğazına saldırdılar. Başarılı olamayınca Gelibolu’ya asker çıkardılar. Mustafa Kemal (19. Tümen kumandanı)Arıburnu, Conkbayırı, Anafartalar ve Seddül Bahirde başarılar kazandı.

Not: Çanakkale geçilir ise Rusya’ya yardım gidecek ve Bolşevik ayaklanması durdurulacaktı.

Not: Mustafa Kemal’in dehası Arıburnu Conkbayırı ve Anafartalar’da ortaya çıktı.

Not: Osmanlı I. Dünya harbinde sadece …………….. …………… başarılı oldu.

Not: Çanakkale savaşıyla Bulgaristan ittifak  devletlerine katıldı. Böylece………………………… ile……………………. Bağlantı kuruldu.

Not: Kuvayi Milliye Ruhu ve Vatan savunması şuuru ilk kez ortaya çıktı.

Not: Çanakkale Savaşı sonunda İngilterede hükümet değişti.

Not: Çanakkale Savaşına “Yedek Subay” savaşı da denir.

Irak Cephesi (Savunma)

Sebepleri

1 – Karadan Ruslarla birleşmek ve yardım götürmek.

2 – Petrol bölgelerini ele geçirmek (Asıl sebep)

3 – Osmanlı’nın Hindistan’a ulaşmasını önlemek.

 İngiliz Basra’ya Asker çıkardılar. Bağdatı işgal ettiler. Osmanlı Mağlup oldu.

Not:Osmanlının başarısızlığının  sebebı malzeme ve ınsan yetersızlığıdır.

Not:  Irak cephesinde ………… ………..  ‘da Osmanlı 18 bin İngilizi esir aldı. Ancak, malzeme ve insan yetersizliğinden dolayı sonuç alınamadı. (Temel sebep)

Not: 30 Ekim 1918 Mondros imzalandığı sırada Musul ve Kerkük haricinde ki ırak tamamen kaybedilecekti.

Filistin Suriye Cephesi (Savunma)

Bu cepheyi İngilizler açtı. İngiliz önce Hicaz’da Arapları Osmanlıya karşı isyan ettirdiler ve Hicaz Osmanlının elinden çıktı. 1918’de Seria savaşıyla. durdurulan İngilizler Nablus Savaşlarıyla Hayfa, Akka ve Şamı işgal ettiler.

Not:Osmanlının başarısızlığının  sebebi malzeme ve insan yetersizliğidir

Hicaz – Yemen Cephesi

 Araplar İngilizlerle işbirliği yaparak Osmanlıya saldırdı.

Kutsal topraklar Osmanlının elinden çıktı.

Not:Osmanlının başarısızlığının  sebebi malzeme ve insan yetersizliğidir.

Not: Yıldırım orduları grup komutanı Mustafa Kemal Halep’te İngilizleri durdurdu.

Not: Osmanlı bu cephede, (Suriye – Filistin) İngiliz, Arap, Fransız ve İtalyanlarla savaştı.

Not: Osmanlının (Filistin – Suriye) cephesinde yenilmesinin sebebi malzeme ve insan yetersizliğidir.

Not: Osmanlı, Suriye, Filistin, Lübnan, Ürdün, Yemen  ve Hicaz topraklarını Filistin – Suriye cephesinde kaybetti.

Not: Ümmetçilik, fikri Hicaz- Yemen cephesi savaşları sonucu kesin olarak sona erdi.

Osmanlıyı paylaşmak için yapılan gizli antlaşmalar

1 – Boğazlar Antlaşması (1915)

Osmanlıyı paylaşmak için yapılan ilk gizli antlaşma (İngiliz – Fransız – Rusya) boğazları Rusya’ya verilecekti. Osmanlıların diğer toprakları paylaşılacaktı.

?

Not: Osmanlıyı paylaşma düzencesi ilk kez 1908 ……………………… de ortaya çıktı.

2 – Londra Antlaşması 1916

İngiliz – İtalya arasında imzalandı.

Not:İtalya bu gizli antlaşma ile saf değiştirdi.

3 – Petrograd Protokolü 1916

Rusya – İngiliz  arasındadır.

4- sykes pıcot Antlaşması 1916

İngiliz – Fransa – Rusya arasında Osmanlıyı paylaşmak için imzalandı.

5 – saınt jen de morıenne  1917

İngiliz – İtalya arasında imzalandı. İtalya’ya İzmir, Konya, Muğla verilecekti. Bu antlaşma sırasında Rusya’da iç karışıklıklar çıkmıştı. Bu yüzden Rusya antlaşması onaylanmadı. Bunu bahane edip İngiliz – Fransa anlaşmayı yürürlüğe koymadılar. Bu durum İngiliz Fransa ile İtalya orasında anlaşmazlıklara yol açmıştır.

6- Mc   mahon Antlaşması 1916

İngiliz – Hicaz Emiri Şerif Hüseyin orasında yapılmıştır. İngiliz Şerif Hüseyine bağımsızlık sözü verdiği için imzalanan antlaşmadır.

Not: Londra antlaşması ile…………………….. itilaf devletlerinin tarafına geçti.

Not: Sykes Picot Antlaşması İtalya’ya pay verilmesine kızan İtalya’yı, kızdırmamak için…………………………………imzaladı.

Savaşın Sona Ermesi

1914 ……………………………… savaşa girmesiyle savaşa girmesiyle savaş deniz aşırı hale geldi. ABD Almanya’nın üstün hale gelmesini istemiyordu. Bu yüzden itilaf devletlerine silah yardımı yaptı. Almanlarda ABD gemisini batırdı. ABD böylece savaşa girdi.

1918’de ABD başkanı Wilson savaşı sona erdirmek için ilkeler yayınladı.(Wilson İlkeleri)

Not: ABD’nin Almanya’nın karşısında savaşa girmesi ile savaşın kaderi değişti ve savaş sona erdi.

Not: I. Dünya Savaşının kaderini ABD’nin savaşa girmesi ve Rusya’nın savaştan çekilmesi değiştirdi.

Not: ABD savaşa girer girmez Wilson ilkelerini yayınladı. Amacı Avrupa’daki çıkarlarını korumak ve dünya kamuoyundaki yerini sağlamlaştırmaktır.

Wilson İlkeleri

ABD barışçı görünümünü korumak ve dünya’da söz sahibi olmak için ve Avrupa’da kendisine karşı çıkabilecek bir gücün oluşmasını engellemek için 14 maddelik ilkeleri yayınladı. Ve böylece yenilen devletler savaştan çekilmeye başlamıştır.

1– İttifak devletlerinden ilk  önce → Bulgaristan Selanik Ateşkes antlaşması ile (29 Eylül 1918) ……….. ……………. Barış antlaşması ile

2 – Almanya → Rathondes  Ateşkes  Antlaşması (1918) → Wersoy  ………… Barış antlaşması 1919

3 – Avat → Wiyya Guiste Ateşkes  Antlaşması(1918) Sen – Jerman Barış Antlaşması

4 – Macaristan → Willa  Guste Ateşkes Anlaşması 1918  ………… barış antlaşması (1919)

5 – Osmanlı → Mondros  Ateşkes Antlaşması (1918) ……………………………. barış antlaşması (1920). İle

savaştan çekildi.

Not: İttifak Devletleri safından ilk çekilen devlet ……………………….. dır.

Not: Bulgaristan’ın savaştan çekilmesi …………. İle ……………… arasındaki köprüyü bozdu.

Wilson İlkelerine göre

1 . Yenilen devletler savaş tazminatı ödemeyecek.

2 . Gizli Antlaşma yapılmayacak.

3 . Sömürgecilik yapılmayacak.

4 . Silahlanma yapılmayacak.

5 . Milletler Cemiyeti (Cemiyeti …………) kurulacak. Barışı sağlamak için.

6 . Boğazlar dünya ticaretine açık olacak.

7 . Her millete kendini yönetme hakkı verilecek.

8 . Türklerin çoğunlukta olduğu yerler Türklere bırakılacak.

9 . ………………….. …………. ,Belçika boşaltılacak.

10 . Yenen devletler Toprak talep etmeyecek

Not: Wilson ilkelerine göre Osmanlı bölünecek (Milliyet esasına göre)

Not: İtilaf devletleri ABD’nin desteğini sağlamak için bu ilkeleri (Wilson) kabul etti ama ………………. Çünkü amaçları Manda yönetimlerini kurmaktı.

Not: Dünyada sömürgeciliğe karşı fikri ilk kez Wilson çıkarmıştır. Türkler uygulamıştır.

Not: Gizli Antlaşmalara karşı en büyük tepki…………...............................................................dir.

Not: Wilson ilkelerinin uygulanan tek maddesi Cemiyet – i …………… kurulması.

Not: Wilson ilkelerinin “sömürgecilik yapılmayacak yenen devletler toprak talep etmeyecek” maddeleri Manda ve himaye fikrini ortaya aktardı.

Not: Osmanlı Wilson ilkelsinin Türklerle ilgili maddesine güvenerek barışı kabul etti.

I. Dünya Savaşının sonuçları

1. Dünya haritası değişti, Almanya – Avustralya – Macaristan Osmanlı ve Rusya dağıldı.

2.Yeni devletler kuruldu, Letonya, Macaristan , Çekoslavakya, Litvanya, Polonya, Yugoslavya, Türkiye.

3. Sınırların çizilmesinde milliyetçilik ilkesine uyulmadı.

4. Avrupa Ekonomik olarak zayıfladı.

5. İlk kez kimyasal silahlar, denizaltı ve tank bu savaşta kullanıldı.

6. En ağır antlaşma Almanya ile en hafif ise Bulgaristan’la yapıldı.

7.Savaş tazminatları “onarım ve tamirat” adı altında alınmıştır. Çünkü ……………………………. ters düşmektedir.

8. Milletler Cemiyeti kuruldu. Ama eşitsizlik ilkesi üzerine kuruldu.

Not: Sınırların çizilmesinde milliyetçilik ilkesinin uygulanmasında azınlık  sorunlarını doğurdu.

Not: Cumhuriyetçilik, Faşizm, Sosyalizm, akımları devlet yönetiminde etkili oldu.

Not: I. Dünya harbinden en karlı çıkan devletler İngiltere, ABD, ………………….. dır.

Not: Kimyasal silahların kullanılması ………………………………………..kurulmasına sebep oldu.

Not: Yenilen devletler arasında işgale uğrayan tek devlet ………………………….dır.

Not: Sevr antlaşmasını Wersay’dan daha ağırdır. Ama uygulanmamıştır. Çünkü …………………………………….dır.

Not: Yenilen devletlerle yapılan ağır antlaşmalar ………………………………………………….sebep olmuştur.

Not: Milletler cemiyetinin amacı ................................... ……………………...ve ……………………………………….dır.

Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)

I. Dünya savaşını itilaf devletleri kazandı. Bu durum Talat paşanın istifasına yol açtı. Böylece ………………………. ……………… dönemi sona erdi. Yeni hükümeti Ahmet izzet paşa kurdu. Wilson ilkeleri doğrultusunda Rauf Orbay antlaşmayı imzalamakla görevlendirildi. 30 Ekim 1918’de Mondros ateşkes antlaşması imzalandı.

Not: Mondros’un imzalandığı sırada padişah VI. Mehmet Vahdettin’dir.

İmzalanma sebepleri

1 – Wilson ilkelerinin Türklerle ilgili hükümleri

2 – İngilizlerin işgal yapılmayacağına dair vaadi.

3 – Osmanlı’nın gücünün kalmaması ve müttefiklerin yenilmesi

Hükümler

1 – Çanakkale ve İstanbul Boğazı itilaf devletlerine bırakılacak.

2 – İtilaf devletlere stratejik noktaları işgal edebileceklerdi. (7. Madde)

3 – Vilayet – i Sitte (Erzurum, Van, Diyarbakır, Elazığ, Sivas, Bitlis) gerekirse karışıklık akarsa işgal edilebilecekti. (24. Madde)

4 – Haberleşme istasyonları tamamen itilaf devletlerinin kontrolüne bırakılacak.

5 – Alman ve Avustralyalı memur asker Osmanlı ülkesini terk edecekti.

6 – Osmanlı ordusu terhis edilecekti. Her türlü silah ve teçhizat itilaf devletlerine bırakılacak Amaç ……………………………………………………………. tır.

7 – Donanma itilaf devletlerinin kontrolüne verilecekti. Amaç……………………….. ………………………………tır.

8 – İtilaflar her türlü ihtiyaçlarını Türkiye’den temin edecekler.

9 – Toros Tünelleri, Demir ve deniz yolları İtilaflara bırakılacak.

Not: Boğazların itilaflara bırakılması Boğazlar üzerinde hakimiyetin Türklerin elinden çıkmasına sebep oldu. Ve Osmanlı toprak bütünlüğü bozuldu.

Not: 7. Madde en ağır maddedir. Bu maddeye dayanarak işgaller yapıldı. Ve Wilson ilkelerine ters düşmekten kurtuldular. İşgallerin hukuki gerekçesi olarak saydılar.

Not: 24. Madde amaç ermeni devlet kurdurmak ve Ermenilerin desteğini sağlamaktadır.

Not: Haberleşmenin itilaf devletlerinin eline geçmesiyle işgallere karşı yapılacak hareketler engellenecekti.

Not: Avusturyalı ve alman subayların sınır dışı edilmesinde ki amaç Osmanlıyı siyasi alanda yalnız bırakmak.

Not: İtilaf devletleri ihtiyaçlarını Türkiye’den temin edecek maddesi ile …………………… ……………haline getirilmek istendi.

Not: Toros Tünelleri ve yollarının itilaflara bırakılmasının sebebi içi ve kıyı bölgelerindeki koordinasyonu (ilişkiyi) koparmaktır..

Mondros Önemi ve Sonuçları

1 – Ateşkesten ziyade Barış antlaşması niteliğindedir.

2 – Osmanlı fiilen sona erdi.

3 – İşgallere karşı Anadolu’da direniş başladı (Kuvay-ı Milliye)

4 – İtilaf Devletleri gizli paylaşım antlaşmasını uygulamaya koydular (Wilsona aykırı)

5 – Antlaşma’yı İngiltere tek başına imzaladı. Bu durum İngiltere’nin Fransa ve İtalya’ya karşı üstünlüğüne sahip oldu.

Mondros’un uygulanışı ve işgaller

İngiltere

Musul, İskenderun, Urfa, Antep, Maraş, Kars ve Batum’u işgal etti. Samsun,İzmir, Eskişehir, Merzifona asker gönderdi.

Fransa

Adana, Dörtyol, Mersin, Afyon, Hatay ve Suriye’yi işgal etti.

İtalya

Antalya, Konya, Bodrum, Fethiye, Kuşadası ve Marmaris’i işgal etti.

Yunanistan

İzmir ve dolaylarını işgal etti. Paris Konferansı gereğince yapılan bu işgaller ilk……………………. İşgallerdir.

Not: Diğer devletlerin hepsiyle barış antlaşması hemen imzalanmasına rağmen Osmanlıyla geç imzalandı. Çünkü Osmanlıyı paylaşmak istiyorlardı. Bu durum aralarında (itilaf) anlaşmazlıklara yol açtı.

Not: Kuvay – i Milliye’nin kurulmasının sebebi işgaller ve Osmanlı ordusunun terhis edilmesidir.

Not: Antlaşma sırasında İngilizler Yunanistan’a pay verilmeyeceğini söylemişler ve Antlaşmaya madde olarak Yunanistan payı girmemiştir. Ama Yunanistan’a  Anadolu’dan pay verdiler. Çünkü ………………………………………………

Not: Mondros’u Mebusan Meclisi onaylanmıştır.

Not: Mustafa Kemal Mondros’a tepki göstermiş, İskenderun’da savunma oluşturup, işgallere karşı çok sert telgraflar çekmiştir.

Not: Musul ilk işgal edilen yerdir. Musul’un işgalinin asıl sebebi ……………….dür.

Not: Kars ve Batum’un işgalinin sebebi Ermenistan kurmaktır.

Not: İngiltere, Paris Konferansından sonra Urfa, Antep ve Maraş’ı ………………….. bıraktı.

Paris Barış Konferansı(18 ocak 1918)

32 devlet katıldı,Araplar ve Ermeniler de çağrıldı.

Amacı:

*yenilen devletlerin durumunu görüşmek

*Osmanlıyı parçalamak(asıl sebep)

bu konferansla  Almanya ıle Wersay,Avusturya ıle Saint Germen,Macaristan ile Trıannon.Bulgarıstan ile Nöyyi anltlaşmaları imzalandı.

Bu konferansla batı Anadolu İtalya yerine Yunanistan’a verıildi.Çünkü Yunanistan daha zayıftı.bu durum anlaşmazlıklara sebep oldu.bu yüzden Osmanlı ile imzalanan barış antlaşması sonraya bırakıldı.

*Osmanlıyı paylaşmak konusunda ki ilk anlaşmazlıklar boğazlar konusundadır.

*paris konferansı ile milletler cemiyetinin kurulmasına karar verildi.

*İzmir’in işgaline onay verildi

*Ege İtalya yerine Yunanistan’a verildi.

Not: ABD Monroe Doktrini ile Avrupa siyasetinden çekildi.

Not: Ateşkesten sonra ilk işgali ……………………… ilk resmi işgali ……………….. yaptı.

Not: Yunanistan ilk işgal haklarını ………………………. aldı.

Not: Doğu Anadolu da Ermenistan kurulmasına …………………………………. karar verildi.

Memleketin iç durumu ve cemiyetler

İşgallerin başlamasıyla Osmanlıda hükümet değişti. Ahmet İzzet paşa hükümeti kuruldu. Vahdettin Meclis – i Mebusanı 4 ay sonra seçime gitmek üzere feshetti. Tevfik Paşa’dan sonra Damat İbrahim Paşa hükümeti kuruldu.

İzmir’in İşgali (15 Mayıs 1919)

Paris B. Konferansında İzmir ve çevresi Yunanlılara bırakılmıştı. Ancak yunanlıların Mondros’ta böyle bir hakkı yoktu. Fakat yunanlılar İzmir’i işgal etti. (15 Mayıs 1919)

Yunanlılara karşı ilk kurşunu ……………………… sıkmıştır.

Mondros’un 7. Maddesine dayanarak yunanlılar İzmir’i işgal ettiler. (7. Maddeye göre ilk işgal)

Not: Bu işgal üzerine bölgenin durumunu gözetmek için ABD’li heyet Amiral Bristol başkanlığında bölgeye geldi.

Not: Türk milli mücadelesinin haklı olduğu ilk kez milletler arası bir komisyon tarafından Amiral Bristol Raporu ile açıklandı. (itilaflar bu raporu kabul etmedi)

Amiral Bristol Raporu (11 Ekim 1919)

→ Çoğunluğun Rum değil Türk olduğu ifade edilmiştir.

→ Katliam yapanların Yunanlılar olduğu ifade edilmiştir.

→ İzmir’in işgalinin haksız olduğu ortaya çıkmıştır.

Not: Yunanlılar İzmir ve çevresinde Türklerin yunanlıları, Rumları katlettiğini söyleyerek işgali haklı göstermeye çalıştılar.

Not: İzmir’in işgaline Osmanlı ses çıkartmadı, çünkü eğer bir karşı koyuş olursa, itilaf devletleri …………………….. işgal edeceklerini söylediler.

Not: İzmir’in işgali sonucu protesto mitingleri düzenlendi. Türk Milletinin direnişi örgütlendi.

Cemiyetler

1 – Azınlıkların Kurduğu cemiyetler

1 – Mavri  Mira =  Bizansı yeniden canlandırmak Yunan kızılhaçı, Yunan göçmenler komisyonu, Rum izcilik okulları, Rum Kiliseleri bu cemiyetin alt kollarınıdır.

2 – Pontus– Rum Cemiyeti

Karadeniz’de Pontus Rum devletini kurmak istiyorlar. İtilaf devletleri ve Yunanistan bu cemiyeti destekliyordu .

3 – Etnik – i Eterya

Yunan Milli Cemiyetidir. Yunan subaylar kurdu. Amaç Rum – Bizans imparatorluğu kurmak.

4 – Kordos = Rumlar kurdu.

5 – Hıncak Taşnak

Amaç Wilson ilkelerine göre Ermenistan kurmak.

6 – Musevi (Alyans) cemiyeti

Filistin de İsrail devleti kurmak.

Amaçları: Osmanlıyı parçalayıp bağımsız devletler kurmak

7-Makabi:Museviler kurdu

Özellikleri:

1 – İtilaf devletleri tarafından desteklendiler.

2 – Amaçları Osmanlıyı parçalamak.

Not: Yunanistan bağımsızlığını kazandıran örgüt …………………………………….dır.

Not: Azınlık cemiyetlerinin faaliyetleri işgalleri kolaylaştırdı.

2 – Milli Varlığa Düşman Cemiyetler

1 – Sulh ve Selamet-i Osmaniye

Kurtuluşun halifenin ve padişahın emirlerine uyarak olacağını savunmuştur. Damat Ferit desteklemiştir.

2 – Teali İslam Cemiyeti

Ümmetçidir. Kurtuluşun dine sıkı sıkıya sarılarak olacağını savunmuştur.

3 – Kürdistan Teali Cemiyeti

Wilson’a dayanarak Kürdistan kurmak istemiştir.

4 – İngiliz Muhipler Cemiyeti

Kurtuluşun İngiltere himayesine girerek olacağını savunmuştur.

5 – Wilson İlkeleri Cemiyeti

Amerikan Mandasını savunmuşlardır.

6 – Hürriyet ve İtilaf Fırkası

İttihat  ve terakki düşmanlığıyla ortaya çıkmıştır.

Not: Sulh ve Selameti Osmaniye fırkası ittihat ve terakki düşmanlığı yapmış Hürriyet ve İtilaf cemiyetini desteklemiştir.

Not: Padişah ve Sadrazam İngiliz Muhipler cemiyeti üyesiydiler.

Not: Mandacılığı savunanlar arasında Halide Edip, Adnan Adıvar’da mevcuttur.

3 – Milli Cemiyetler

Mondros tan sonra işgaller başlamış ve Osmanlı hükümeti buna sessiz kalmıştı. Bundan dolayı Türk Milleti teşkilatlanıp Cemiyetler kurdular.

1 – Trakya Paşa eli Cemiyeti

Trakya’nın Yunanistan’a katılmasını önlemek için kuruldu. Başlangıçta Trakya Cumhuriyet devletini kurmak istediler. Daha sonra bundan vazgeçtiler.

Not: Müdafa-i Hukuk Cemiyetleri ilk başta basın ve yayın yoluyla işgallerin haksız olduğunu dünyaya ilan etmiş işgallerin başlamasıyla silahlı direnişe geçmiştir.

Not: Cemiyetler Sivas Kongresinde Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyetleri adı altında birleştirilmiştir.

Not: Trakya Paşaeli cemiyeti kurulan ilk cemiyettir.

2 – İzmir Müdüfa-i Hukuk-u Osmaniye Cemiyeti

İzmir’in işgalinden önce kuruldu. Bölgedeki Türklerin haklarını savunmak için basın ve yayın yoluyla çalıştı.

3 – İzmir Reddi İlhak Cemiyeti

İlk adı ”Müdafai vatandır”. İşgalden 1 gün önce Redd-i ilhak adını aldı. İzmir’in Türk olduğunu savundu. (basın yayın yoluyla) sonra silahlı direnişe geçti.

4 – Şart Vilayetleri Müdafa-i hukuk-u Milliye Cemiyeti

İlk kez İstanbul’da kuruldu. İzmir’in işgalinden sonra Erzurum’a taşındı. Ermenilerde mücadele etti. Cemiyete Mustafa Kemal ,Kazım Karabekir, Rauf Orbay gibi isimlerde katıldı. Doğu illerinde Türk nüfusunun Ermeniler karşısında azalmaması için “göç” yasaklandı.

5 – Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti

Rum Pontus devletinin kurulmasını engellemek için kuruldu. Erzurum kongresi toplanmasına yardım etti.

6 – Kilikyalılar Cemiyeti

Fransız ve Ermenilere karşı bölgeyi savunmak için İstanbul kuruldu.

7 – Milli Kongre Cemiyeti

İstanbul kuruldu. Türklerin haklarını duyurmak için basın ve yayın yoluyla mücadele etti.

Not: İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti Balıkesir ve………………….. toplanmasında etkili oldu.

Not: Erzurum Kongresinin Erzurum’da toplanmasının sebebi Şark Vilayetleri ………………………. Merkezinin burası olmasıdır.

Not: Erzurum kongresinin toplanmasında  şark vilayetleri Mudafa-i hukuk ve Trabzon muhafaza-i hukuk cemiyetleri etkili olmuştur.

Not: Kilikyalılar cemiyetini Ali Fuat Paşa kurdurdu.

Not: Kuvay-ı Milliye ismini ilk kullanan cemiyet Milli Kongre Cemiyetidir.

Not: Bütün cemiyetler kuruluşlarında bölgeseldir. Milli Kongre Cemiyeti millidir.

Milli Cemiyetlerin Ortak Özellikleri

1 – Bölgeseldir.

2 – Fikir kaynağı milliyetçiliktir.

3 – Müdafa-i Hukuk ferdi değil millidir.

4 – Türk Milletinin hak ve hürriyetlerinin korunmasına yönelik milli bir harekettir.

5 – Bulundukları bölgelerin halkını korumak, haklılıklarını dünyaya duyurmak için basın ve yayın yolunu kullandılar.

6 – Gerekirse işgalleri silahla direnecektir.

7 – İşgal güçleri, azınlıklar ve hükümetle mücadele ettiler.

Kuva-yi Milliye

Kuva-yi Milliye, Osmanlının I. Dünya savaşında yenilmesi, ordunun terhis edilmesi, Osmanlının vatanı ve Milleti koruyamaması ve işgallerin başlaması sonucu kuruldu.

Milli kuvvetler demektir. İşgallere karşı ilk direniş ……………………….. karşı ……………………………….oldu.

İkinci direniş İzmir’in işgalinden sonra ege de başladı. Batı Anadolu’da yunanlılara karşı ilk cephe ……………….ta açıldı. Batı Anadolu’da Balıkesir merkez haline geldi. (Direnişin)

Not:Milli Cemiyetler ………………de………………………………………………………………………………………………….adı ile birleşmiştir.

Not: Milli devleti gerçekleştirmek için kurulmuşlardır.

Not: Milli cemiyetlerin kurucuları genel de eski …………………………………………………………………..dır.

Not: Anadolu’daki Milli hareketi birleştirmek için Ali Fuat Paşa başkanlığında ……………………………………toplandı. Bu kongre de yapılan savaşların çete savaşları halinden çıkarılması kararlaştırıldı.

Not: Balıkesir, Alaşehir ve Nazilli kongresi toplandı. Çünkü amaç bölgede teşkilatlanmayı sağlamaktı. Sivas kongresinden sonra Ali Fuat Paşa Batıdaki Kuvay-ı Milliye birliklerinin komutanı oldu ve Milli Mücadelenin Batı cephesi kuruldu. Bu cephenin ve teşkilatının güçlü olması düzenli ordunun temelini oluşturdu.

Kuvayi Milliye’nin Özellikleri

Kuvay-i Milliyecilerin çoğu düzenli orduya katılmayı reddetti.

Kuvay-ii Milliyenin kaldırılmasının sebepleri:

→ İşgalleri kesin durduramamaları,

→ Otoriteyi hukuksuz kullanmaları,

→ Halka baskı yapmaları

Özellikleri:

1 – İzmir’in işgaliyle ortaya çıkan halk örgütüdür.

2 – Bölgesel direniş yapmışlardır.

3 – İç ayaklanmaları bastırdılar.

4 – Düzenli ordunun kurulması için zaman kazandırırlar.

5 – Milli bilinci uyandırdılar

6 – Düzenli ordunun temelini oluşturdular.

Not: ………………. …………..düzenli orduya katılmayı reddetmelerinin  sebebi, güçlerini ve iktidarlarını kaybetme düşüncesidir.

Not: Kuruluş amaçları arasında ayrı bir devlet kurmak yoktur.

Not: Kuruluş amaçları arasında ayaklanmaları bastırmak yoktur.

Not: Kuvay-i Milliyecilerin bir kısmı Düzenli orduya isyan ettiler (Demirci Mehmet, Çerkez Ethem,Yörük Ali Efe gibi).

Milli Mücadele Dönemi

Hazırlık dönemi

Mustafa Kemalin İstanbul’a Gelişi = Mustafa Kemal 30 Ekim 1918 Mondros imzalandığı vakit Adana civarında idi. İşgalleri engellemek düşüncesiyle İstanbul’a geldi. Ama bunu başaramadı.

Mustafa Kemalin Samsuna Çıkışı (19 Mayıs 1919)

Mustafa Kemal İstanbul’a istediği sonucu alamayınca Anadolu’ya geçmek gerektiğini anladı. İngilizler Samsun ve çevresindeki karışıklığın giderilmesi için Osmanlıya müracaat etti ve Mondros’un 7. Maddesine dayanarak işgal edebileceklerini söylediler. Bunun için Mustafa Kemal görevlendirildi. Mustafa Kemalin bu göreve seçilmesinde:

1 – Dünya savaşına girilmesine karşı çıkarak ittihatçılara ters düşmesi.

2 – Vahdettin’in Almanya seyahatinde Mustafa Kemal’i yanında götürmesinden dolayı padişahın onu tanıması

3 – Mustafa Kemal’in I.dünya harbinde başarılı olması.

Mustafa Kemal başarılı olmak için geniş yetkiler istedi. 9. ordu Müfettişi olarak Mustafa Kemal’in görevleri şunlardır;

→ Asayişi sağlamak

→ Türk ordusunun terhisini hızlandırmak.

→ Halkın silah ve cephanesini toplamak.

→ Milli direnişi durdurmak.

Bu Dönemde İleri Sürülen kurtuluş Çareleri

1 – İngiliz Mandası

2 – ABD Mandası

3 – Bölgesel Kurtuluş

  Mustafa kemal bunların hepsini reddetti ve tam bağımsızlık istedi.

Not:Mustafa Kemal Samsun’a gelmeden önce Milli mücadele başlamıştı.

Not: Mustafa Kemal Samsun’a çıkınca hükümete “Samsun Raporu” diye anılan raporu sundu.Buna göre;

→ Karadeniz’de Türkler haklıdır. Türkler, Rumlar saldırılarından ve  ……………………………………………… hayallerinden vazgeçerlerse sükunete ulaşılır. (Türk Milleti Bağımsız yaşamaya alışkındır)

→ Bu Raporla Mustafa Kemal İtilaf devletlerine ters düştü. Daha sonra Mustafa Kemal Havza’ya geçip Milli Mücadeleyi başlattı.

Not: Mustafa Kemalin yetkileri Karadeniz için geçerli idi. (Sivil ve Askeri emretme yetkisi)

Not: Mustafa Kemal topyekun Milli kurtuluştan başka her şeyi reddediyordu. Tam bağımsızlıktan başka şeyleri kabul etmiyordu.

Genelgeler ve Kongreler

Milli mücadele boyunca 29 kongre düzenlenmiştir. 1. kongre Ermenilere karşı yapılan “Kars İslam Şurası) sonuncusu ise “Pozantı Kongresi)

Kongre 3 grupta incelenir.

1 – Milli Nitelikli Kongreler = Milli Kongre ve Sivas Kongresi

2 – Bölgesel Nitelikli Kongreler = Erzurum, Alaşehir Kongresi

3 –Yöresel Nitelikli Kongreler = Kars, Ardahan, Edirne, Balıkesir Kongresi.

Not: Yöresel Kongrelerde amaç bulundukları bölgeleri işgale uğratmamaktadır.,

Milli Kongre

İlk milli kongredir. İstanbul’da Esat Paşa tarafından yapıldı. Amaç: Bütün Milli güçleri toplamak.

→Osmanlının Milletler cemiyetine alınmasını sağlamak.

→Dünya kamuoyuna Türklerin uğradıkları haksızlıkları duyurmak.

Not: Milli Kongre başarılı olamadı çünkü İstanbul işgal altındaydı.

Havza Genelgesi (28. Mayıs 1919)

Mustafa Kemal Havzada genelge yayınlayarak işgallerin protesto edilmesini ve protesto Mitingleri düzenlenmesini istemiştir. Mustafa Kemal itilaf Devleti’nin baskısıyla İstanbul’a çağrılmış ama Mustafa Kemal buna uymamıştır.

Not: Havza genelgesinden sonra mitingler düzenlendi en önemlisi İstanbul mitingidir.

Not: Havza Genelgesi ile Milli Bilinç iyice uyanmıştır.

Not: Mustafa Kemal havza genelgesin de mitingler yapılırken azınlıklara zarar verilmemesini istemiştir. Çünkü Mondros’un 7. Maddesinin uygulanmasına sebep olacak bir hareketi önlemek istemiştir.

Amasya Genelgesi (22 haziran 1919)

Amasya’da Mustafa Kemal genelge yayınlandı. Ve bu genelgeyi Ali Fuat .Rauf Orbay ve Refet Bele’ye imzalattı. Erzurum’daki Kazım Karabekir’in de onayı alındı.

Not: Genelgenin komutanlara onaylatmasının sebebi geçerliliğini artırmak ve birlik sağlamaktır.

Kararlar

1 – Vatanın bütünlüğü,ve milletin bağımsızlığı tehlikedir.

2 – İstanbul hükümeti, görevini yerine getirememektedir. Bu durum milletimize yok olmuş gibi göstermektedir.

3 – Milletin Bağımsızlığını yine azim ve karara kurtaracaktır.

4 – Her türlü denetim ve etkiden kurtulmuş milli bir heyetin oluşturulması şarttır.

5 – Güvenli olan Sivas’ta milli bir kongre toplanmalıdır.

6 – Bütün illerden halkın güvenini almış 3’er delege Sivas’a gelecekler. Ve bu milli bir sır gibi tutulacaktır.

7 – Delegeler Müdafa-i Hukuk ve Reddi İlhakçı belediyeler tarafından seçilecektir.

8 – Erzurum Kongresine Katılan delegeler Sivas’a yetişebilirlerse gelecek ve katılacaklardır. 

9 – Ordu ve kuruluşlar dağıtılmayacaklardır.

Not: Amasya genelgesi düzene karşı bir başkalarıdır. (ilk kez) bu yüzden ihtilal bildirgesi olarak bilinir.

Not: 1. Madde Milli mücadelenin gerekçesidir.

Not: 2. Madde ile İstanbul hükümetine ilk kez karşı çıkılmıştır.

Not: 3. Madde ile Milli mücadelenin yöntemi belirtilmiştir.

→ Yönetim cumhuriyet olacağı dolaylı olarak söylenmiş.

→ Milli egemenlikten ilk defa bahsedilmiştir.

Bu karar Türk inkılabının evrensel olduğunun göstergesidir.

Not: Temsil heyetinden ilk kez bahsedilmiştir. (4. Madde) ve Milli mücadele kurumsallaştırılmaya çalışılmıştır.

Not: 4. Madde ile cemiyetlerin birleştirilmesi düşünülmüştür.

Not: 6 ve 7. Madde ile milli örgütler etkinleştirilmeye çalışılmıştır. Ve milli mücadele taraflarının seçilmesi sağlanmaya çalışılmıştır

Halk Milli Mücadelenin içine çekilmiştir.

Not: Bu genelgeden sonra Mustafa Kemal görevden alınmak istenmiş ama Mustafa Kemal görevi hükümetin değil Padişahın verdiğini söylemiştir. (zaman kazanmak için)

Önemi

1 – Milli Egemenlikten ilk kez bahsedildi.

2 – Mili Mücadelenin amaç, gerekçe ve yöntemi belirlendi. (ilk kez)

3 – Milli Devletin kurulmasının ilk adımdır.

4 – Amasya genelgesi İstanbul’a karşı bir ihtilal hareketidir.

5 – Mustafa Kemal 7 – 8 Temmuz 1919’da askerlikten istifa etti.

6 – Amasya Genelgesi Mustafa Kemal’in resmi görevle yaptığı son iştir.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz 7 Ağustos 1919)

Şark vilayetleri Müdafa-i Hukuk Cemiyeti ve Trabzon Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti tarafından toplanılmıştır.

Amaç

1 – Doğudaki Ermenilere karşı önlem almak

2 – Güvenliği sağlamak.

3 – Doğudaki milli güçleri birleştirmektir.

Kararlar

1 – Vatan bir bütündür parçalanamaz

2 – Osmanlı dağılırsa, millet topyekun direnişe geleceklerdir.

3 – Vatanı kurtarmakta İstanbul başarılı olamazsa geçici bir hükümet kurulacaktır.

4 – İradeyi Milliye’yi hakim, kuvay-i Milliye’yi etkin kılmak esastır.

5 – Hıristiyanlara egemenlik ve ayrıcalık verilemez.

6 – Mebusan meclisi açılmalıdır

Not: Amasya genelgesi sırasında Erzurum’da kongre çalışmaları yapılıyordu. Bu yüzden genelge de Erzurum kongresinden bahsedildi.

Not: Mustafa Kemal’in Erzurum’u seçmesinin sebebi …………………………………………………dır.

Not: Mustafa Kemal Erzurum kongresinden önce askerlikten istifa etti. Bu durum da Erzurum kongresi, Mustafa Kemal’in ilk sivil görevidir.

Not: İşgaller srasında orduları terhis etmeyen tek düzenli ordu komutanı …………………… ………………………dır.

Not: Kongrenin Erzurum’da toplanmasının sebebi, işgale henüz uğramaması 16. kolordunun burada bulunması ve Şark Vilayetleri Müdafa-i Hukuk cemiyetinin burada bulunması

Not: Erzurum kongresinde iki şey sorun oldu.

1 – Mustafa Kemal’in başkan seçilme meselesi

2 – Mustafa Kemal’in delegelik Sorunu.

Not: Kongreye Elazığ, Mardin ve Diyarbakır delegeleri katılamadı. Çünkü Elazığ valisi Ali Galip bunu engellemiştir.

Not:Mustafa Kemal’e karşı ilk muhalafet……………………  olmuştur.

ÖNEMİ:

1 – Bölgesel olmasına rağmen millidir.

2 – Dış temsilciliklere kakarlar gönderilmiştir.

3 –Doğu illeri adına 9 kişilik bir  Temsil heyeti  kuruldu. (Bu , Temsil heyetinin temelidir)

4 – Yeni Türk Devleti Fikri ilk kez ortaya çıktı.

5 – Amasya’da ki program delegeler tarafından onaylanıp karar haline getirildi.

6 – Doğudaki dernekler………………………………... …………………………………………..adıyla birleştirildi.

Not: Manda ve himaye ilk kez …………………….reddedilmiştir.

Not: Milli sınırlardan ilk kez bahsedilmiştir. Milli sınırların ne demek olduğu ………………………………belirtilmiştir.

Not: İlk defa yeni bir hükümetin kurulmasından ………………………….. bahsedilmiştir.

Not: Milli iradeden bahsedilerek milli bir devlet kurulacağı Erzurum’da belirtilmiştir.

Not: Hıristiyanlara ayrılacak tanınamaz diyerek ………………ve…………………karşı çıkılmıştır.

Not: Mebusan Meclisinin açılmasına resmiyet kazandırmak için,Mebusan Meclisi’nin açılması isteği Erzurum’da istenmiştir. Böylece ………………………………………olacaktır.

Not: Erzurum Kongresi kararları millidir çünkü ………………………………………………………………….dir.

Balıkesir Kongresi 26 – 31 Temmuz 1919

Erzurum kongresi devam ederken toplandılar, amaç Kuvay-i milliye birliklerinin düzenli hale getirilmesidir.

Özellikleri

1 – Bölgeseldir.

2 – Delegeler siyasi parti ile ilgili değildir.

3 – Kongre padişaha bağlılığını bildirdi.

4 – Batı cephesinin kurulmasında önemli rol oynadı.

5 – 4 kez toplandı.

Not: Balıkesir kongresi ile batı Cephesi Kuvayi Milliye komutanlığı ……………………………………….kuruldu.

Nazilli Kongresi

Yöreseldir. 2 defa toplanmıştır. Nazillinin yunan işgalinde olmasından dolayı ……………….da toplandı.

Not: Celal Bayar ………………………orduyla nazilli kongresi Milli mücadeleye katılmıştır. Takma ad kullanmıştır. Çünkü……………………………üyesidir.

Alaşehir Kongresi (16 – 25 Ağustos 1919)

Alaşehir Kongre’de Erzurum ve Balıkesir kongresinde kararları gözden geçirip güçlendirmek düzenli askeri yapıyı geliştirmek istenmiştir.

Not: alaşehır kongresınde manda ve hımaye savunulmuştur

Alınan Kararlar

1 – Direniş yunan işgalinin bitimine kadardır.

2 – Gerekirse itilaf devletlerinden yardım alınacaktır.

Not: Balıkesir kongresi padişaha bağlılık Alaşehir’de mandacılık savunuldu.

Sivas Kongresi (4 – 11 Eylül 1919)

Kongrel Millidir, Amasya’da toplanılmasına karar verilmiştir.

Amaç

1 – Vatanın bütünlüğüne karşı saldırıları önlemek, savunmak.

2 – Milli cemiyetleri birleştirmek

3 – Erzurum kongre kararları millileştirmek.

4 – Temsil heyetini milli mücadelenin yönetiminde etkin hale getirmek.

Kararlar

1 – Erzurum’daki kararlar kabul edildi.

2 – Cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafai Hukuk Cemiyeti adıyla birleştirildi.

3 – Heyeti Temsiliye tüm yurdu temsil etme yetkisine ulaştı. (Başkan Mustafa Kemal dir ve 15 kişilik bir heyettir)

Not: Sivas kongresi Mustafa Kemal’in isteğiyle toplanmıştır.

Not: Mustafa Kemal Milli Mücadele döneminde 1…………………2……………………..3……………….4………… kongrelerine katıldı.

Not: Elazığ, valisinin Sivas kongresini Damat Ferit’in isteği ile basmasına …………………………………….denir.

Not: Sivas kongresinde çıkan sorunlar

1. Damat Ferit’in çalışmaları

2.Mustafa Kemal’in kongre başkanlığı meselesi

3.Manda ve himaye meselesi

Not: Mustafa Kemale karşı ilk ciddi muhalefet ………………………………….oldu.

Kararlar

1 – Erzurum kongresi kararları millileştirildi.

2 – Cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk cemiyeti adıyla birleştirildi.

3 – Manda ve Himaye…………………….olarak reddedildi.

4 – Milli varlığa zarar gelmemesi kaydıyla herhangi bir devletten yardım alınabilir.

5 – Temsilciler kurulunun yetkileri genişletecek.

6 – Gayrı Müslimlere vatandaşlık hakkı verileceğinden imtiyazlar verilmeyecek.

7 – Mebusan Meclisinin toplanma çalışmaları yapılacak.

Önemi

1 – Milli Kongredir

2 – Mustafa Kemal ………………………milli lider oldu.

3 – İrade-i Milliye gazetesi çıkarıldı.

4 – Misak-ı Millinin sınırları belirlendi.

Not: Erzurum ve Sivas kongresi kararları Milli mücadele ve Misak-ı Millinin temelini oluşturdu.

Not:Cemiyetlerin birleştirilmesinin sebebi…………………………………………………………dir.

Not: Ali Fuat Paşa Batı Cephesi Kuvayi Milliye Komutanı olarak …………………kongresi tarafından atandı. Bu durum………………………………………………..çalıştığını ve kullandığını gösterir.

Not: Sivas kongresi ile Temsilciler kurulu İstanbul’u tanımadığını göstermek için ………………………………………………..etmemiştir. ve Damat Ferit hükümeti düşürülmüştür. Bu durum temsil heyetinin İstanbul hükümetine karşı ilk siyasi başarısıdır.

Not: İrade-i Milliye gazetesi halka durumu bildirmek amacı gütmüştür. İhtilalin yayın organıdır.

Not: Sivas kongresine karşı İstanbul hükümetinin tepkisi; Mustafa Kemal hakkında tutuklama kararı çıkartmak oldu.

İtilaf devletleri ise cılız bir başkaldırı olarak görmüş ve önemsememişlerdir. Bu durum  Milli mücadeleyi olumlu etkilemiştir.

Not: Milli Mücadele Tarafları gazeteler:

1 – İrade-i Milliye

2 – Hakimiyet-i Milliye

3 – Öğüt

4-   Yenigün

5 – Açıkgöz

6 – Al bayrak

7 – Mimber

8 – İkdam

9 – Tasvir-i Efkar

10 – Anadolu Ajansı

Karşı Olanlar:

1 – Peyami Sabah

2 – Alemdar

3 – Aydede

4 – Ümit Dergisi

5 – İstanbul Türkçe

6 – İrşad

Amasya Görüşmesi (20 – 22 Ekim 1919)

Ali Rıza Paşa’yı Kuvayi Milliye iktidara getirdiği için Mustafa Kemal İstanbul ile ilişkiye geçti. Görüşme Ali Rıza Paşa tarafından teklif olarak sunuldu. İstanbul’u Salih Paşa, Temsil heyetini Mustafa Kemal Temsil etti.

Mustafa Kemalin amacı……………………kararlarını kabul ettirmekti.

İstanbul’un amacı ise ………………………………………idi.

Esaslar

1 – İstanbul Sivas Kongresi kararlarını Meclisi Mebusan’da onaylanmak üzere kabul edecekti.

2 – Anodolu ve Rumeli M.H.C İstanbul tarafından tanınacak.

3 – Türklerin çoğunlukta olduğu yerlerin işgaline izin verilmeyecek.

4 – Azınlıklara imtiyaz tanınmayacak.

5 – Meclisi Mebusan’ın güvenli olmayan İstanbul yerine geçici olarak Anadolu’da toplanacaktı.

6 – İtilaf devletleri ile yapılacak Barış görüşmelerine Heyet-i Temsiliye de  katılacaktı.

Önemi ve Sonuçları

1 – İstanbul Temsilciler kurulunu resmen ve hukuken tanıdı.

2 – İstanbul hareketlerini Temsilciler kuruluna göre düzenleyecekti.

3 – İtilaflar bu durumdan endişelendiler ve yunanlılara hazır ol emrini verdiler.

4 –Seçimler sakin ve müdahalesiz geçti. İtilaf devletleri müdahale etmedi.

5 –Seçimi Müdafai Hukukçular kazandı. Mustafa Kemal …………………………milletvekili oldu.

Not: Amasya görüşmeleriyle İstanbul Ankara’yı resmen tanıdı.

Not: Meclisi Mebusanın açılması (İstanbul’da) İstanbul hükümeti tarafından kabul edildi. Bu durum İstanbul ile Ankara arasında anlaşmazlık kalmadığını gösterir.

Not: Mustafa Kemal Meclisin İstanbul da toplanmasına karşı çıkmıştı. Bu durum anlaşılmayan tek konuydu. Çünkü  İstanbul ………………………………………...dolayı uygun değildi.

2. İstanbul hükümeti ………………………………………uzak tutmak istiyordu.

Not: Mebusan Meclisi seçimlerine itilaf devletlerinin müdahele etmemesinin sebebi saltanat yanlıların seçimi kazanacağını düşünmelidir.

Not: İstanbul hükümetine Salih paşa protokolü kabul ettiremezse istifa edeceğini söylemiştir ve Salih paşa istifa etmiştir. Çünkü protokolü İstanbul kabul etmemiştir.

Temsil Heyetinin Ankara’ya Gelişi

(27 Aralık 1919)

→Ankara’nın yollarla İstanbul’a bağlı olması, cephelere yakın olmasından dolayı Mustafa Kemal Mebusan Meclisi’ni de Anadolu’ya getiremeyince Ankara’ya geldi.

Ankara’nın Merkez Olmasının Sebebi

1 – İstanbul’a ulaşımının ve haberleşmenin kolay olması

2 – Batı cephesine yakın ve Ali Fuat paşa tarafından kontrol edilmesi bu sebeplerden dolayı Ankara merkez oldu.

Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Milli (12 Ocak 1920)

Amasya’ görüşmelerinde Mebusan Meclisinin toplanma kararı alınmış seçimler yapılmış ve Mustafa Kemal’de Erzurum Milletvekili olmuştu. Seçimleri Mudafai Hukukçular kazanmıştı.

Mustafa Kemal Vekillerden bazı isteklerde bulunmuştur.

1 – Mustafa Kemal’i Meclis Başkanı seçtirmelerini.

2 – Mecliste Müdafai Hukuk grubu kurmalarını

3 – Misak-ı Milliyi kabul ettirmelerini

Sonuçta Misak-ı Milli onaylandı. (28 Ocak 1920)

Not: Ankara’da hakimiyeti Milliye gazetesi yayınlandı. Bu gazete ……………………………gazetesinin yeni adıydı. Amaç halkı bilinçlendirmek, basın yoluyla, mücadele etmek ve bütünlüğü sağlamaktır. (10 Ocak 1920)

Not: Son Osmanlı Mebusan Meclisinde Mustafa Kemal’in başkan olmak istemesinin sebebi………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..dir.

Not: Mecliste Müdafai H.Gurubunun kurulmak istenmesinin sebebi , alınacak kararlarda milli kararlar almaktır.

Not: Mustafa Kemal‘in başkanlık isteği gerçekleştirilemedi.

Not: Müdafa-i Hukuk Grubu   Felah-ı Vatan adını aldı. Bu durum vekillerin fikrinin kısmen değiştiğinin ve tepki çekmemek istenildiğin göstergesidir.

Misak-ı Millinin ilanına karşı  itilaf devletlerinin ilk tepkisi meclisi dağıtmak, İstanbul’u işgal etmek ve İzmir’in işgali için yunanlılara harekete geçirmektir.

Misak-ı Milli (28 Ocak 1920)

1 – Mondros imzalandığı gün işgal altında bulunan Arap memleketlerinin durumu halkının vereceği oya göre belirlenecekti. Türk – İslam çoğunluğunun bulunduğu hiçbir yer parçalanamaz bölünemez bir bütündür.

2- Elviye-i Selase’de ve Batı Trakya da (……………..,………………….,……………….,)da gerekirse halkın oyuna tekrar başvurulacaktı.

3 – İstanbul ve Marmara’nın güvenliği sağlanırsa boğazlar dünya ticaretine açılabilirlerdi.

4 – Azınlıklara komşu ülkelerdeki Müslümanlara verilen haklar kadar hak verilecekti.

5 – Kapitülasyonlar kesin olarak reddedilmiştir. (ilk defa)

Önemi

→ Milli ve Bölünmez Türk vatanının sınırı çizilmiştir.

→ Erzurum ve Sivas Kongresi kararları meclis tarafından kabul edilmiştir.

→ Kapitülasyonlar, azınlıklar, Boğazlar ,dış borçlar meselesi gündeme gelmiştir.

→ Milli Mücadelenin Siyasi programıdır.

Not:  mısak –ı millide milli egemenlikten bahsedilmemiştir,milli bağımsızlıktan bahsedilmiştir.

Not: Misak-ı Milli Meclis kararıdır. Padişah onaylamamıştır.

Not: Vatanın bölünmez bütünlüğü ilk kez Erzurum’dan sonra Sivas kongresinde onayladı.

Not: Vatanın bölünmez bütünlüğü kararı düşmanla mücadele edileceğini gösterdi.

Not: Elviye-i selasede tekrar halk oyuna gerekirse gidilmesi oraların Türk olduğunun kanıtıdır.

Not: Misak-ı Millinin 3. maddesiyle boğazların Türk olduğu vurgulanmıştır.

Not: Misak-ı Milli ile

1 – Müslümanların hakları korunmuş

2 – milletlerin ve devletlerin eşitliği belirtilmiştir

3 – Azınlıklara verilecek hakların ölçüsü konuldu.

Not: Misak-ı Milli ile Tam Bağımsızlık şuuruna ulaşılmamıştır.

Not: Misak-ı Milli ile Milli mücadelenin hedefi ve barışın şartları belirlenmiştir.

İstanbul’un İşgali (16 Mart 1920)

İtilaflar Misak-ı Milliyi değiştirmek için İstanbul hükümetine baskı yaptılar. Ali Rıza Paşa hükümeti bunu kabul etmedi ve istifa etti.

İşgale karşı tepkiler

Mustafa Kemal Ankara’da bir hükümet kurmak için harekete geçti ve işgali protesto etmiştir. Ve bazı önlemler almıştır:

1 – İstanbul’la  haberleşme kesildi (Böylece İstanbul hükümetini ve işgali kabul etmediğini bildirdi).

2 – İstanbul’daki tutuklamalara karşı Anadolu’daki itilaf subayları tutuklandı. (böylece güç ve eşitlik vurgulandı)

3 – Geyve Boğazı kapatıldı. (İngilizlerin Asker göndermesini engellemek için)

4 – Anadolu’daki resmi ve yarı resmi kurumların kıymetli eşyalarını İstanbul’a gönderilmesi yasaklandı. (Anadolu hareketi böylece maddi ihtiyaçlarını karşılayacak)

İstanbul İşgalinin Sonuçları

1 – İstanbul’un işgali, Mustafa Kemal’e milli mücadeleyi padişah adına yürüttüğünü söyleme fırsatı verdi.

2 – İstanbul’dan kaçan vekiller Ankara’ya katıldılar ve a

Ankara’ya güç verildi.

3 – Damat Ferit Seyh-ül İslamdan fetva alarak Kuvay-i Milliye-yi hain ilan etti.

4 – İşgallere beraber Padişah ve hükümet itilaf devletleri denetimine girmiştir.

Not: İtilaf devletleri İstanbul’un işgalinin geçici olduğunu ilan ettiler ve Osmanlı fiilen sona erdi. (geçici olmasaydı resmen sona erecekti)

Not: İstanbul’un işgali üzerine Ali Rıza Paşa hükümeti yerine Salih Paşa geçti, Salih paşa’dan sonra Damat Ferit tekrar hükümeti kurdu.

Not: İstanbul’dan kaçan vekillerin Ankara’ya Meclise girmeleri Mebusan meclisinin Ankara’ya taşınması ve resmen dünyaya kabul ettirilmesi manasına gelir.

Not: İtilaf devletinin mebuslar meclisini kapattırması mili iradeye karşı olduğunun ve yok etmek istediklerinin göstergesidir.

Not: Damat Ferit’in Fetvalar yayınlanmasına karşın fetvalar yayınlanıp asıl işgale ses çıkarmayanların hain olduğunu söylemiştir. Buna ……………………………………..denir.

TBMM’nin Açılması (23 Nisan 1920)

TBMM Sinop Mebusu şerif beyin konuşmasıyla açıldı.

(en yaşlı üye olduğu için)

Kuruluş Amacı

1 – Vatanı kurtarmak (Temel amaç)

2 – Milli birliği gerçekleştirmek

3 – Düzenli ordu kurmak

4 – Milli iradeyi gerçekleştirmek.

120 vekilin katılımıyla toplantı gerçekleştirildi. (Vekiller çeşitli meslek gruplarından oluşuyordu)

Aldığı Kararlar

1 – Hükümet kurmak gereklidir.

(İstanbul hükümeti yok sayıldı)

2 – Geçici bir hükümet başkanı ya da padişah vekili atamak doğru değildir.

(Meclisin kalıcı olacağını belirtir)

3 – TBMM’nin üstünde bir güç yoktur.

(Saltanat yok sayıldı)

4 – Yaşama, yürütme, yargı TBMM’ye aittir.

(Çabuk karar alıp uygulamak için)

5 – Padişah ve halifenin durumu daha sonra belirlenecektir.

Not: 6 Nisan 1920’de Anadolu Ajansı kurulmuştur.

Not: Matbuat ve istihbaratları umumiye kuruldu. Ve meclis başkanlığına başlamıştır. Anadolu ajansıda buraya bağlanmıştır.

Not: İstanbul’un işgali TBMM’nin kurulumunu sağlamış ve Türk Milletinin tek  Temsilcisi haline gelmiştir.

Not: 1.TBMM’nin yaptığı ilk siyasi inkılap saltanatın kaldırılmasıdır.

Not: Vekillerin çeşitli meslek gruplarından oluşması, TBMM’nin milli iradeyi gerçekleştirmek istemesinin göstergesidir.

Not: I. TBMM güçler birliği ilkesine sahiptir ve olağanüstü yetkilere sahiptir. Çünkü zaman kısıtlı idi ve hızlı karar alıp uygulanmalıydı.

Not: I. TBMM’de meclis hükümeti vardır.

Not: I. TBMM’nin çıkardığı kanunlar;

1 – Ağnam vergisi 4 kat olacak …………

2 – Gümrük vergisi 5 kat olacak.

3 – Hıyanet-i vataniye …. Çıkarıldı. (29 Nisan 1920)

4 – İstiklal mahkemeleri kuruldu. (11 Eylül 1920)

5 – Firariler kanunu (asker kaçaklarını önlemek için)

6 –Men-i israfat kanunu(içki yasağı)

7 –Nisab-ı müzakere kanunu(toplantı yeter sayısı)

TBMM’nin Nitelikleri

1 – Kurucu Meclis

Meclisi ve hükümeti kurmak için

2 – İnkılapçıdır.

Yenilikler yaptığı için

3 – Güçler birliği vardır.

Yaşama, yargı, yürütme TBMM ye aittir

4 – Demokratiktir.

Halkın tamamını temsil ettiği için

5 – Olağanüstü yetkilere sahiptir

Olağanüstü durum söz konusu olduğu için

6 – Milli bir meclistir.

Azınlıklara yer verilmediği için

7 – Halkçıdır.

Halkı temsil ettiği için

8 – Süreklidir.

9 – Bağımsızlığı sağlamıştır.

TBMM’nin Önemi

1 – TBMM’nin açılmasıyla yeni bir devlet kuruldu.

2 – Temsil kurulu dönemi TBMM’nin açılmasıyla sona erdi.

3–TBMM seçilen vekillerden oluşmuştur. Böylece”……………………………………”gerçekleşti.

4 – Partileşme yoktu. Farklı görüşler vardı. Bu insanları birleştiren temel amaç “Misak-ı Milliyi gerçekleştirmektir”

5 – Mustafa Kemal 30 Nisanda yeni bir devlet kurulduğunun dünya’ya duyurdu ve Osmanlı ile yapılan antlaşmalar kabul edilmeyeceğini bildirdi.

Not: TBMM aldığı kararlarda padişaha açıkça karşı çıkmadı ve yeni bir devletin (Cumhuriyetin kurulacağını) ilan etmedi. Padişah taraflarının tepkisini çekmemek için

Not: İlk mecliste 3 kısım vekil vardı.

1 – Yeni seçilenler

2 – Meclis-i Mebusan’dan gelenler

3 – Yunanistan ve Matladan gelenler

Not: İlk mecliste 4 grup var.

1 – Halk zümresi

2 – Islahat grubu

3 – İstiklal grubu

4 – Tenasüt (Dayanışma)grubu

TBMM’ye Karşı Ayaklanmalar

Damat Ferit dini duyguları kullanarak isyanlar çıkarttı. Bu ayaklanmaları itilaf devletleri destekledi. Bu ayaklanmayı çıkaranlar, dini duyguları, yoksulluğu, eğitimsizliği kullandılar.

Nedenleri

1 – İstanbul hükümetinin kışkırtması

2 – İtilaf devletlerinin propagandası

3 –İstanbul hükümetinin milli mücadelecileri ittihatçı ve bolsevik olarak nitelemesi

4 – Asker kaçaklarının otorite boşluğundan yararlanması

5 – Kuva-yi Milliye’nin disiplinsizliği

6 –İşgallerden yararlanmak isteyen azınlıkların bağımsız devlet kurmak istemesi

7 – Kuva-yi Milliye’nin düzenli orduya girmek istememesi

Ayaklanmalar

1 – Doğrudan İstanbul tarafından çıkarılan

İsyanlar:

→ Aznavur Ayaklanması

→ Kuva-yi inzibatiye

Ahmet Aznavur: İngilizlerin desteğiyle Balıkesir ve civarında isyan etti. Amacı milli kuvvetleri yok etmekti. Bu isyan Çerkez Ethem’in Kuva-yi Seyyare birlikleri tarafından bastırıldı. (1920)

 Kuva-yi inzibatiye: halifelik ordusu da denildi. Adapazarı civarında isyan ettiler. Amaçları boğazlar civarındaki milli kuvvetleri yok etmekti. Ali Fuat Paya kuvvetleri yok etmekti. Ali Fuat Paşa kuvvetleri isyanı bastırdı

2 – İstanbul ve İşgalcilerin Desteğiyle Çıkarılanlar

→ Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Yozgat Yenihan Boğazlıyan ,Afyon (Copur Musa), Konya (Delibaş Mehmet),

Milli Aşiret (Urfa) vakası, Cemil Çeto, Ali Batı.

Not: İtilaf devletleri TBMM’nin padişah ve halifeye karşı oluşan bir örgüt olduğunu söylediler.

.

Not: İstanbul hükümeti ve İtilaf Devleti tarafından çıkarılan tüm isyanlar milli kuvvetler tarafından bastırıldı.

Not: Doğu Anadolu’daki ermeni ayaklanmasını Kazım Karabekir bastırdı.

Not: Yeni kurulan Türk Devletini en uzun süre uğraştıran isyan Rumların isyanıdır.

Not:

Koçgiri  → Tunceli Erzincan civarında çıktı → Kürt Devleti  kurmak için

Ali Batı → Kürt  devleti kurmak için

Delibaş → Dini Nitelikli

3 – Azınlıkların Çıkardığı Ayalanmalar

→ Doğu Anadolu’da → Ermeni

→ Doğu Karadeniz’de → Pontus

­→ Doğu Trakya ve Batı Anadolu’da → Rumlar

4 – Kuva-yi Milliyecilerin çıkardığı ayaklanmalar

→ Çerkez Ethem

→ Demirci Mehmet

→ Yörük Ali Efe

TBMM’nin İsyanları Karşı Aldığı Önlemler

1 – Hıyanet-i Vataniye kanunu çıkarıldı.

2 – İstiklal Mahkemeleri kuruldu. (11 Eylül 1920)

3 – Düzenli Orduya geçildi.

4 –İstanbul hükümetinin fetvalarına karşı Anadolu’daki din adamları fetva yayınladı. (Müftü Rıfat Börekçi)

5 – İstanbul’la haberleşme kesildi.

Ayaklanmanın Sonuçları

1 – TBMM’nin gücü arttı.

2 – TBMM’nin Anadolu’ya hakimiyeti sağlandı.

3 – Mili Mücadelenin uzamasına ve kazanılmasının gecikmesine sebep oldu.

4 – Yunanlılar ilerledi.

5 – Düzenli ordunun kuruluşu hızlandı.

Not: Kuva-yi Milliyecilerin ayaklanma sebebi Milli Düzenli kuvvetlere katılmamaktadır.

Not: Çerkez Ethem düzenli orduya katılmak istemedi ve isyan etti.

Not: Kuva-yi Milliyecilerin isyanı I. İnönü Muharebelerinin kazanılmasıyla bastırıldı.

Not: İstiklal mahkemeleri üyeleri meclis üyeleriydi. Bu durum hızlı karar alınıp uygulanmasına sebep oluyordu çünkü……………………………………….

Not: İstiklal Mahkemeleri işleyiş kuruluşu bakımından ……………………………………taşır.

Not:Çerkes Ethem’in isyanının temel sebebi,kişisel çıkar çatışmaları ve Milli mücadeleyi tam olarak kavrayamamasıdır

Not: İstanbul hükümeti fetva yayınlanarak Ankara hükümetini halkın gözünden düşürmeye çalışıyordu. (Fetvalar savaşı)

Not: İlk TBMM’nin gerçekleştirdikleri

1 – Ayaklanmayı bastırdı.

2 – Düzenli orduyu kurdu.

3 –Yeni Türk Devletinin ilk Anayasası “Teşkilat-ı Esasi” yi hazırladı.

4 – Türk Milletini zafere ulaştırdı.

SEVR ANTLAŞMASI (10 Ağustos 1920)

Sevr I. Dünya harbinden sonra imzalanmalıydı. Ama gecikti çünkü Anadolu’da kurtuluş hareketi başlamış, İtilaf Devletleri Osmanlıyı parçalamakta anlaşamamışlar ve İzmir’in yunanlılara verilmesiyle itilaf devletlerinin arasında anlaşmazlık çıkmıştı.

İşgalciler Anadolu’daki isyanlardan istedikleri sonucu alamayınca İtalya’yı ikna etmek için San Remo’da konferans düzenlediler. Osmanlıyı Tevfik Paşa  temsil etti.Tevfik Paşa  taslağı kabul etmedi. Saltanat Şurası barışı kabul etti.

Anlaşma Maddeleri

1 – İstanbul Osmanlının başkenti olacak ama Osmanlı anlaşmaya uymazsa işgal edilecekti.

2 – Boğazlar her zaman bütün devletlere açık olacak, Boğazlar da komisyon  kurulacak.

3 – Doğu Anadolu’da Ermeni ve Kürdistan kurulacak

4 – Azınlıklara geniş haklar verilecek.

5 – Doğu Trakya ve Batı Anadolu Yunanistan’a verilecek.

6 – Mardin, Urfa, Antep, Suriye Fransa’ya verilecek.

7 – Antalya, Konya İtalya’ya verilecek.

8 – Rodos ve Oniki ada İtalya’da ege adaları Yunanistan’da kalacak.

9. Ordu ağır silahları olmadan sadece jandarma olarak hizmet verecek (Osmanlı ordusu 50700kişi)

10 – Maliye itilaf Devleti’nin kontrolünde olacak.

11 – Kapitülasyonlar en ağır bir şekilde uygulanacak.

12 – Osmanlı’ya İstanbul ve Anadolu’nun küçük bir bölümü bırakılacak.

Not: San Remo Konferansı ‘n da itilaf devletlerinin amacı istedikleri barışın esaslarını Osmanlıya kabul ettirmekti.

Not: Sevr’i Saltanat şurası kabul etmek zorunda kaldı çünkü itilaflar yunanlıları harekete geçirdiler.

Not: Sevr’i ……………………………onaylamadı. bu yüzden geçersizdir.

Not:

Bilecik Görüşmesi (Aralık 1920)

TBMM sevr’ i kabul etmeyince Ahmet İzzet ve Salih Paşalar  Servi antlaşmasını kabul ettirmek için TBMM ile uzlaşmak istediler. Fakat Bilecik istasyonundaki görüşme sonuç vermedi.

Not: Osmanlı ordusu sayıca ilk kez Sevr’de sınırlandırıldı.

Not: Boğazlar komisyonu ilk kez Sevr’de kurulmuştur.

Not: Sevr ile Osmanlı fiilen sona erdi.

Not: Sevr’i Osmanlı Mebusan meclisi onaylamadığı için geçersizdir.

Not: TBMM Sevr’i onaylayanları vatan haini ilan etmiştir.

Not: Sevr ölü doğan bir anlaşmadır. Çünkü…………………………………….........başlamıştır.

Düzenli Ordunun Kurulması

TBMM 1920’de düzenli orduya geçme kararı aldı. Kuva-yi milli’ye mücadele ediyor ama düzenli orduya karşı başarı elde edemiyordu.

Sebepleri

1 – Kuva-yi Milliyenin düzenli orduyu durduramaması

2 – Gediz Muharebelerinde kuva-yi milliyenin yenilmesi

3 – Kuva-yi Milliyenin düzensiz ve disiplinsiz olması

4 – Asıl amacın vatanın topyekün kurtarılmak istenmesi

Not: Kuva-yi Milliye’nin en büyük başarısı düzenli orduya geçişte zaman kazandırmasıdır.

Not: Osmanlıdan kalan tek düzenli ordu Kazım Karabekir’in 15. kolordusudur.

Not: Düzenli orduya geçiş aşamasında

→ Çerkez Ethem ve diğer birlikler ikna edilmeye çalışıldı.

→ Asker kaçaklarına karşı firariler kanunu çıkardı.

→ Jandarma kuruldu.

→ Subay ihtiyacı için Ankara’da subay mektebi açıldı.

Cepheler ve Sonuçları

Doğu Cephesi

Ermeniler Sevr’e dayanarak bağımsız Ermenistan kurmak için harekete geçtiler. Kazım Karabekir 15. kolordu ile Ermenileri Mağlup etti.

Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920)

1 – Doğu sınırı, Aras Nehri ve çıldır gölüne kadar uzanacaktır.

2 – Kars, Sarıkamış,  ve Iğdır Türklere verilmiştir.

3 – Ermeniler Sevr-i benimsemeyecek.

Gümrü antlaşması ile doğu cephesi kapanmış, buradaki

birlikler batıya kaydırılmıştır. Bu durum milli mücadeleyi olumlu etkilemiştir.

Sovyet Rusya ile iliştiler geliştirilmiştir. Batum dışında doğu sınırımız çizilmiştir.

5 Aralıkta 1920’de Sovyetler Ermenistan’ı işgal ettiği için anlaşma yürürlüğe girmedi. 1921’de Kars Antlaşması yapıldı.

23 Şubat 1921’de Gürcistan’la Batum Antlaşması yapıldı. Buna göre Kars Ardahan Türkiye’de, Batum Gürcistan’da kaldı.

→ Rum Pontuscularına karşı merkez ordusu adıyla birlik kuruldu.

Not: Doğuda Ermenilerin yenilmesiyle TBMM ilk askeri başarısını kazandı.

Not: Gümrü TBMM’nin ilk  siyasi başarısıdır.

Not: Mondros’la belirlenen sınırlar ilk defa Gümrü ile aşılmış ve Sevr’in geçersizliği anlaşılmıştır.

Not: Türkiye Devleti adı ilk kez Gümrü’de geçti.

Not: Gümrü ile TBMM’nin Siyasi varlığı ilk kez Ermeniler tarafından tanınmıştır.

Not: Ermenistan ve ,Gürcistan’la antlaşmaların kesinleşmesi Moskova antlaşması ile oldu.

Not: Batumun Gürcistan’a verilmesi ille Misak-ı Milli ilk kez ihlal edildi.

Güney Cephesi

Fransızlarla Kuva-yi Milliye ve Türk Milleti savaştı. Fransızların elinden 11 Şubat 1920’de Maraş, 10 Nisan 1920’de Urfa kurtarılmış ama Antep işgal edilmiştir.

Fransızlar Sakarya zaferinden sonra 20 Ekim 1921’de Ankara Antlaşması ile bölgeyi terk etti.

Batı Cephesi

En önemli cephedir.

I. İnönü (savunma) savaşı(6-10 ocak 1921)

Amacı …………………….kabul ettirmektir.

Albay İsmet Bey savaşı kazandı.

Önemi ve Sonuçları

1 – TBMM’nin (Yeni) ilk askeri başarıdır.

2 – TBMM’nin gücü ve otoritesi arttı.

3 – Çerkez Ethem olayı bitti.

4 – Düzenli ordunun kuruluşu tamamlandı.

5 – İsmet Bey General oldu.

6 – İtilaf devletleri Sevr’i yeniden görüşmek için Londra’da konferans topladılar.

7 – Yeni Kurulan Türk devletinin ilk anayasası ………………………………..20 Ocak 1921’de yürürlüğe girdi.

Not: Ankara Antlaşması ile Hatay sınırlarımız dışında kaldı.

Not: Güney Cephesinde düzenli ordu olmadığı için…………………………………….savaşmıştır.

Not: Anadolu’yu ilk terkeden ülke ……………….dır.

Not: TBMM’nin kurduğu düzenli ordunun ilk askeri başarısı…………………….karşı……………..savaşıdır.

Not: I.İnönü Savaşı sonucunda Afganistan’la dostluk antlaşması imzalandı.(1 mart 1921)

Not: I. İnönü Savaşı sonunda Sovyetlerle Moskova Antlaşması imzalandı.

Teşkilat-ı Esasi 20 Ocak 1921

İlk anayasadır demokrat ve laik değildir. Geçiş anayasasıdır.

seçme seçilme sadeci erkeklere aittir.

Not: yeni kurulan Türk devletinin ilk anayasa 1921, Türkiye Cumhuriyeti ilk anayasası 1924 anayasadır.

Not: Yeni kurulan Türk Devletini ilk Tanıyan devlet Afganistan (Ermenistan) İlk Batılı Devlet; Fransa, ilk Avrupalı Devlet Rusya ‘dır

Londra Konferansı (21 Şubat 1921)

Amacı: Sevr’i yumuşatarak kabul ettirmektir.

Konferansa itilaf devletleri hem İstanbul hükümetini hem TBMM’yi birlikte çağırdılar. Amaç ikilik çıkarmaktadır.

İtilaf Devletleri İtalya aracılığı ile TBMM’yi konferansa davet ettiler. Osmanlı ve itilaf devletleri TBMM’yi ilk kez  resmen kabul ettiler. TBMM’nin amacı;

1 – Barışçı olduğunu dünyaya duyurmak

2 – Misak-ı Milliyi dünyaya duyurmak

Not: Londra Konferansı ile İtilaf Devletleri TBMM’nin varlığını hukuktan tanıdılar. (İlk kez)

Not: İtalya Aracılığı ile TBMM nin Londra konferansına davet  edilmesinin sebebi İtalya ile TBMM’nin daha iyi ilişkiler kurmasıdır.

Not: Londra Konferansından sonuç alınamayacağını anlayan itilaf devletleri yunanlıları taarruz ettirdiler.

Not: Londra konferansı ıle İtilaf devletleri arasında anlaşmazlık belirgin hale geldi.

(Savunma)

II. İnönü Savaşı 23 Mart – 1 Nisan 1921

Sevr’i kabul ettiremeyen itilaf devletleri yunanlıları taarruza geçirdiler.

İsmet Bey yunanlıları durdurdu. Yunanlılar Aslıhanlar Savaşı ile daha geriye çekildiler.

Önemi

1 – Mustafa Kemal İsmet Beye telgraf çekerek “siz orada yalnız düşmanı değil milletin makus talihini de yendiniz dedi”.

2 – İtalyanlar çekilmeye başladı.

3 – Fransızlar barış önerdiler ancak TBMM kabul etmedi. Çünkü ağır şartlar taşıyor idi.

Not:İnönü savaşlarının ortak yönü.

Oyalama Savaşları olmasıdır.

Not: Fransızlar II. İnönü’den sonra Zonguldak’tan asker çektiler.

Not:

I. ve II. İnönü Muharebeleri arasında

1 – Teşkilat-ı Esasi yürürlüğe girdi. (20 ocak 1921)

2 – Afganistan ile dostluk antlaşması imzalandı. (1 Mart 1921)

3 – İstiklal Marşı kabul edildi. (12 Mart 1921)

4 – Moskova Antlaşması imzalandı. (16 Mart 1921)

Moskova Antlaşması ile

1 – Sovyet Rusya Sevr’i reddetti.

2 – Sovyet Rusya Misak-ı Milliyi kabul etti.

3 – Rusya Kapitülasyonları reddetti.

Not:  Kapitülasyonları reddeden ilk devlet Sovyet Rusya’dır.

Not: TBMM’yi tanıyan ilk Avrupalı devlet Sovyet Rusya’dır

Not: Moskova Antlaşması ile …………. TBMM’ye silah ve para yardımı yapmayı kabul eder. Ama bu ,anlaşmanın maddelerinde yer almaz.

Kütahya Eskişehir Savaş (Savunma)

10 – 24 Temmuz 1921

 II. İnönü’de yenilen Yunanlılar Ankara’ya kadar gelip ……………………………………………..ortadan kaldırmak için taarruz ettiler. Türk ordusu başarılı olamadı ve Mustafa Kemal geri çekilme emri verdi.

Başarısızlık Sebepleri

1 – Türk ordusunun kuruluş aşamasında olması

2 – I. ve II. İnönü’de ordunun yıpranması

Sonuç

1 – Eskişehir ilk kez düşman eline geçti.

2 – Mustafa Kemalin orduya geri çekil emri vermesi sert muhalefete sebep oldu.

3 – Başkentin Ankara’dan Kayseri’ye gitmesi düşünülmüştür.

4 – Türk milletinin morali bozuldu.

5 – Mustafa Kemal’e 3 aylık süreyle başkomutanlık yetkileri verildi amaç………………………………………………………

6 – TBMM Mustafa Kemal’in isteğiyle Tekalif-i Milliye’yi ilan etti.

Not: Türk ordusu Kütahya Eskişehir harbinden sonra geri çekildi. Çünkü ordunun yıpranmaması ve daha elverişli şartlara kavuşmak için

Not: Kütahya Eskişehir’deki mağlubiyet üzerine İtalya asker çekmeye ara vermiştir.

Not: Batı Cephesinde kaybedilen tek savaş ………………………………………………..dır.

Not: Mustafa Kemal Başkomutanlık yetkisi 3 aylık süreyle sınırladı çünkü……………………………………………………………………………

Sakarya Savaşı (Savunma)

(23 Ağustos – 12 Eylül 1921)

Hazırlıklar

Mustafa Kemal Sakarya’dan önce Tekalifi Milliye’yi ilan etti.

Buna göre;

→ Her aile bir çift çarık çamaşır çorap verecek.

→ Mallara (%40) el konulacak bedeli daha sonra ödenmek üzere

→ Ulaşım araçları olanlar 100km her ay savaş araç gereci taşıyacak.

→ Silahlar teslim edilecek.

Hazırlıklar tamamlandıktan sonra 23 Ağustosta savaş başladı .Karargah Polatlı da kuruldu. Mustafa Kemal “Hattı Müdafaa yoktur sathı müdafaa vardır, o satıh bütün vatandır” ifadesiyle bütün bir mücadeleyi ortaya koymuştur.

Yunanlılar geri çekildi. Afyona kadar Anadolu’yu  boşalttılar.

Sonuçları

1 – Mustafa Kemale ……………… ve Gazilik ünvanı verildi.

2 – İtalyanlar Anadolu’yu boşalttı.

3 – Fransa ile Ankara Antlaşma imzalandı.

4 –Sovyet ve Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalandı. (Ermenistan.Azerbaycan.Gürcistan)

5 – Malta’da ki esirler serbest bırakıldı.

Not: Sakarya savaşı son savunma savaşıdır.

Not: Sakarya ile 1863’te başlayan ………………………………………………………………. Sona erdi.

Not: Sakarya’da Genelkurmay başkanı………………………………………………………..dır.

Not: Tekalifi milliye kanunları meclisin onayından geçmemiştir. Çünkü …………………………………………………….dır.

Not: Sakarya’da Yunan’ın amacı …………………….ele geçirmektir.

Not: Dünya da ilk kez topyekün savaşı Mustafa Kemal …………………………..uyguladı.

Not: Sakarya Savaşından sonra Türk ordusu taarruza (ilk kez) Yunanlılar savunmaya çekildi.

Ankara Antlaşması (1921)

Sakarya’dan sonra Fransa İtalya’dan sonra Anadolu’yu terk ettiler. Yunanlılar ve İngilizler yalnız kaldı.

Buna göre;

→ Savaş sona erdi (taraflar arasında)

→ Hatay dışında Türk – Suriye sınırı çizildi.

→ Hatay ve………………………..da özerk yönetim kurulacaktı. Resmi dil Türkçe olacaktı.

Suriye’de Süleyman şahın mezarı Caber  Kalesi Türk toprağı sayılacak.

Not:sınırlarımız dışında ki tek toprağımız  caber kalesidir  burada Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurucusu Süleyman şah yatmaktadır.

Not: Antlaşma ile TBMM’yi ilk tanıyan batılı Devlet ……………………. Oldu.

Not: Misak-ı Milliyi ilk kez tanıyan itilaf devleti Fransa’dır.

Kars Antlaşması (13 Ekim 1921)

Sovyet Rum Gürcistan, Azerbaycan, Ermenistan ve Türkiye arasında imzalandı.

Buna göre;

1 – Ardahan, Türkiye’de Batum Gürcistan’da kaldı.

Not: Kars Antlaşması ile Doğu sınırımız kesinleşti.

Not: Batum’un Gürcistan da kalması ile …………………….ilk kaz taviz verildi.

Not: Doğu sınırımız ………………………. Kesinleşti.

Büyük Taarruz (Taarruz)

(26 Ağustos – 1922) (13 Eylül)

Sakarya’dan sonra Türk ordusu düşmanı tamamen yurttan atmak için taarruza geçmek için hazırlıklara başladı. hazırlıklar gizli tutuldu.

Mustafa Kemale Başkomutanlık yetkisi süresiz verildi. Silahlar toparlandı. Ordu takviye edildi.

30 Ağustosta taarruz başladı. Dumlupınar (Başkomutanlık) Meydan Savaşı ile Yunanlılar mağlup edildi ve kaçmaya başladılar.  Yunanlıların direnme gücü tamamen kırıldı.

Mustafa Kemal “Ordular ilk hedefimiz Akdeniz’dir,  ileri” emrini verdi

Not: Mustafa Kemal’e yetkilerin (Başkomutanlık) süresiz verilmesi güvenin arttığının göstergesidir.

Not: Büyük taarruzla Milli mücadelenin askeri safhası bitti.

Not: Büyük taarruzdan sonra İngiltere’de hükümet değişikliği oldu. Yunanistan da ihtilal oldu.

.

9 Eylül’de İzmir kurtarıldı.

10 Eylül’de düşman Anadolu’dan atıldı.

Not: İzmir’in kurtarılmasından sonra Türk ordusu Çanakkale’ye ilerlerken İngiltere ateşkes istedi ama buna Türkler uymadı çünkü………………………… …………gerekiyordu.

Mudanya Ateşkes Antlaşması

(3 – 11 Ekim 1922)

İngiltere, Fransa, İtalya, Sovyet Rusya TBMM (İsmet İnönü temsil etti) Ateşkes görüşmelerine katıldı.

Batı Anadolu temizlenince sıra Boğazlar, İstanbul ve Trakya’ya geldi. Türk ordusu ilerlemeye başladı. İngilizler İstanbul’u vermemek için savaşacağını söyledi.

Daha sonra görüşmeyi İngiltere kabul etti.

Kararlar

1 – Türk – Yunan savaşı durdurulacak

2 – Yunanlılar 15 gün içinde Trakya’yı boşaltacak

3 – Meriç Türk – Yunan sınırı olacak

4 – Türk ordusu barış yapılana kadar Çanakkale’den ayrılmayacak

5 – İstanbul ve Boğazların denetimi ve yönetimi TBMM’ye bırakılacak, itilaf devletleri barışa kadar burada kalacak.

Not: Mudanya’ya Yunanistan katılmadı Yunanistan’ı İngiltere temsil etti.

Not: İngilizler İstanbul, Boğazlar ve Trakya’yı vermek istemedi savaşacağını söyledi ancak

1 – ……………………………………………….

2 – ………………………………………………..den dolayı görüşmeye karar verdi savaşmaktan vazgeçti.

Not: TBMM Mudanya ile, savaş yapmadan İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya’yı aldı.

Önemi ve Sonuçları

1 – Askeri başarıyı tamamlayan Siyasi zaferdir.

2 – İtilaf Devletleri TBMM’yi resmen tanımıştır.

3 – Boğazlar ve İstanbul’un TBMM’ye bırakılmasıyla Osmanlı hukuken sona erdi.

Saltanatın Kaldırılması

1 Kasım 1922

Saltanat’ın Milli Egemenliğe engel olması, ikiliğe sebep olması, Laiklikle çelişmesinden dolayı kaldırılmasına sebep oldu.

Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923)

İsmet İnönü Konferansta TBMM’yi temsil etti.

Kesinlikle Taviz verilmeyecek konular şunlardı.

1 – Kapitülasyonlar

2 – Ermeni Yurdu

3 – Musul Meselesi

Görüşmeler de Kapitülasyonlar, Dış borçlar Musul ve Azınlık konularında anlaşmazlık ortaya çıktı. Ve konferans dağıldı.

Türk ordusunun Boğazlar ve Musul üzerine harekete geçmesi ile tekrar toplanıldı 24 Temmuz 1923’te Bozan Antlaşması imzalandı.

Not: Mudanya’da İsmet Beyin Türkiye’yi temsil etmesi Lozan’da da İsmet beyin temsil etmesinin sebebidir.

Not: İtilaf devletlerinin Lozan’a Osmanlıyı da çağırması üzerine saltanat kaldırılmış ve bu şekilde birlik sağlanmış ikilik engellenmiştir.

Not: Laikliğin ilk aşaması …………………………………..dır.

Not: Saltanatın kaldırılmasıyla Osmanlı …………….. sona ermiştir.

Not: Padişah VI Mehmet Vahidettinin yurt dışına gönderilmesinden sonra İngilizlerin bunu kullanmasını engellemek için Abdulmecit Efendi halife ilan edilmiştir.

Not: Hem Padişah Hem de halife olan son kişi…………………………………………………………

Not: Son Osmanlı halifesi …………………………….dir.

Görüşülen Konular

Sınırlar

Suriye Sınırı;20 Ekim 1921Ankara Antlaşması esas alındı.

Irak Sınırı;Musul Meselesinden dolay’ı çözümlenemedi. 1926 Antlaşması ile Musul kaybedildi.

Batı sınırı;Doğu Trakya ve Edirne Türkiye’de kalacak. “karaağaç” savaş tazminatı olarak Türkiye’ye verilecek, Ege Adaları silahsız olarak Yunanistan’a bırakılacak. Meriç nehri Türk – Yunan sınırı olacak.

Not: Yunan sınırı Lozan’da doğrudan çizilen tek sınırdır.

Doğu Sınırı

Moskova Antlaşması Esas alındı. (1921)

Adalar;Gökçeada ve Bozcaada hariç tüm Ege Adaları silahsız olarak Yunanistan’a kalacak. Onikiada İtalya’da, Kıbrıs İngiltere’de kalacak.

Kapitülasyonlar:

Tamamen kesin olarak kaldırıldı.

Azınlıklar;Azınlıklar Türk vatandaşı kabul edildi. İstanbul’daki Rumlar, Batı Trakya’daki Türkler hariç Anadolu’daki Rumlar Yunanistan’a ,  Yunanistan’daki Türkler Türkiye’ye gelecek. (Nüfus Mubadelesi)

Not: Lozan’a Türkiye, İngiltere, İtalya, Yunanistan, Japonya, Fransa, Romanya, Yugoslavya ve Boğazlar konusunda Sovyet Rusya ve Bulgaristan katıldı.

Not: Türkiye’nin isteklerine en çok İngiltere, Fransa ve İtalya karşı çıktı.

Not: Lozan’ın I. Görüşmelerinin dağılması üzerine 17 Şubat 1923’te İzmir iktisat Kongresi düzenlendi. Amaç ……………………………………….kesinlikle kabul edilmeyeceğini vurgulamaktır.

Not: Misak-ı Milli

1 – Batum

2 – Hatay

3 – Batı Trakya i

4-   Musul

5-   Boğazlar

      konularında ıhlal edıldı

Boğazlar; Başkanı Türk olan millerler arası bir komisyon tarafından yönetilecektir. Boğazlar askerden arındırılacak bütün ticaret gemilerine açık olacaktı.

Dış Borçlar; Dış borçlar Osmanlıdan ayrılan bütün devletlere paylaştırıldı.

Yabancı Okullar

Türkiye’nin iç meselesi kabul edildi. MEB’e bağlı olacak ve denetlenecek.

Patrikhane; İstanbul’da kalacak ayrıcalığı olmayacaktı. Evrensel değildi.

Ermenistan Konusu; Anlaşma devletleri bu isteklerinden vazgeçti.

Savaş Tazminatı; Türkiye tazminat ödemeyecek Yunanistan tazminat olarak “Karaağaç”ı verecekti.

Lozan ile TBMM yani Türk devleti Tüm dünya tarafından tanınmıştır.

Not: Borçlar Türkiye tarafından kağıt para esasına göre ödendi. (Fransız Frangı)

Not: Lozan günümüze kadar geçerlidir. Çünkü

Lozan =

1 – milletler arası antlaşmadır

2 – Eşitlik ilkesine göre imzalanmıştır

3 – Türkiye II. Dünya savaşına katılmadı.

Not: Lozan siyasi bir zaferdir.

Not: Lozan’da Musul, Hatay Boğazlar ve Patrikhane meseleleri çözümlenemedi. (Aleyhimize çözüldü)

Not: Lozan’da çözümlenemeyip çözümü sonraya bırakılan tek konu Musul’dur.

Not: Musul, Hatay, Boğazlar, Batı Trakya, Batum, Misak-ı

Milli’ye aykırıdır.

Not:Kapitülasyonlar,Ermeni yurdu, Dış borçlar Türkiye’nin istediği gibi çözümlendi.

Not: Lozan’da çözümlenip tekrar gündeme gelen konular

1 – Yabancı okullar

2 – Boğazlar

3 – Suriye

4 – Nüfus Mubadelesi

İNKILAPLAR

Türk İnkılabının Özellikleri

1 – Topyekün bir aydınlanma ve yenilenme hareketidir.

2 – Akılcı ve bilimseldir.

3 – Ferdin, devletin ve toplumun gelişmesini amaçlar.

4 – Kültürel, sosyal siyasal ve ekonomik yönleriyle bütünlük gösterir.

Türk İnkılabının Amaçları

1 – Mille egemenlik ve demokrasiyi yerleştirmek.

2 – Türk Milleti’nin refahımı sağlamak.

Siyasal Alanda Yapılan İlk

1 – Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)

2 – Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)

3 – Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)

4 – Çok partili hayata geçişinden

II. TBMM’nin açılması (12 Ağustos 1923)

I. TBMM’nin Kurtuluş savaşı döneminde yıpranması ve Meclisin devrimleri gerçekleştirebilecek mebusların istenmesinden dolayı seçimlerin yenilmesine karar verilme ve 25 Temmuz 1923’te seçim yapılmış ve II.TBMM görevine başlamıştır.

Not: II.TBMM’nin ilk icraatı Lozan’ı onaylamak olmuştur. (25 Ağustos 1923) 2.ci icraatı ise 13 Ekim 1923’te Ankara’yı başkent yapmak olmuştur.

Not: I. TBMM kurtuluşu

II. TBMM inkılap gerçekleştirdi.

Not: I. Mecliste muhalefetin atması üzerine 1 Nisan 1923’te TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar verildi. II. TBMM 12 Ağustos 1923’te göreve başladı.

Not: II. Meclis “İnkılap Meclisi” niteliği kazandı. 1 Ekim 1927’ye kadar çalışıldı.

Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)

Nedenleri:

1 – Saltanatın Milli egemenlikte bağdaşmaması

2 – Osmanlı hükümetinin kendisini meşru hükümet olarak görmesi

3 – Lozan’a itilaf devletlerinin İstanbul hükümetini çağırması ıkılığe sebep oldu. Devlette bu ikiliği sona erdirmek için TBMM 1 Kasım 1922’de saltanatı kaldırdı.

Not: Saltanatın kaldırılmasıyla

İngiltere’nin halifeliği kullanması engellendi. Muhalefetin güçlenmesi de engellendi.

Not: Son halife ve padişah VI. Mehmet Vahidettin son halife Abdulmecid efendidir.

Önemi

1 – Saltanatın kaldırılmasıyla siyasi ve dini otorite birbirinden ayrıldı.

2 – Osmanlı devleti Resmen sona erdi.

3 – TBMM’nin açılmasından sonra yapılan II. Büyük inkılaptır. (hukuki alanda)

Not: Laikliğin ilk adımı ………………………dır.

Not: Siyası alanda yapılan ilk inkılap………………………dır.

Not: İlk kurulan parti Halk fırkasıdır. (Yeni kurulan Türk devletletınde) 1946’ya kadar iktidarda kaldı.

Not: Bütün inkılaplar Halk fırkası programı çerçevesinde yapıldı.

Not: Halk fırkası Anadolu ve Rumeli Müdafaa Hukuk Cemiyetinin devamıdır.

Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)

Cumhuriyetin ilanına ortam hazırlayan etmenler:

1 – Saltanatın Kaldırılması

2 – 1921’de kurulan meclis hükümetinin işlemez hale gelmesi

3 – Milletvekilleri arasındaki çekişmeler

4 – Hükümet bunalımının çıkması

5 – Ankara’nın başkent olması

6 - Lozan’ın imzalanması, İstanbul’un boşaltılması

7 – Milli egemenliği gerçekleştirmek.

8 – Rejim tartışmalarını bitirmek

9 – Devlet başkanlığı sorununu bitirmek.

Mustafa Kemal “Asıl savaşımız şimdi başlıyor” diyerek cumhuriyetin ilanı için hazırlıklara başlandı.

Cumhuriyetin ilanından önceki son gelişmeler şunlardır:

1 Ekim 1923’te İstanbul’a Türk ordusu girdi.

13 – Ekim 1923’te Ankara başkent oldu.

29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi.

Not: 1921 Anayasasında bir madde eklenerek Türkiye Devletinin yönetimi Cumhuriyettir Maddesi eklendi.

Not: İlk cumhur başkanı Mustafa Kemaldir.

Not: Türkiye Devletinin ilk başbakanı Fethi Okyar’dır.

Not: Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilk başkanı İsmet İnönü’dür.

Not: Türkiye Cumhuriyeti ilk TBMM başkanı Fethi beydir.

Not: Cumhuriyetin ilanına kadar hükümet şekli ”Meclis Hükümetidir”.

Önemi ve Sonuçları

1 – Rejimin adı konuldu.

2 – Kalbine sistemine geçildi.

3 – İnkılaplar için ortam hazırlandı.

Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)

Nedenleri

1 – Milli Egemenlikte çelişmesi

2 – Saltanatın kaldırılması ile halifeliğin önemini yitirmesi

3 – Halifeliğin laikliğe ters olması

4 – Abdulmecid’in devlet başkanı gibi hareket  

1 – Laikliğin önündeki en önemli engel kaldırıldı.

2 – İnkılapların önünde ki engel kaldırıldı.

3 – Ümmetçilik anlayışı sona erdi.

4 – Milli egemenlik pekiştirilmiştir.

Not: 3 Mart 1924’te

→ Seriye –e ve Evkaf Vekaleti(Din işleri bakanlığı) kaldırıldı.

Diyanet işleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu (daha sonra) kuruldu.

→ Erkan-ı Harbiye (Savaş Bakanlığı kaldırıldı,yerıne daha sonra genel kurmay başkanlığı kuruldu)

→ Tevhid-i Tedrisat (Eğitim ve Öğretim birleştirildi) ve tüm okullar Maarif Vekaletine bağlandı.

→ Osmanlı hanedanın yurt dışına çıkarılması kanunu çıkardı.

Not: 1928’e kadar devletin dini islamdır. Ve halifenin yetkileri TBMM’ye aittir.

Not: Erkan-ı Harbiye’nin kaldırılması ordunun siyasetten ayrıldığının en önemli göstergesidir.

 I. Dünya harbinden sonra halifelik makamı önemini yitirdi

 1924Anayasası20 Nisan 1924)

1921 anayasa savaş sırasında ki durumlara göre çıkarılmıştı. Bu yüzen yeni kurulan devletin ihtiyaçlarına karşılık veremedi ve 105 maddelik anayasa (1924) kabul edildi.

Not Bu anayasa’da:

1 – Egemenlik milletindir.

2 – T.Cumhuriyeti’nin dini İslamdır.  Dili Türkçe’dir.

3 – Güçler birliği ilkesi TBMM’ye aittir.

 4 – Kabine sistemi uygulanacaktır.

1961’de Referandum ilk kez anayasaya girdi ama ilk uygulanışı 1961 anayasanın halk oyuna sunulmasıdır

ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ

I. Mecliste her üyenin amacı vatanın kurtuluşudur. Ancak daha sonra inkılapların uygulanışına ve Mustafa Kemale karşı muhalefet oluştu. Bu yüzden seçimler yenilendi. 11 Ağustos 1923’te II. TBMM açıldı. Bu arada 9 Ağustos 1923’te Halk Fırkası kuruldu.

Cumhuriyetin ilanıyla Halk Fırkası Cumhuriyet Halk Fırkası ünvanını aldı. (1924)

Yeni Türk Devletinin ilk partisi Halk Fırkasıdır. Mustafa Kemal ölene kadar başkanlık yapmıştır. İnkılaplar bu partiye dayanarak yapıldı.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924)

Cumhuriyet halk fırkasının baskı yaptığını savunan bazı milletvekilleri baskının kaldırılmasını istediler.

Cumhuriyet halk fırkasından ayrılan Rauf Orbay, Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebeşoy, Rafet Bele ve Adnan Adıvar tarafından kuruldu.

Cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partisi olmuştur

Not: 1921’de de 1924’te de devletini dini islamdır.

1921’de de 1924’te de güçler birliği ilkesi vardır.

Not: 1921’de meclis 1924’te kabine sistemi uygulanmıştır.

1921’de kurtuluşu 1924 inkılapları amaç edinir.

1921’de cumhuriyet (Rejim şekli yoktur, 1924’te vardır. Cumhuriyetçilik)

Not: 1924 anayasası en uzun süren anayasadır.

Not: 1927’de yargı bağımsız mahkemelere aittir ifadesi geçti böylece…………………………………………… ayrıldı.

Not: 1928’de devletin dini islamdır ibaresi kaldırıldı.

Not: 1930’da seçme yaşı 22’ye çıkarıldı.

Not: 1937’de Laiklik anayasaya girdi. (Anayasaya en son dahil olan ilkedir)

Not: 1946 çift dereceli seçime gidildi. Bu durum çok partili hayatın temelini güçlendirdi.

.

Partinin Programı

→ Partinin sistemi Liberalizm ve halkın egemenliğidir.

→ Parti dini düşüncelere ve inançlara saygılıdır.

“Partinin dini düşüncelere saygılıdır” ibaresi partiye Laiklik ve inkılap karşıtı kişiler girmeye başlamıştır. halifeliğin kaldırılmasına karşı olanların sızmasına sebep olmuştur. İngilizler Musul’a girmek için fırsat bekliyordu ve Şeyh Sait Ayaklanması çıktı ve parti kapatıldı.

Şeyh Sait Ayaklanması (13 Şubat 1925)

Şeyh Sait tarafından biranda çıkıp Diyarbakır ve Erzurum’a kadar yayılmıştır. Ayaklanma karşısında etkisiz kalan Fethi Okyar hükümeti istifa etti yerine İsmet İnönü hükümeti kurdu.

İsmet İnönü bazı tedbirler aldı.

1 – 4 Mart 1925’te Takrir-i Sükun kanunu çıkarıldı.

2 – Kısmi seferberlik ilan edildi.

3 – İstiklal mahkemeleri kuruldu.

Not: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulma amacı hükümeti denetlemektedir.

Not: Mustafa Kemal Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulmasına memnun olmuştur. Çünkü Mustafa Kemal ………………………………….     geçmeyi istiyordu.

Not: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasında Şeyh Sait isyanında parmağı olduğu gerekçesiyle ……………….……… kanununa dayanarak parti kapatıldı.

Not: Fethi Okyar ayaklanmayı bastıramayınca hükümeti İsmet İnönü kurdu.

Not: Şeyh Sait ayaklanması rejime karşı yapılmıştır. Dini niteliklidir.

Not: Musul’un kaybedilmesinin de Şeyh Sait ayaklanması etkili olmuştur.

Not: Takrir-i Sükun Kanunu Şeyh Sait olayından dolayı çıkarıldı. (1929 da kaldırıldı).

Not: İsyan bastırıldı ve suçlular İstiklal mahkemelerinde yargılandı.

Sonuçları

→ Takrir-i Sükun çıkarıldı.

→ …………..............................hükümeti istifa etti.

→ İstiklal mahkemeleri kuruldu.

→ ………………………………………..partisi kapatıldı.

Not: Şeyh Sait ayaklanmasıyla ilk çok partili hayata geçiş çalışmaları sona erdi.

Not: Laik Cumhuriyete karşı yapılan ilk isyan……………………….. …………………………………..dır.

İZMİR SUİKASTİ (16 Haziran 1926)

Eski ittihatçılar Mustafa Kemale suikast düzenlediler. Ancak başarılı olmadılar. Çünkü Mustafa Kemal 1 gün İzmir’e geç gitti. Suçlular İstiklal mahkemelerinde yakalandı.

Mustafa Kemal benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar Kalacaktır demiştir

Not: İstiklal mahkemeleri resmi olarak en son İzmir suikastı sonucu kuruldu.

Serbest Cumhuriyet Fırkası (12 Ağustos 1930)

1929 dünya ekonomik bunalımından dolayı Cumhuriyet halk fırkasına muhalefet ortaya çıktı.

Mustafa Kemal’in isteğiyle Fethi Okyar tarafından kuruldu.

Parti Programında

→ Liberal Ekonomi modeli uygulanacak.

→Cumhuriyetçilik, Laiklik, Milliyetçilik esaslarına bağlı kalınacak.

→ Seçimler tek dereceli olacak.

→ Kadına siyasi haklar tanınacaktı.

Not: Serbest Cumhuriyet Fırkası Cumhuriyet halk fırkasının devletçilik politikasına karşı Liberal ekonomik modeli benimsemiştir.

Not: Partinin içine rejim karşıtlarının gelmesi üzerine serbest Cumhuriyet Fırkası kurucuları tarafından kapatıldı.

Not: Atatürk döneminde çok partili hayata geçilemedi.

Not: Çok partili hayata 1946’da Demokrat Partinin kurulmasıyla geçildi.

Not: İzmir Suikastı sonrası ittihatçılar tamamen ülkeden çıkarıldı.

Menemen Olayı (23 Aralık 1930)

Rejime karşı Derviş Mehmet tarafından çıkarılan bir isyandır.

Asteğmen Kubilay Şehit edildi.

Suçlular divan-ı harpte yargılandı.

Demokrat Parti (1946)

1946 da (II. Dünya savaşından sonra) B.M çok partili yönetimleri desteklemiş ve tek partili yönetimleri  kabul etmemiştir. Bu durum çok partili hayata geçişi etkiledi.

II. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü döneminde önce Milli Kalkınma Partisi, Daha sonra Demokrat Parti kuruldu.

Bazı Önemli Olaylar

1) Bursa Olayı; Bursa ulu camııde Türkçe ezan okunmasıyla 1 Şubat 1933’te isyan çıktı. İsyan bastırıldı. Atatürk bu olay ile ilgili “Bu bir din değil dil meselesi”dir. Dedi.

2) Vagon Li Olayı (22 – 25 Şubat 1933)

İstanbul’da Vagonly tren işletmeciliği sahiplerini Türkçe konuşmayı yasakladı ve Fransızca konuşulması istenmesine karşı geçlerin tepki gösterilmesidir.

3) Rozgard Olayı (20 Nisan 1933)

Bulgaristan’da Rozgard şehrinde Türk Mezarlarının tahrip edilmesidir.

Locarno Antlaşması (1 Aralık 1925)

I.Dünya savaşının sona ermesine rağmen Fransa’nın Almanya’dan çekinceleri devam etti. Bu endişenin temel sebebi Wersay Antlaşması ile Fransa’nın Almanya’yı ekonomik yandan çökertmek için izlemiş olduğu tamirat. Borçları sorunu idi.

Fransa 1923’te Almanya’nın Rhur bölgesini işgal etti. ABD ödeme araya girdi. Charleas G. Daves’in ödeme planı 1924’te Londra’da imzalanan protokolle kabul edildi.

Kellog Pakt. (27 Ağustos1918)

Fransa, kendi sınırlarını garantiye almak için ABD’ye savaşı lanetleme antlaşması önerdi. ABD dış işleri bakanı Kellog bunu reddetti. Buna karşılık Kellog bütün büyük devlerin muhtmel savaşı lanetleme pakt. İmzalanmayı önerdi. Kellog bu öneriyi SCCB hariç büyük ülkelerde sundu.

Not: Kellog paktının hukuki olmaktan çok ahlaki idi. (Savaşın lanetlenmesidir)

Not: Türkiye 1929’da bu pakta üye oldu. (Kellog)

Tunceli Olayları

Şeyh Sait olayından sonra 1930’da ağrı dağındaki ayaklanma bastırıldı.

İnkılapların yerleşmesi için 1937’de Tunceli’de yol, okul yaptırıldı.

Küçük Antant (1921)

Orta Avrupa ülkelerinden Çekoslavakya, Yugoslavya ve Romanya arasında barışı sağlamak için imzalandı.

Lonrda Silahsızlanma Antlaşma (1922)

İngiltere ve Fransa Avrupa’da silahlanmayı önlemek için imzalandı.

 

Tunceli olayları:şeyh Sait’ten sonra ağrıda 1930 da ki ayaklanma bastırlıdı.ınkılapların yerleşmesi için 1937 de okul yol vs hizmetler götürüldü

Dersim Olayları

Ağrı ve çevresinde başlamış ve bastırıldı. (1932)

Tunceli’de 1937’de ayaklanma çıktı ve bastırıldı.

Atatürk’e suikast (1935)

Çerkez Ethem ve kardeşi Suriye’den adam getirmek Mustafa Kemal’e suikast düzenlemek istemiş fakat güvenlik kuvvetler engel olmuştur.

Cumhuriyet Dönemi Baskı Grupları

1 – Milli Mücadelede Baskı Grupları

Mudafa-i Hukuk ,Reddi ilhak, Muhafaza-i hukuk

2 – Tek Parti Döneminde

CHP kültür kurumlarını kurup bir kısmını da kapattı. Türk ocaklarını kapatıp halk evlerine kurdu.

3 – Çok Partili Döneminde

→ Köylü ve çiftçiler kooperatifler kurdu.

→ Gençler tarafından Türk talebe birliği kuruldu.

→ Türkiye Kiracılar Cemiyeti kira oranlarını rayiş bedel olarak  belirlemiştir.

Hukuk alanında Yapılan İnkılapları

Türk medeni kanunun kabulü yeni Türk Devleti’nin anayasaları

Osmanlıda ser’i ve örfü hukuk vardı. Hukuk birliği yoktu. Tanzimat döneminde Fransa’dan faydalanarak karışıklık giderilmeye çalışılmıştır.

Laikleşmenin Aşamaları

→ Saltanatın kaldırılması (ilk adım)

→ Halifeliğin kaldırılması

→ Ser’iyye vekaleti nin kaldırılması

→ Tevhidi Tedrisat kanunun çıkarılması

→ Tekke ve zaviyelerin kapatılması

→ 1928’de devletin dini İslamlar ibaresinin çıkarılmasıyla laiklik tamamlandı.

Not: Takrir-i Sükun kanunu (1925) derneklerin faaliyetlerini sınırladı.

Not: Türk talebe birliği yabancı okullara tramway şirketlerine yabancı okullara karşı ilk faaliyetleri gerçekleştirmişlerdir.

Not: Saltanatın kaldırılması Laikliğin ilk aşamasıdır.

Not: 1937’de laiklik ilkesi anayasa konuldu.

Laik hukuka geçme sebepleri

→ Hukuk birliğinin olmaması

→ Eski hukukun ihtilaca cevap vermemesi

→ Batı medeniyetine katılma isteği

→ Modern ceza hukukunun olmaması

→ Yeni devletin milliyetçiliğe göre kurulması

→ Kadın haklarıyla ilgili konunun yetersizliği

→ İktisadi hayatı düzenleyen kurulların yetersizliği

→Türk Medeni Kanunu ve Borçlar kanunu İsviçre’den (1926)

→ Ceza kanunu İtalya’dan (1926)

→ Ticaret kanunu Almanya’dan (1929)

→ İcra ve İflas Kanunun İsviçre’den (1932)

→ 1925’te Ankara Hukuk mektebi kuruldu.

Fransa’dan → İdare hukuku

Not: Atatürk’ün hukuk inkılabının en önemli tarafı laik hukuk kurallarının benimsenmesidir.

Türk Medeni Kanunu

(17 Şubat 1926)

İsviçre’den alınarak 1926’da yürürlüğe girdi.

Nedenleri:

1 – En yeni kanun olması

2 – Akla dayanması

3 – Kadın erkek eşitliğine dayanması

4 – Demokratik olmasıdır.

Buna Göre

1 – Kadın erkek eşitliği sağlandı.

2 – Kadınlar her meslekte çalışabilir.

3 – tek kadınla evlilik esas alındı.

4- kadınlara mirasta ve tanıklıkta eşitlik getirildi

5-kadınlara boşanma hakkı verildi

6*-Resmi nikah getirildi

7-Mecelle kaldırıldı

8-patrikhanenin evlendirme boşandırma mahkeme kurma gibi hakları kaldırıldı.

Kadınlara sıyası hakların verılmesı:

  * 30 nisan 1930 da belediye seçimlerine katılma hakkı verildi

*1933 te muhtarlıklara seçilme hakkı verildi

*5 aralık 1934 te mıilletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.

not: Türk hukuk birliği medeni kanunun kabulüyle sağlandı.

Not:dünyadaki kadın erkek eşitliği insan hakları bildirgesi ve insan hakları sözleşmesi ile uluslar arası hukuk kuralları haline getirildi.

Teşkılat-ı esası (20 ocak 1921)

* Yeni Türk devletinin ilk anayasasıdır.

*Egemenlik milletindir

*güçler birliği ilkesi vardır.

*TBMM başkanı hükumetin de başkanıdır.

 Not:teşkilat-ı esası ile devletin kurulduğu anlaşılır.

1920 de sağlık bakanlığı kuruldu

not:1929 da hıfsızsıhha enstitüsü kuruldu

numune hastanesi açıldı

20 Nisan 1924 Anayasası

1921 anayasası olağanüstü dönem de hazırlanmıştı. Milli Mücadele bitince daha kapsamlı anayasa gerekiyordu.

1921’deki temel ilkeler 1924’te de yerini aldı.

1924’te şu kararlar vardı.

Milli hakimiyet, Meclis üstünlüğü Tek meclis hükümeti, Cumhurbaşkanının 4 yılda bir seçilmesi yargı hakkının bağımsız mahkemeler tarafından kullanılacağı, Vatandaşların idare karşısında haklarını korumak için Danıştay kurulacağı gibi kararlar alındı.

1924 Anayasasında Yapılan Değişiklikler

→ 1928’de devletin dini İslamdır ibaresi çıkarıldı.

→ 1937’de “Türkiye Devleti Cumhuriyetçi, halkçı, devletçi laik ve inkılapçılar ibaresi eklendi.

→ Seçim yaşı 18’den 22’ye çıktı.

→ Toprak reformu yapılması öngörüldü.

→ Ormanlar devletleştirildi.

→ Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verildi.

1961 Anayasası

Kurucu Meclis 6 Ocak 1921de çalışmalara başladı. 1948 İtalyan, 1949 Bonn Anayasalarından faydalanıldı.

1861’de yaşama yetkesi Millet Meclisi ve senatonundu Son söz Millet meclisindeki yürütme Cumhurbaşkanı ve Bakanlar kurulundan oluştu. Böylece Meclis hükümeti sistemi terk edildi.

12 Mart 1971 Muhtırasıyla anayasada değişiklik oldu.

12 Eylül 1980’de ihtilal oldu. 1982 Anayasası hazırlandı.

Not: 1. 20 Ocak 1921 anayasası otoriter ve ihtilalci anayasadır.

2. 1924 (20 Nisan) 2. anayasadır.

3. 1924 anayasasına göre devletin dini islamdır.

4. 10 Nisan 1928 de devletin dini islamdır ibaresi kaldırıldı.

5. Aralık 1934’te seçmen yaşı 18’den 22’ye çıkarıldı. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verildi.

6. 5 Şubat 1937’de Atatürk ilkeleri anayasaya eklendi.

Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan İnkılaplar

1 – Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924)

Osmanlıda temel eğitim kurumu medreselerdi. 19.yy’da Tanzimat döneminde batı tarzında okullar açılmış ve eğitimde ikilikler ortayla çıkmıştır.

Tevhid-i Tedrisat (3 Mart 1924)İle eğitim öğretim birleştirildi.

Kanun ile

→ Tüm eğitim – öğretim kurumları Milli eğitime bağlandı.

→ Azınlık ve Yabancı okulların dini ve siyasi öğretim yapmaları engellendi.

→ Medreseler kapatıldı.

→ Yabancı okulların ders programına Türkçe dersler konuldu ve bunlar Türk öğretmenler tarafından okutulacaktı.

→ Türk eğitim müfredatına uymayan okullar kapatılacak.

→ Okullar parasız olacak, okullar devlet tarafından açılacak.

Medreselerin Kaldırılması

(3 Mart 1924)

Medreseler Tevhid-i Tedrisatla Milli eğitime bağlandı. Bu kanunla Medreseler kapatılmadı. Medreselerin yerine imam hatipler ve ilahiyat fakülteleri kurulunca medreseler kapatıldı.

Not: 2 Mart 1926’da ilk ve orta öğretim esaslarını belirleyen Maarif Teşkilatı kanunu kabul edildi.

Not: Milli eğitimin temel aldığı ilkeler şunlardır;

→ Türk eğitimi devletçi ve milliyetçiler.

→ Eğitim laiktir. Müsbet ilimler esastır. Din öğretimi zorunlu değildir.

→ Demokratikler.

→ Tek okul sistemi vardır.

Not: Tevhid-i Tedrisat kanunu eğitim ve öğretime milli ve laik bir karakter vermiştir.

Not: Maarif teşkilatı kanunuyla eğitim hizmetleri düzenlendi. İlköğretim zorunluluğu ilk kez doğrudan doğruya devlet tarafından ele alındı. Devletin izni olmadan okul açılamayacak.

Not: Azınlık okullarının MEB’e bağlanması yabancı okullar sorununu doğurdu.

Latin Alfabesinin kabulü

(1 Kasım 1928)

Okur yazar oranını arttırmak eğitim seviyesini yükseltmek ve Avrupa ile etkileşimi arttırmak için Latin alfabesi kabul edildi.

Millet Mektepleri (1929)

Millet mektepleri ilk halk okuma yazma seferberliğine ilk kez katıldı.

24 Kasım 1928’de Mustafa Kemal Başöğretmen oldu.

Arap kültürünün etkisi ortadan kaldırıldı.

(Atatürk)

Halkevleri (1932)

Resim, sanat müzik gibi alanlarda halkı eğitmek için açıldı.

Köy Enstitüleri

Köy ve kasabalarda ki öğretmen ihtiyacını karşılamak için kuruldu. (İnönü)

Türk Tarih kurumu (15 Nisan 1931)

Türk tarihinin Osmanlı ile sınırlanmadığı 10000 yıllık geçmişinin olduğunu ortaya koyma için açıldı.

Not: TTK ve TDK açılması milliyetçilikle ilgilidir.

Not: Halk evleri ve Millet Meclisi Mustafa Kemal tarafından

Köy Enstitüleri İnönü tarafından açıldı.

Atatürk döneminde  açılan Yüksek okullar

→ Türkiye Cumhuriyeti döneminde ilk açılan Fakültesi Hukuk Fakültesi (1925)

→ Türkiye Cumhuriyeti döneminde açılan ilk üniversite – İstanbul Üniversitesi (1933’te …………………………..yerine)

→ 1936’da D ve T Coğrafya F. Açıldı.

→ 1934 Güzel Sanatlar Akademisi açıldı.

→ 1937’de Resim ve Heykel müzeleri açıldı.

→ 1927’de Ankara Konservatuarı açıldı.

→ 1932’de Halkevleri açıldı. (………………. Benimsetmek, kültür farklılıklarını gidermek)

→ Ziraat ve Siyasal bilgiler fakültesi.

Türk Dil Kurumu (12 Temmuz 1932)

→ Türk dilinin kökünü araştırmak

→ Türk dilini yabancı dillerden kurtarmak

→ Türkçeyi bilim dili yapmak için açıldı.

Üniversite Reformu (1933)

→ 1933’te Dar-ül fünun İstanbul üniversitesine çevrildi.

→ 1933’te Yüksek ziraat fakültesi açıldı.

→ 1934’te Mülkiye Mektebi Siyasi Bilimler fakültesi oldu.

→ 1936’da Dil, Tarih, Coğrafya fakültesi açıldı.

Sosyal alanda İnkılaplar

Tekke zaviye ve Türbelerin kapatılması (30 kasım 1925)

Nedenleri;

1.Toplumdaki bölünmeyi bitirmek.

2. Dini duyguların sömürülmesini sağlamak.

3. Rejime karşı tehditleri önlemek kanunla tekke ve zaviyemler kapatıldı. Şeyh, Şıh, Mürit gibi unvanların kullanılması yasaklandı.

Not: Güneş Dil Teorisi

Atatürk tarafından Türkçenin çok eski olduğunu ve bütün dillerin temelinin Türkçe olduğunun ifadesinin çalışmasıdır.

Not: Osmanlıda tarıkatların bulunduğu yerlerin büyükleri tekke, küçükleri zaviyedir.

Not: Kültürel sembol olduğundan, Hacı bayram, Mevlana Fatih, Yavuz, Eyüp sultan türbeleri kapatılmadı.

Kılık Kıyafet Kanunu

(25 Kasım 1925)

Milleti toplumsal yaşamı çağdaşlaştırmak için ve Sosyal sınıf ve farklılıkları ortadan kaldırmak için çıkarılan değişiklikler.

Mustafa Kemal Kastamonu’da şapka kanununu çıkardı. (25 Kasım 1925).

Bu kanunla;

→ Şapka giyilmesi kararlaştırıldı.

→ 1934’te çıkarılan kanunla din adamlarının ibadet yerleri haricinde dini kıyafet giyemeyeceği belirtildi.

→ Sadece Diyanet işleri başkanı hahambaşı ve Patrik dini kıyafeti taşınabilir.

→ Atatürk kadının kıyafetine sadece şapka konusundadır.

→ 1935’de çarşaf giymek yasaklandı.

Soyadı Kanunu (21 Haziran 1934)

→ Karışıklıkları önlemek

→ Sosyal farklılıkları ortaya koyan lakapları önlemek için aktarıldı.

→ Gelenek, örf ve adetlere aykırı olmadan herkes soyadı kullandı.

Not: Kılık kıyafet halkçılık ve çağdaşlaşma ile ilgilidir.

Not: Bayındırlık alanında;

Ankara – Kayseri Demiryolu 1925

Ankara – Sivas Demiryolu 1925

Mersin – Tarsus – Adana hattı Fransızlardan alındı.

DDY 1927’de kuruldu. TCDD 1925’te Türk hava Kurumu kuruldu.

Not: Mustafa Kemale 1934’te Atatürk soyadı verildi.

Not: Zade, efendi, ağa gibi ünvanlar yasaklandı.

Takvim Saat ve Ölçülerde değişiklikler

Dünya ile olan ticareti, ekonomik sosyal etkileşimdeki farklılıkları ortadan kaldırmak için batı tarzında ölçü, takvim saat kabul edildi.

Bunlar

1. 26 Aralık 1925’te Miladi takvim kullanmak kararlaştırıldı. Ve 10 Ocak 1926’da uygulanmaya koyuldu.

2. 26 Aralık 1925’te Avrupa saat sistemine geçildi.

3. Latin Rakamları kabul edildi.

(24 Mayıs 1928)

4. 1931’de ağırlık ve uzunluk ölçüleri değiştirildi.

5. Hafta sonu tatili Cuma’dan pazara alındı. (1935)

6. 1921’de çocuk esirgeme kurumu kuruldu.

Ekonomik Alanda İnkılap

İzmir İktisat Konferansı (17 Şubat 1923)

Amaç;Ekonomik bağımsızlığa ulaşmakta izlenecek yolu ve milli ekonominin temel ilkelerini belirlemektedir.

Lozan görüşmeleri kesilince toplandı. Ekonominin sorunları tartışıldı. Ve Misak-ı İktisat yayınlandı.

Not: 1931 – 39 arası devletçilik uygulanması

→ Kağıt, dokuma, cam, kimya alanlarında 16 Fabrika kuruldu.

→ 1933’te Sümerbank → Halkın ihtiyacı için

→ 1935’te Etibank → Maden ve Elektrik için

→ 1935’te MTA

→ 1937 → Karabük Demir Çelik Fabrikası

→ 1933 → Eskişehir Şeker Fabrikası

→ 1934 → Turhal Şeker Fabrikası

→ 1935 → Kayseri Bez Fabrikası

→ 1936 → Gemlik ipek Fabrikası

→ 1936 → Beykoz Deri Fabrikası

→ 1937 → Nazilli Basma Fabrikası

→ 1935 → İstanbul Paşabahçe Fabrikası

→ 1938 → Merinos Fabrikası

Not: Ekonomi’de yabancı sermayeye karşı çıkılmış ve kamu yararını doğrudan ilgilendiren işletmelerin millileştirilmesi birinci hedeftir.

Not: Milli ekonominin temeli Misak-ı İktisattır.

Not: 1926 – Uzak şeker fabrikası açıldı. (Özelin kurduğu ilk fabrika)

1926 – Alpulu Şeker Fabrikası (Özel sermaye)

Misak-ı İktisat Kararları

1 – Yabancı kuruluşlar milli kestirilecek.

2 – Yabancı tekellerden kaçınılacak

3 – Yerli sanayi kurulacak

4 – Özel sektörde yapılmayan teşebbüsler devletçe gerçekleştirilecek.

5 – Demiryolu yapılacak.

6 – Özel teşebbüs desteklenecek.

7 – Milli Bankalar kurulacak.

8 – Yerli Malı kullanılacak.

9 – Vergi ve toprak reformu yapılacak.

10 – Teknik eğitim desteklenecek.

11 – Sendikalar kurulacak.

İş Bankası’nın kurulması (1924)

→ Türkiye Cumhuriyetinin ilk özel bankasıdır. Kurulma amacı özel girişimciye kredi sağlamak.

Aşer Vergisinin kaldırılması (1925)

Köylünün hayat şartlarını düzeltmek için aşer kaldırıldı.

Kabotaj Kanunu (1926)

→ Türk denizlerinde ve limanlarında taşma hakkının Türk gemilerine verilmesidir.

Teşvik-i Sanayi (1927)

Özel teşebbüsü, sanayiyi desteklemek için çıkarıldı.

Not: Tarım Alanında İnkılap

1 – Aşar kaldırıldı. (1925)

2 – Ziraat Bankası kuruldu.

3 – Tarım K.Koop kuruldu.

4 – Eleman yetiştirmek için ziraat enstitüleri ve Yüksek ziraat kuruldu.

5 – 1929’da toprak reformu kanunu çıkarıldı ama uygulanmadı.(Dünya ekonomik bunalımı ve II.dünya savaşının çıkma durumundan dolayı)

Ticaretle İlgili İnkılaplar

1 – Ticaret alanında Lozan’da kapitülasyonların kaldırılması en büyük engelin kaldırılması demektir.

2 – Merkez Bankası kuruldu. (1930)

3 – İlk özel banka iş bankası kuruldu.

4 – 1925’te Ticaret ve sanayi odaları kuruldu.

5 – 1925’te sanayi ve maadin Bankası kuruldu. 1937’de Sümer banka devroldu.

6 – Ticaretin artması için bankacılık, kooperatifçilik, Borsalar açıldı.

7 – 1926’da Kabotaj kanunu çıkarıldı.

Tarım K. Kooperatifin Kurulması (1929)

Çiftçiye kredi sağlamak için kuruldu.

Türk hava kurumlu kuruldu. (1925)

Ziraat Donatım K. (1932)

Köylüye tohum, gübre, ilaç, makine sağlamak için kuruldu.

1 – Beş Yıllık Kalkınma Planı (1933)

Teşvik-i Sanayi kanunu istenilen sonucu vermeyince çıkarıldı. 5 yılda neler yapılacağı planladı.

Bunlar;

→ Etibank, Sümerbank, Denizbank kurulması.

→ Çubuk barajı yapıldı.

→ Şeker fabrikaları kuruldu.

→ Numune hastanesi açıldı.

→ Kitler oluşturuldu.

→ Demiryolları yapıldı. 

2 – Beş Yıllık Kalkınma Planı (1930)

II. Dünya savaşından dolayı uygulanmadı.

Not: 1960’dan önceki sanayi planları sanayileşme sonrakiler kalkınma amaçlıydı.

Not: Cumhuriyet denemi 3 beyaz; un, şeker, pamuk, 3 siyah; kömür, demir, akaryakıttır.

Not: Devletçilik I.Beş yıllık kalkınma planıyla resmen ortaya çıktı.

Not: Sanayi Alanındaki İnkılaplar

1 – Sanayi Bankası kuruldu.

2 – 1927’de Teşvik-i Sanayi kanunu çıkarıldı. Özel teşebbüs desteklendi ama 1929 – 21 deki dünya ekonomik bunalımı bu kanunun uygulanmasını engelledi.

3 – Maden işleri için Etibank ve MTA kuruldu. (1935)

Not: Ekonomik bunalım ve özel teşebbüsteki sermaye yetersizliği devletçilik ilkesini zorunlu kıldı.

Not: I. Beş yıllık kalkınma planı ile ilk defa planlı ekonomiye geçildi.

Not: II. Beş yıllık kalkınma planı II. Dünya Savaşından dolayı uygulanamadı. Bu durum devletçilik ilkesinin uygulanmasını zorlaştırdı.

Not: Devletçilik ilkesi 1937’de anayasa girmiştir.

Atatürkçülük

Türkiye’nin çağdaş uygarlık düzeyine erişmesi ve inkılapların sürdürülmesinde izlenen yoldur.

Atatürkçü düşünce sisteminin en belirgin yönü akla ve bilime dayanmasıdır.

Milli Güç Unsurları

→ Siyasi güç

→ Ekonomik güç

→ Askeri güç

→ Sosyal kültürel güç

Atatürk İlkeleri

Cumhuriyetçilik; Cumhuriyet hem devlet hem de hükümet şeklidir.

Özellikleri

→ Cumhuriyetçilik milli egemenlik ve halkçılıkla doğrudan ilişkilidir.

→ Cumhuriyette temel ilke seçimdir.

→ Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.

Cumhuriyetçiliğe Uygun İnkılap

1 – TBMM’nin açılması

2 – 1921 (Teşkilat-ı Esasi)nin kabulü.

3 – Saltanatın kaldırılması

4 – Halifeliğin kaldırılması

5 – Siyasi partilerin kurulması

6 – Ordunun siyasetten ayrılması

7 – Kadınlara seçme seçilme hakkı

Milliyetçilik;

Atatürk’ün milliyetçilik anlayışında;

→ Türk ülkesini bütünlüğünü için çalışan herkes Türktür.

→ Ayırıcı  değil birleştiricidir.

→ Akılcı, barışçı, insanidir.

→ Irk ve din üzerine oturmamıştır. Eşitlik ilkesine dayanır.

Not: 1935’te CHP kurultayında altı Atatürk ilkesi 5 şubat1937 de anayasaya girmiştir.

Not: Atatürk Laiklik ve Cumhuriyetçilik ilkelerinden taviz vermedi.

Not: Atatürk’ün milliyetçilik anlayışına ırkçılık yoktur, laiktir.

Not: Milliyetçilik anlayışında kesin amaç, Türk milletinin refahını sağlamaktır.

Not: Cumhuriyetçilik ilkesinin bütünleyici ilkesi illi egemenliktir.

Not: Milliyetçilik ilkesinin bütünleyici ilkeleri; Milli bağımsızlık, Milli birlik ve bütünlük

Milliyetçilikle İlgili İnkılap

1 – Milli Türk devletinin kurulması

2 – TBMM’nin açılması

3 – İzmir İktisadi kongresi

4 – Kapitülasyonların kaldırılması

5 – Kabotaj konunun çıkarılması

6 – T.T.Kurumu

7 – T.D.Kurumu

Halkçılıkla İlgili İnkılap

1 – Aşar vergisinin kaldırılması

2 – Soyadı kanunun çıkarılması

3 – Kadınlara seçme seçilme hakkı.

4 – Kılık kıyafet kanunu

5 – Vergi ve toprak reformu kanunları

Devletçilik

Devletin ekonominin içine girmesidir. Devletin doğrudan ekonomiye müdahalesidir.

Atatürk’ün devletçilik İlkesi

“karma ekonomik” modeli” benimser.

→ Devletçilik özel teşebbüsün yatırım da yetersiz kalmasından dolayı ortaya çıktı.

→ Ağır ekonomik atılımları devlet yapar.

Devletçilikle İlgili İnkılap

→ 1. Beş yıllık kalkınma planı

→ Demir çimento, şeker fabrikası kurulması

→ Etibank, Sümerbank ve Denizbank kurulması

Not: Devletçilik sosyalizmi örnek almaz. Özel mülkiyet ve hür teşebbüs vardır.

Not: Uşakta açılan şeker fabrikası devlet eliyle açılan ilk fabrikadır. Devletçiliğin göstergesidir

Not: Devletçilik 1933’te resmi olarak ortaya çıktı

Halkçılık;Halkın egemenliği demektir.Ayrım yoktur.Eşitlik söz konusudur.

Not: Halkçılık, Milliyetçilik ve Cumhuriyetçilik ilkesinin doğal sonucudur.

Not: Halkçılık zümre ve sınıfları reddeder.

Not:Halkçılık Milli egemenlikle doğrudan ilgilidir. Eşitlik ilkesini de savunur.

Not: Halkçılık sosyal adaleti ve fırsat eşitliğini esas alır.

.

.

İnkılapçılık: İnkılap önemli kurumların toptan değişmesi ve yerine yenilerinin yapılmasıdır.

Mustafa Kemal inkılapçılık ile diğer ilkelerin canlı kalmasını ve devamını sağlamıştır.

Bütünleyici ilkesi çağdaşlaşmadır.

Not: İnkılapçılık

→ Toplum kurumlarını çağa uygun hale getirmeyi amaçlar.

→ Doğrudan değildir, dinamiktir.

Not: Yapılan her inkılap inkılapçılık ilkesiyle ilgilidir.

Laiklik

Din ve devlet işlerinin ayrılmasıdır. Devlet din konusun da tarafsızdır. Ayrım yapmaz.

Özellikleri

→ Devlet yönetiminde din yerine akıl ve bilim esas alınır.

→ Din ve ibadet özgürlüğü esastır.

→ Devletin resmi dini yoktur.

→ Egemenlik ilahi değil millete aittir.

Laiklikle İlgili İnkılap

→ Saltanatın kaldırılması

→ Halifeliğin kaldırılması

→ Şeriye ve evkaf vekaletinin kaldırılması

→ Tevhid-i Tedrisat kanunun kabulü

→ Tekke ve zaviyelerin  kapatılması

→ Medeni kanunun kabulü

→ 1928’de “devletin dini islamdır” ibaresinin anayasadan çıkarılması

→ 1937’de Laiklik ilkesinin anayasaya konulması

Not: Bütünleyici ilkeler

→ Milli egemenlik → Cumhuriyetçilik

→ Milli birlik → Milliyetçilik

→ Ülke Bütünlüğü → Milliyetçilik

→ Özgürlük bağımsızlık → Dış Politika

→ Akılcılık bilimsellik → Laiklik

→ Çağdaşçılık – Batılaşma → İnkılapçılık yurtta barış Cihanda barış → Dış Politika İnsanlık seviyesi → Dış politika

Dış Politika

Atatürk Döneminde Dış Politikanın Esasları

1. Milli güce dayanıp, bağımsızlığı üstün tutmak

2. Milli sınırlar içinde kalıp’ı dışarıya çıkarmamak.

3. Gerçekçi ve barışçı olmak.

4. Uluslar arası alanda eşitlik prensibine uymak.

5. Başka devletlerin rejim ve politikalarından etkilenmemek

6. Bilim ve teknolojiyi temel almak.

1923 – 1930 Dönemi Dış Politika

Bu dönemde politika Lozan’dan kalan sorunların çözülmesi ile ilgilidir.

Nüfus Mübadelesi (Etabil) sorunu

(Türkiye – Yunanistan)

10 Haziran 1930

Lozan’da İstanbul’daki Rumlar ve Batı Trakya’daki Türkler dışında nüfus değişimi yapılacaktı. Bu mesele 1926’ya kadar halledilemedi.

1926’da Yunanistan Batı Trakya Türklerin mallarına el koyduğunu açıklayınca Türkiye Cumhuriyeti de Rumların mallarına el koydu. Bu durum ilişkilerin bozulmasına sebep oldu.

1930’da sorun çözüldü.

Yabancı Okullar Sorunu

Türkiye – Fransa (1925)

Lozan’da görüşülmüş ancak daha sonra tekrar gündeme getirildi. Amaç: Fransa’nın içişlerimize karışmak istememesidir.

Not: Dış politikada temel olan ifade “Yurtta Sulh, Cihanda Sulhtur”.(yani dış politikada ki paroladır)

Not: Ebedi Şef: Atatürk

        Milli Şef: İsmet İnönü

Not: Batı Trakya Türkleri olarak ifade edilen; Selanik, Gümilcine, Kavala ‘da ki Türkler ile İstanbul, Gökçeada, Bozcaada’da ki Rumlar değişim dışında tutuldu.

Not: 1930’da Mustafa Kemal ve Yunan devlet Başkanı venizelos bu sorunu çözdüler.

Not: Nüfus Mubadele sorununun barışçı çözülmesi Balkan Antantının oluşmasında etkili oldu.

Türkçe dersleri Türk Öğretmenler tarafından verilecekti. Türkiye bu meseleyi iç mesele olarak kabul edip çözdü. **Yabancı okullar meselesi Türkiye Cumhuriyeti’nin dış politikadır ilk siyasi başarısıdır.

Musul sorunu

5 Haziran 1926

Lozan’da Musul görüşülmüş fakat çözüme ulaşılmamıştı. İngiltere 1925’te Şeyh Said ayaklanmasını çıkardılar. Türkiye meseleyi BM ye götürdü. BM Hakkari’yi Türkiye’ye Musul’u İngiltere’ye bıraktı.

Ankara Antlaşması (5 Haziran 1926)

1. Musul – Kerkük İngiltere’ye bırakıldı.

2. Petrol gelirlerinin %10’unu 25 yıllığına Türkiye’ye bırakıldı.

3. Hakkari sınırında Türkiye’ye ait düzenlemeler yapıldı.

Not: Ankara Antlaşması ile bugünkü ırak sınırı çizildi.

Not: Türkiye petrol gelirlerini 500 sterline sattı.

Not: Misak-ı Milli’den Musul’u kaybıyla 4. kez taviz verildi

1931 – 39 Dönemi Dış Politika

BM’ye Giriş (18 temmuz 1932)

Güvenliğini sağlamak için Türkiye BM’ye 18 Temmuz 1932’de üye oldu.

Not: Türkiye MC ye 1932’ye kadar üye olmadı çünkü, Musul ve Nüfus Mübadelesi sorunu vardı.

Balkan Antantı

(9 Şubat 1934)

Almanya ve İtalya’nın tehditkar tavırlarından dolayı imzalandı.

Türkiye ,Yugoslavya, Romanya ve Yunanistan arasında imzalandı

not: I. Balkan Paktı ile Yunanistan – Türkiye ilişkileri gelişti

.

Not: Bulgaristan saldırgan politika’dan dolayı Balkan Paktına üye olmadı.

Not: Balkan paktında Türkiye’nin amacı batı sınırlarını güvenlik altına almaktır.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

(20 Temmuz 1936)

Boğazlar komisyon tarafından yönetiliyordu. Bu durum milli bütünlüğe terstir.

Almanya – İtalya ve Japonya’nın saldırgan tavırları ve II. Dünya savaşının yaklaşması yüzünden boğazlar konusu çözüme ulaştırılmalıydı. Ve Montrö  Boğazlar Sözleşmesi imzalandı. (20 temmuz 1936)

Buna göre;

1. Komisyon kaldırıldı, yetkiler Türkiye’ye bırakıldı.

2. Askersiz bölgelerde Türkiye asker bulundurabilecekti.

3. Türk gemilerinin 2 yöre geçişi serbest olacak.

4. Türkiye Savaşa girer yada tehlikeyle karşılaşırsa boğazları istediği gibi açıp kapatabilecekti.

Not: Montrö ile Boğazlarda Türkiye tam yetkili oldu.

Sadabad Paktı

8 Temmuz 1937

İtalya’nın Körfeze yönelik tehditlerinden dolayı güvenliği sağlamak için imzalandı.

Türkiye, İran, Irak,Afganistan arasında imzalandı.

Not: Sadabat Paktı ile Türkiye Doğu sınırlarını güvenlik altına aldı.

Hatay Sorunu

(30 Haziran 1939)

1921 ankara Antlaşması ile Hatay Fransa’ya bırakıldı. 1936’da Fransa; Suriye ve Lübnan’daki manda yönetimini kaldırdı. Böylece Hatay Suriye’de kalıyordu. Türkiye buna karşı çıktı.

M.C. halk oylamasına karar verdi.

2 Eylül 1938 de Hatay bağımsız oldu.

30 Haziran 1939 da Hatay oy çoğunluğuyla Türkiye’ye katıldı.

Not: Hatay konusunda BM’de İngiltere Türkiye’yi destekledi. Çünkü İngiltere Türkiye’yi Almanya’ya karşı yanında tutmak istiyordu.

Not: Hatay Misak-ı Milli’ye uygun olarak çözüldü.

Not: Hatay Atatürk ölmeden çözüldü, ölümünden sonra Anavatana katıldı.

Not: Hatay’ın ilk Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen ilk başbakanı; Aldurrahman Melek

İlk Meclis, b; Abdurgeni Türkmen

Mustafa Kemal ile ilgili önemli olaylar

Öğrenim gördüğü okullar;

Mahalle Mektebi, Şemsi Efendi okulu, Selanik askeri rüştiyesi (Ortaokul seviyesi),manastır askeri ıdadısı(lıse)İstanbul harp okulu(subay yetiştiren okul),İstanbul harp akademısı

Manastır Askeri İdadisi (Lise Düzenlemesi)

İstanbul harp okulu (Subay yetiştiren)

İstanbul harp akademisi (Kurmay yetiştiren)

Mustafa Kemal’in Beğendiği Yazar ve Düşünce adamları

Jan jjack russo

Ziya Gökalp (Türkçü)

Tevfik Fikret (bağımsızlık - hürriyet )

Namık Kemal (Vatanperver)

Mehmet Akif

Not: Mustafa Kemal şamda kurmay yüzbaşı olarak “vatan ve hürriyet”  cemıyetını kurdu.

Mustafa kemalın kronoljısı

1881    → Doğum

1895    → Selanik Askeri idadisini bitirdi.

1899    → Manastır Askeri idadisini bitirdi.

1902    → İstanbul Harp bitirdi

            Kurmay olmak için kurmay sınıfına girdi.

1905    → İstanbul Harp akademisi bitirdi. Kurmay oldu. Subay orduya atandı.

1907    → Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı) olarak Selanik’te 3. orduya katıldı.

1908    → İttihat ve Terakki için Batı Trablusa gitti.

1909    → Hareket ordusuna kumanda etti. (31 Mart dolayı)

1910    → Arnavutluk harekatına katıldı.

1911    → Derne ve Tobrukta savaştı.

1912    → Çanakkale Boğazı Müttefik  kuvvetler hareket Subay Müdürü oldu.

1913    → Sofya askeri Ateşesi oldu.

1914    → Yarbay oldu.

1915    → Çanakkale ye atandı. (19. tümen komutanı) Albay)

1916    → 16. Kolordu. Komutanı. Atandı.

            Kafkas cephesi gitti.

            Tuğ general oldu.

1917    → 7. ordu komutanı oldu. (Suriye)

1918    → Şehzade Vahdetinle Almanya’ya gitti.

1919    → 9. Ordu müfettişi oldu. (3.ordu adına aldı)

Atatürk Yapılanlar

Razgard olayı, Vagon Li Olayı, Bursa Olayı, Tunceli Olayı, MC. Üyeliği Kellog Paktı (Üyesiyz) Locarno Paktı (Üye Değiliz), Millet Mektepleri, halkevleri

Yapılmayanlar

Köy Enstitüleri; 1940 (Ali Yücel)

Varlık vergisi; II. Dünya Savaşında zenginlerden alındı.

Truman doktrini; 1947 (ABD yardım) (Yunanistan – Türkiye

Marshall planı:

sscb tehdidine karşı ABD Yunanistan’a ve Türkiye’ye yardım etti

Bağdat paktı:

Türkiye ,İran, Irak ,İngiltere  ve Pakistan      arasında imzalandı.paktın adı daha sonra cento olarak değiştirildi çünkü ırak pakttan çekildi

→ Bağdat Paktı → Türkiye Irak arasında başladı. 24 Şubat 1955 daha sonra İngiltere, Pakistan ve İran katıldı.

Türkiye – Irak – İngiltere – İran – Pakistan

→ Irakta darbe düzenlenince Bağdat paktından Irak çekildi. Paktın adı (Merkez Antlaşması Teşkilatı) Cento oldu 21 Ağustos 1959

İsmet İnönü Dönemi

İç Politika

→ Köy enstitüleri açıldı.

→ Varlık vergisi alındı.

→ Demokrat Parti kuruldu. (1950’de iktidar oldu.)

→ İlk çok partili seçim 1946 → tek dereceli ve gizli oy açık  sayım

→ 1950’de çok partili tek dereceli seçim yapıldı ve DP kazandı.

(Demokrat Parti)

D.P Dönemi (1950 – 60)

Cumhurbaşkanı → Celal Bayar

Başbakan → Adnan Menderes

Parti kurucuları → Adnan Menderes, Fuat köprülü. Celal Bayar. Refik Koraltan

Yayın organı → Zafer Gazetesi (CHP nin ki ulus gazetesi)

Köy evleri ve halkevleri kapatıldı.

Atatürk’ü koruma kanunu çıkarıldı.

27 Mayıs 1960’da ordu yönetime el koydu.

II. Dünya Savaşı

1939 – 1945

Nedenleri

1. I. Dünya Savaşından yenik çıkan devletlerin çok ağır antlaşma yapmaları

2. MC.’nin görev yapamaması

3. Musollini’nin ve Japonya’nın saldırgan tutumları

4. I. Dünya savaşından sonra sınır bir çizilirken milliyetçilik ilkesine uyulmaması

5. Revizyonist devletlerin (Almanya, Japonya, Rusya, İtalya, Bulgaristan) sınırlarını istemesi

6. İtalya Habeşistan, Almanya Ren bölgesini, Japonya’nın da Mançurya’yı işgal etmesi.

Mihver Devletleri

Almanya (Hitler) = Avusturya, Çekoslavakya, İsveç, Norveç, Danimarka, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Yunanistan, Bulgaristan, Fransa Rusya’yı işgal etti.

Almanya’nın Polonya’yı işgali ile savaş başladı (3 Eylül 1939)

Not: 1943’te İtalya da yönetim değişti ve İtalya saf değiştirdi.

Savaşın Seyri

1 – 3 Eylül 1939 ‘da Almanya Polonya’ya saldırdı. II. Dünya savaşı başladı. 1945 ‘e kadar sürdü.

1942’de ABD ve İngiltere İtalya’yı aldı. İtalya’da yönetim değişti ve İngiltere ve ABD’nin yanında yer aldı.

Almanlar Rusya’ya saldırdı ama soğuk hava’dan dolayı yenildiler. 1945’te Ruslar Almanya’ya kadar geldiler.

Doğudan ve batıdan çevrilen Almanya, Müttefiklerin Normandiya çıkarmasına dayanamayıp teslim oldular.

Japonları teslim olmayan müttefikler 6 Ağustos 1945’te Hiroshima ve 9 Ağustos – 1945’te Nagasaki’ye atılan Atom bombalarıyla teslim oldu.

Türkiye’nin Tutumu

Türkiye savaşın başlayacağını anlayınca bazı önlemler aldı.

Bunlar;

1.     Balkan antantını imzaladı.(1934)

2.     Montrö B. Sözleşmesini imzaladı. (1936)

3.     Sadabat Paktını imzaladı. (1937)

4.     Hatay Anavatana katıldı. (1939)

Türkiye “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” ilkesi Gereği iki tarafla da iyi geçindi. İngiltere ile dostluk antlaşması imzalandı.

1934’te Adana görüşmeleri yapıldı. Buna göre (Churchill ve İnönü) Türkiye savaştan uzak durdu.

1944 Kahire Görüşmeleri: (Rusvelt Chuchell ve İnönü) arasında yapıldı. İsmet İnönü Türkiye’nin savaşa hazır olmadığını söyledi.

Almanya ile Ankara’da dostluk ve saldırmazlık antlaşması imzalandı.

Baskılar sonucunda Savaşın sonlarına doğru Türkiye Japonya ve Almanya’ya savaş ilan etti.

→ Bu savaş ilanı semboliktir. Amaç savaş sonrasında durumdan yararlanmaktır.

II. Dünya Savaş Sonuçları

1.    Yalta Konferansı yapıldı.

2.     En çok can kaybı bu savaştadır.

3.     Oniki ada ve Rodos Yunanistan’a verildi.

4.     Demokrasi önemli hale geldi.

5.     Rusya – ABD süper güç oldu.

6.     Rusya Kominizm rejimini yaydı.

7.     MC → BM oldu. (1945)

8.     Almanya Doğu – Batı diye ayrıldı.

9.    Sömürgeler bağımsız oldu. (Mısır, Pakistan, Hindistan, Cezayir, Libya Tunus vs)

10.   1948’de Filistin’de İsrail kuruldu.

11.   Dünyada NATO ve Varşova paktı kuruldu. Dünya 2.ye ayrıldı.

II. Dünya Savaşından Sonra Türkiye

CHP’ye karşı 18 Temmuz 1945‘de Demokrat Partisi, 7 Ocak 1946’da Demokrat parti kuruldu.

27. Mayıs 1960’da darbe düzenlendi. Milli Birlik Komitesi ve Kurucu Meclis üyeleri yürürlüğe el kondu.

Türkiye Dış İlişkiler

→ Morshall Planı = ABD tarafından Türkiye Yunanistan gibi ülkelere uyguladığı yardımlar. SSCB’nin genişlemesine karşı uygulandı.

→ 1948’de Türkiye Avrupa Ekonomik konseyine katıldı, Böylece Türkiye Batıyı tamamen yöneldi.

→ NATO: ABD Liderliğinde SSCB ye karşı kuruldu. (4 Nisan 1949)

1950 de Türkiye Kore’ye Asker gönderdi. (dışarıya ilk asker gönderdi)

Türkiye Kore’ye asker gönderdi. NATO ya girmek için ve böylece 18 Şubat 1952’de Türkiye – Yunanistan eşit şartlarda NATO’ya üye oldular.

→ Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg 1951’de Paris’te Avrupa Kömür – Çelik birliğini kurdular bu AET’nin temelidir.

1 Ocak 1958’de AET faaliyete geçti.

AET ilk aşamada Ekonomik, 2. aşamada siyasi birlik amaçlıdır.

Türkiye 31 Temmuz 1959’da Resmen üye olmak için müracaat etti. (AET)

AET adını AT olarak değiştirdi.

 1 Ocak 1996’da Gümrük birliği protokolüne imzaladı.

20 Temmuz 14 Ağustos 1974’te Türkiye Kıbrıs’a mudahale etti.

13 Şubat 1975’te Türk federe devleti kuruldu.

15 Kasım 1983’te KKTC kuruldu.

Atatürk’ün Eserleri

1. Nutuk; 1919 – 27 savaş yıllarını (Milli Mücadele) ve inkılap anlatır CHP’nin II: Kongreye 1927’de okundu.

2. Vatandaş İçin Medeni Bilgiler

3. Geometri Kitabı

4. Takımın Muharebe Talimi (Cumali Ordugahı)

5. Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi (20 Ekim 1927)

6. Atatürk’ün 10. Yıl Nutku (29 Ekim 1933)