Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti
Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti konumuzda Çalışma ile
ilgili hükümler, Toplu sözleşme, grev hakkı ve lokavt, Ücrette adalet
sağlanması bölümlerini inceleyeceğiz. Uzun bir konu olduğu için 3 bölüme
ayırarak incelediğimiz Sosyal ve Ekonomik Haklarının ikinci bölümünü
oluşturmaktadır. . Önceki konumuzda kpss
vatandaşlık dersi Sosyal ve Ekonomik
Haklarınıincelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Çalışma ve Sözleşme Hürriyetini
işleyeceğiz.
Çalışma ve Sözleşme
Hürriyeti
Herkes dilediği anda çalışma ve sözleşme
kurma hürriyetine sahiptir. Çalışma ve Sözleşme Hürriyetinde özel teşebbüs
kurmak serbesttir. Devlet bu özel kuruluşların milli ekonominin gereklerine ve
sosyal amaçlarına uygunluğunu sağlar.
1.
Çalışma il ilgili hükümler
a.Çalışma hakkı ve ödevi
Çalışma ve Sözleşme Hürriyetine göre
çalışma herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet çalışanın hayat seviyesini
yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumakla
yükümlüdür. Çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ortam
hazırlamak için gerekli tedbirleri alır.
b.Çalışma şartları ve dinlenme hakkı
Kimse yaşına, cinsiyetine ve gücüne uygun
olmayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile engel durumu olanlar
çalışma şartları bakımından korunurlar. Dinlenmek çalışanların hakkıdır.
Ücretli hafta ve bayram tatilleri ve ücretli izin hakları kanunla düzenlenir.
c.Sendika kurma hakkı
Çalışanlar ve işverenler ekonomik ve
sosyal haklarını korumak için izin almadan sendikalar ve üst kuruluşlar kurma,
üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme hakkına sahiptir. Hiç kimse bir
sendikaya üye olmaya ya da ayrılmaya zorlanamaz. Sendika kurma hakkı kanunda
belirlenen sebeplerle sınırlanabilir.
Aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunamaz. (2010
Anayasa değişikliği ile kaldırıldı.)
Sendika ve üst kuruluşların tüzükleri,
yönetimleri ve işleyişleri Cumhuriyetin niteliğine ve demokrasiye aykırı
olamaz.
d.Sendikal faaliyet
2.
Toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt
İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak
ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma koşullarını düzenlemek için
toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptir. Toplu iş sözleşmesinin nasıl
yapılacağı kanunla düzenlenir.
Toplu iş sözleşmesinin yapılması
sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptir. Grev
hakkı ve lokavt iyi niyete aykırı, toplum zararına kullanılamaz. Grev ve
lokavtın yasaklanması ve ertelenmesi haller ve iş yerlerini kanun düzenler.
3.Ücrette
adalet sağlanması
Ücret çalışanın emeğinin karşılığıdır.
Devlet çalışanların işlerine uygun adaletli bir ücret kazanmaları ve diğer
sosyal haklardan yararlanması için gerekli tedbirleri almadır.
