1961 Anayasası ve 1971-1973 Değişiklikleri
Türkiye Cumhuriyeti
Anayasaları Bölüm 2
C) 1961 Anayasası
27 Mayıs 1960 ihtilalı ile anayasal dönem
değişmiş ve Milli Birlik Komitesi iktidara geçmiştir. Yeni anayasa için kurucu
bir meclis kurulmuş ve yeni yasa bu meclis tarafından hazırlanıp halkoyuna
sunulmuştur.
·
Rejim,
Atatürk ilke ve inkılaplarını, milli egemenlik ve meclis üstünlüğünü
benimsemiştir.
·
Devlet
iktidarı, kuvvetler ayrılığı ilkesi ile sınırlandırılmış olup yasama yetkisi
TBMM ve Cumhuriyet senatosuna, yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar
kuruluna, Yargı yetkisi ise Bağımsız mahkemelere verilmiştir.
·
Millet
meclisi ve Cumhuriyet senatosundan oluşan çift meclisli bir sistem oluşturdu.
·
Parlamenter
sisteme geçilmiş, tek dereceli seçime karar verilmiştir.
·
Cumhurbaşkanı
görev süresi 7 yıl ve tek sefer kuralı getirilmiştir.
·
En
demokratik ve liberal yasa olma özelliği taşır.
·
MGK kuruldu.
Anayasanın üstünlüğü ilkesi kabul edilmiş ve kanunların anayasaya
uygunluğunu denetlemek için Anayasa Mahkemesi kurulmuştur. İşçilere ve kamu
çalışanlarına sendika kurma, toplu sözleşme ve grev hakkı tanınmıştır.
·
Temel haklar
genişletilmiştir.
·
Sosyal
devlet ve insan haklarına dayalı devlet ilkesi benimsenmiştir.
·
Sosyal hak
ve ödevler ilk defa sistematik olarak düzenlenmiştir.
·
Türkiye
Cumhuriyeti Anayasalarından 1961 Anayasasında yine devlet şekli Cumhuriyet
seçilmiş ancak nitelikleri 1924 Anayasasından farklı olarak düzenlenmiştir.
·
Türkiye
Cumhuriyeti Anayasalarının gelişiminde 1961 Anayasasında cumhuriyetin temel
ilkelerinden halkçılık, inkılapçılık ve devletçilik ilkeleri kabul
edilmemiştir.
·
Hakimlerin
bağımsızlığı amacıyla Yüksek Hakimler Kurulu kurulmuştur.
1961 Anayasasında 1971-1973 Değişiklikleri
kpss vatandaşlık
dersinde işlediğimiz Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarından 1961 Anayasası,
çeşitli siyasal nedenlerle önemli değişikliklere uğramıştır.
·
Bakanlar kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmiştir.
·
Üniversite özerkliği zayıflamış ve TRT’nin özerkliği kaldırılmıştır.
·
Askeri otorite güçlenmiştir.
·
Devlet memurlarının sendika kurma hakları kaldırılmıştır.
·
Askeri Yüksek idare mahkemesi DGM’ ler kurulmuştur.
12 Eylül 1980 ve Milli Güvenlik Konseyi
Süreci
12 Eylül darbesiyle MGK tasfiye
edilip sivillerden kurulu bir hükümet kurulmuştur. Kurucu meclis
oluşturulmuştur. Bu meclis genel seçimler sonrası kurulan TBMM göreve
başladıktan sonra son bulacaktır. MGK ve danışma meclisi hazırladığı anayasayı
halkoyuna sunmuş ve % 91.37 ile anayasa kabul edilmiştir.
