1982 Anayasası Kpss 1982 Anayasası Genel Esaslar
1982 Anayasası ve genel esasları konusu
günümüz anayasasının oluşum ve içeriğini içermektedir. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi
konusu olan Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarının ikinci bölümünden 1961
anayasasını inceledik. Sıradaki kpss vatandaşlık dersi konumuzda ise
1982 Anayasası genel esaslar konusunu inceleyeceğiz.
1982 Anayasası ve
Genel Esaslar
GENEL
ESASLAR
1982 Anayasasına Giriş konusunun devam
maddeleri şu şekildedir. 1982 Anayasasına Giriş konusu daha sonra işleyeceğimiz
birçok konunun temelini oluşturmaktadır.
1.
MADDE; Devletin şekli
Türkiye Devleti bir cumhuriyettir.
2.
MADDE; Cumhuriyetin nitelikleri
Türkiye cumhuriyeti toplum huzuru, adalet
ve milli dayanışma için insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı
demokratik, sosyal ve laik hukuk devletidir.
a.
Cumhuriyetçilik ilkesi
Devlet şekli olarak cumhuriyet,
egemenliğin bir kişi veya zümreye değil tüm topluma ait olmasıdır. Cumhuriyet
yönetiminde seçim vardır, monarşide ise veraset sistemi geçerlidir. Cumhuriyet
vatandaşlık kavramına dayanırken monarşide uyrukluk tabiiyet durumu bulunur.
b.
İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi
Yapılan değişiklikle 1982 Anayasasında
insan haklarına saygılı olarak ifade edilmiştir.
c.
Atatürk milliyetçiliğine bağlı devlet
Bu kavram 1982
anayasası içinde Atatürk milliyetçiliği olarak ifade edilmiştir.
Atatürk milliyetçiliği; akılcı, bilimsel, çağdaş, demokratik, toparlayıcı,
birleştirici ve barışçı esasları temel alır. Ülkenin ve milletin bölünmez
bütünlüğü ve resmi dilin Türkçe olması bununla ilgilidir.
d.
Demokratik devlet
Demokrasi halkın iktidarı yani halkın
bizzat kendi belirlediği temsilcilerle yönetilmesidir. Genel oy, eşit oy, seçim
serbestîsi, gizli oy, açık sayım ve döküm seçim temel ilkelerindendir.
e. Laik
devlet
Laiklik inanç ve düşünceleri nedeniyle
kişileri herhangi bir ayırıma tabii tutulmadan, kamu kurallarına uyduğu biçimde
serbestçe ibadette bulunmalarıdır.
1924 Anayasasında yapılan 1937 değişikliği ile laiklik ilkesi anayasaya
eklenmiştir. Bu şekilde din ve devlet işleri birbirinden ayrılmış ve din
hizmetleri bir kamu hizmeti sayılmıştır.
f.
Sosyal Devlet
Devletin sosyal barış ve adaleti sağlamak için
sosyal ve ekonomik hayata aktif müdahalesi gerekli görülür. Devlet vergi
adaleti, kamulaştırma, sosyal hak sağlama, ulusal geliri arttırma,
özelleştirme, eşitlik ve planlama gibi ilkeleri benimsemiştir.
g.
Hukuk devleti
Devlet düzeni vatandaşlarına hukuk
güvenliği sağlamalıdır.
h.
Başlangıç ilkeleri
·
Atatürk ilke
ve inkılâplarına bağlılık
·
Milliyetçili
ve medeniyetçilik
·
Çağdaş
medeniyet düzeyine ulaşma
·
Milli
egemenlik
·
Anayasa ve
hukukun üstünlüğü
·
Hürriyetçi
demokrasi
·
Kuvvetler
ayrılığı
·
Ülke, millet
ile bölünmez bütünlük
·
Laiklik
·
Yurtta sulh
cihanda sulh
3.
MADDE; Devletin bütünlüğünü, resmi, dili, bayrağı, milli marşı ve başkenti
· Dili
Türkçedir.
·
Bayrağı,
şekli kanunla belirtilen, beyaz ay yıldızlı bayraktır.
·
Milli marşı
“İstiklal Marşı”
·
Başkenti
Ankara
4. MADDE;
Değiştirilemeyecek hükümler
Anayasanın 1’inci, 2’inci ve 3’üncü madde
hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.
5.
MADDE; Devletin temel amaç ve görevleri
· Türk
milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü korumak
·
Ülkenin
bölünmezliğini korumak
·
Cumhuriyeti
ve demokrasiyi korumak
·
Kişilerin ve
toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak.
·
Kişinin
temel hak ve hürriyetini sınırlayan siyasi, ekonomik ve sosyal engelleri
kaldırmak.
·
İnsanın
maddi ve manevi varlığın gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak.
6.
MADDE; Egemenlik
· Egemenlik,
kayıtsız şartsız milletindir.
·
Türk milleti
egemenliğini Anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organ eliyle kullanır.
·
Egemenlik
kullanımı hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye ve sınıfa bırakılamaz.
7.
MADDE; Yasama yetkisi
Yasama yetkisi Türk milleti adına
TBMM’nindir. Bu yetki devredilemez.
8.
MADDE; Yürütme yetkisi ve görevi
Cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulu
tarafından, anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılıp yerine getirilir.
9. MADDE;
Yargı yetkisi
Türk milleti adına bağımsız mahkemelerce
kullanılır.
10. MADDE;
Kanun önünde eşitlik
· Herkes dil,
ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, din, mezhep vb. sebeplerle ayrım
gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
·
Hiç kimseye,
aile, zümre e sınıfa imtiyaz tanınamaz.
·
Devlet
organları ve idare makamları bütün işlemlerinde eşitlik ilkesine karşı uygun
hareket etmek zorundadır. Bu ilke ile mutlak eşitlik elde edilmek
istenmektedir.
11. MADDE;
Anayasanın bağlayıcı üstünlüğü
·
Anayasa
bütün kanunların temelidir. Anayasalar, önemli konuların ana başlıklarını
düzenler. Yasalar ise bir konunun ayrıntılarını düzenler.
·
Kanunlar
anayasaya aykırı olamaz.
·
Hiçbir kimse
veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.
·
Yasama
organı yasa yaparken anayasaya uygun hareket etmek mecburiyetindedir.
