Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 1
Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 1’de kişinin
dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı, zorla çalıştırma yasağı, kişi
hürriyeti ve güvenliği gibi vatandaşın bireysel haklarını ve bu hakların
çeşitlerini inceleyeceğiz. Bu haklar ve ödevler günlük hayatımızda çoğu zaman
farkında bile olmadan kullandığımız haklardır. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Temel Hak ve Ödevler
konusunu incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Kişinin Hakları ve
Ödevlerinden birinci bölümünü işleyeceğiz. Kişinin Hakları ve Ödevleri
konusu 15 ana başlık altıda toplanmış kişinin sahip olduğu hakları ele
alan bir bölümdür. konumuzun uzunluğu nedeni ile bölümler halinde konumuzu
inceleyeceğiz. Kişinin bütünlük, özgür irade, hürriyet, varlık ve birçok
alandaki hakkının korunmasını sağlayan bu bölümleri inceleyelim.
Kişinin Hakları ve
Ödevleri – Bölüm 1
1. Kişinin
dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı
Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını
koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı
haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne müdahale edilemez. Kişinin Hakları ve
Ödevleri kapsamında kişinin rızası olamadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabii
tutulamaz.
Ve yine Kişinin Hakları ve Ödevleri
kapsamında kimseye işkence ve eziyet yapılamaz. Kimse insan haysiyetiyle
bağdaşmayan bir ceza veya muameleye tabi tutulamaz.
Meşru müdafaa hali, tutuklama ve yakalama kararının uygulanması, bir
tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenilmesi , bir ayaklanma veya isyanın
bastırılması,sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde yetkili makamın verdiği
emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun izin verdiği
durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri, “herkes yaşama, maddi, manevi
varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.” hükmünün dışındadır.
2.
Zorla çalıştırma yasağı
Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya
Kişinin Hakları ve Ödevlerinde yasaktır.
Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük ve tutukluluk
süreleri içindeki çalıştırmalar, olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek
hizmet ve çalışmalar, ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen
vatandaşlık görevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları zorla çalıştırma
sayılmaz.
3. Kişi
hürriyeti ve güvenliği
Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine
sahiptir. Şekli ve şartı kanunda gösterilen hallerin dışında kimse
hürriyetinden yoksun bırakılamaz. Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulana
kişilerin tutuklanmayı zorunlu kılan hallerde tutuklanabilir.
Yakalanan veya tutuklanan kişilere
bunların nedenleri ve haklarında yapılmış iddialar hemen , toplu suçlarda ise
hakim karşısına çıkarılana kadar bildirilir. Ayrıca kişinin yakalandığı
veya tutuklandığı yakınlarına hemen bildirilir. Bu kişiler makul süre içinde
yargılanmayı ve soruşturma süresinde serbest bırakılmayı isteyebilirler.
Bu esaslara uygun olmayan işleme uğrayan
kişilerin uğrayacağı zarar, tazminat devlet tarafından ödenir.
