Sosyal ve Ekonomik Haklar
Sosyal ve Ekonomik Haklar konumuzda Ailenin
korunması ve çocuk hakları, Eğitim ve öğrenim hakkı, Kamu yararı bölümlerini
inceleyeceğiz. 3 başlığa ayırarak işleyeceğimiz bu konuda bazı 2010
değişiklikleri de belirtilmiştir. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm
4 kısmını incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Sosyal ve Ekonomik Haklar
konusunuişleyeceğiz.
Sosyal ve Ekonomik
Haklar
1.
Ailenin korunması ve çocuk hakları
Türk toplumunun temeli ailedir. Aile eşler
arasındaki eşitliğe dayanır. Devlet Sosyal ve Ekonomik Hakların gereği olarak
ailenin huzur ve refahı , ananın ve çocukların korunması için gerekli
tedbirleri alır.
Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına aykırı
olamadıkça ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme
hakkına sahiptir. (2010 değişikliği)
Devlet her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri
alır. (2010 değişikliği)
2.
Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi
Sosyal ve ekonomik haklar konusunda ikinci
başlık eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevidir. Kimse eğitim ve öğrenim hakkından
yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunlarla belirlenir ve
düzenlenir. Eğitim ve öğretim devlet kontrolü altında yapılır. Kanunda
belirlenmiş maddelere aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz. İlköğretim kız
ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur. Sosyal ve Ekonomik Hakların
gereğiyle devlet okullarında eğitim parasızdır. Devlet maddi durumu olmayan
başarılı öğrencilere burs ve diğer yollarla yardım eder.
3. Kamu
yararı
a. Kıyılardan yararlanma
Kıyılar devlet tasarrufu altındadır.
Deniz, göl, akarsu kıyıları ve sahil şeritlerinde yararlanmada öncelikle kamu
yararı gözetilir.
b. Toprak mülkiyeti
Devlet toprağın verimli olarak
işletilmesini korumak ve geliştirmek, erozyonu önlemek için gerekli tedbirleri
alır.
c. Tarım, hayvancılık ve bu üretim
dallarında çalışanların korunması
Devlet, tarım arazileri ile çayır ve
meraların amaç dışı kullanımını ve tahribini önlemek, bitkisel ve hayvansal
üretimi arttırmak için bu işle uğraşanları araç gereç ve girdilerinin
sağlanmasını kolaylaştırır.
d. Kamulaştırma
Kamu yararı için gerçek karşılıklarını
eşin ödemek şartı ile özel mülkiyette bulunan taşınmazların tamamı yada bir
kısmının kanuna uygun olarak, kamulaştırmaya denir. Kamulaştırma bedeli ile
kesinleşen artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir.
e. Devletleştirme ve özelleştirme
Kamu hizmeti özelliği taşıyan özel
teşebbüsle, kamu yararı adına devletleştirilebilir. Devletleştirme gerçek
karşılı üzerinde yapılır.
