1982 Anayasası Kpss 1982 Anayasası Genel Esaslar

1982 Anayasası  Kpss 1982 Anayasası Genel Esaslar

1982 Anayasası ve genel esasları konusu günümüz anayasasının oluşum ve içeriğini içermektedir. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi konusu olan Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarının ikinci bölümünden 1961 anayasasını inceledik. Sıradaki kpss vatandaşlık dersi konumuzda ise 1982 Anayasası genel esaslar konusunu inceleyeceğiz.

1982 Anayasası ve Genel Esaslar

GENEL ESASLAR

1982 Anayasasına Giriş konusunun devam maddeleri şu şekildedir. 1982 Anayasasına Giriş konusu daha sonra işleyeceğimiz birçok konunun temelini oluşturmaktadır.

1. MADDE; Devletin şekli

Türkiye Devleti bir cumhuriyettir.

2. MADDE; Cumhuriyetin nitelikleri

Türkiye cumhuriyeti toplum huzuru, adalet ve milli dayanışma için insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı demokratik, sosyal ve laik hukuk devletidir.

a. Cumhuriyetçilik ilkesi

Devlet şekli olarak cumhuriyet, egemenliğin bir kişi veya zümreye değil tüm topluma ait olmasıdır. Cumhuriyet yönetiminde seçim vardır, monarşide ise veraset sistemi geçerlidir. Cumhuriyet vatandaşlık kavramına dayanırken monarşide uyrukluk tabiiyet durumu bulunur.

b. İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi

Yapılan değişiklikle 1982 Anayasasında insan haklarına saygılı olarak ifade edilmiştir.

c. Atatürk milliyetçiliğine bağlı devlet

Bu kavram 1982 anayasası içinde Atatürk milliyetçiliği olarak ifade edilmiştir. Atatürk milliyetçiliği; akılcı, bilimsel, çağdaş, demokratik, toparlayıcı, birleştirici ve barışçı esasları temel alır. Ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğü ve resmi dilin Türkçe olması bununla ilgilidir.

d. Demokratik devlet

Demokrasi halkın iktidarı yani halkın bizzat kendi belirlediği temsilcilerle yönetilmesidir. Genel oy, eşit oy, seçim serbestîsi, gizli oy, açık sayım ve döküm seçim temel ilkelerindendir.

e. Laik devlet

Laiklik inanç ve düşünceleri nedeniyle kişileri herhangi bir ayırıma tabii tutulmadan, kamu kurallarına uyduğu biçimde serbestçe ibadette bulunmalarıdır.

1924 Anayasasında yapılan 1937 değişikliği ile laiklik ilkesi anayasaya eklenmiştir. Bu şekilde din ve devlet işleri birbirinden ayrılmış ve din hizmetleri bir kamu hizmeti sayılmıştır.

f. Sosyal Devlet

Devletin sosyal barış ve adaleti sağlamak için sosyal ve ekonomik hayata aktif müdahalesi gerekli görülür. Devlet vergi adaleti, kamulaştırma, sosyal hak sağlama, ulusal geliri arttırma, özelleştirme, eşitlik ve planlama gibi ilkeleri benimsemiştir.

g. Hukuk devleti

Devlet düzeni vatandaşlarına hukuk güvenliği sağlamalıdır.

h. Başlangıç ilkeleri

·         Atatürk ilke ve inkılâplarına bağlılık

·         Milliyetçili ve medeniyetçilik

·         Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma

·         Milli egemenlik

·         Anayasa ve hukukun üstünlüğü

·         Hürriyetçi demokrasi

·         Kuvvetler ayrılığı

·         Ülke, millet ile bölünmez bütünlük

·         Laiklik

·         Yurtta sulh cihanda sulh

3. MADDE; Devletin bütünlüğünü, resmi, dili, bayrağı, milli marşı ve başkenti

·         Dili Türkçedir.

·         Bayrağı, şekli kanunla belirtilen, beyaz ay yıldızlı bayraktır.

·         Milli marşı “İstiklal Marşı”

·         Başkenti Ankara

4. MADDE; Değiştirilemeyecek hükümler

Anayasanın 1’inci, 2’inci ve 3’üncü madde hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.

5. MADDE; Devletin temel amaç ve görevleri

·                 Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü korumak

·         Ülkenin bölünmezliğini korumak

·         Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak

·         Kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak.

·         Kişinin temel hak ve hürriyetini sınırlayan siyasi, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmak.

·         İnsanın maddi ve manevi varlığın gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak.

6. MADDE; Egemenlik

·                   Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir.

·         Türk milleti egemenliğini Anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organ eliyle kullanır.

·         Egemenlik kullanımı hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye ve sınıfa bırakılamaz.

7. MADDE; Yasama yetkisi

    Yasama yetkisi Türk milleti adına TBMM’nindir. Bu yetki devredilemez.

8. MADDE; Yürütme yetkisi ve görevi

     Cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulu tarafından, anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılıp yerine getirilir.

9. MADDE; Yargı yetkisi

     Türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.

10. MADDE; Kanun önünde eşitlik

·                  Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, din, mezhep vb. sebeplerle ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

·         Hiç kimseye, aile, zümre e sınıfa imtiyaz tanınamaz.

·         Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde eşitlik ilkesine karşı uygun hareket etmek zorundadır. Bu ilke ile mutlak eşitlik elde edilmek istenmektedir.

11. MADDE; Anayasanın bağlayıcı üstünlüğü 

·         Anayasa bütün kanunların temelidir. Anayasalar, önemli konuların ana başlıklarını düzenler. Yasalar ise bir konunun ayrıntılarını düzenler.

·         Kanunlar anayasaya aykırı olamaz.

·         Hiçbir kimse veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.

·         Yasama organı yasa yaparken anayasaya uygun hareket etmek mecburiyetindedir.

Read More

1961 Anayasası ve 1971-1973 Değişiklikleri

1961 Anayasası ve 1971-1973 Değişiklikleri

       1961 Anayasası ve 1961 Anayasası 1971-1973 değişiklikleri Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları Bölüm 2 konusu birinci bölümde işlenen anayasaların devamını niteliğindedir. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi konusu olan Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarının birinci bölümünü olan 1921 Anayasası ve 1924 Anayasası başlıklarını incelemiştik. Sıradaki kpss vatandaşlık dersi konumuzda ise Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarının ikinci bölümünü olan 1961 Anayasası , 1971-1973 değişikliklerini, 12 Eylül 1980 ve Milli güvenlik konseyi başlıklarını ele alacağız..

Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları Bölüm 2

C) 1961 Anayasası

        27 Mayıs 1960 ihtilalı ile anayasal dönem değişmiş ve Milli Birlik Komitesi iktidara geçmiştir. Yeni anayasa için kurucu bir meclis kurulmuş ve yeni yasa bu meclis tarafından hazırlanıp halkoyuna sunulmuştur.

·         Rejim, Atatürk ilke ve inkılaplarını, milli egemenlik ve meclis üstünlüğünü benimsemiştir.

·         Devlet iktidarı, kuvvetler ayrılığı ilkesi ile sınırlandırılmış olup yasama yetkisi TBMM ve Cumhuriyet senatosuna, yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar kuruluna, Yargı yetkisi ise Bağımsız mahkemelere verilmiştir.

·         Millet meclisi ve Cumhuriyet senatosundan oluşan çift meclisli bir sistem oluşturdu.

·         Parlamenter sisteme geçilmiş, tek dereceli seçime karar verilmiştir.

·         Cumhurbaşkanı görev süresi 7 yıl ve tek sefer kuralı getirilmiştir.

·         En demokratik ve liberal yasa olma özelliği taşır.

·         MGK kuruldu.

Anayasanın üstünlüğü ilkesi kabul edilmiş ve kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek için Anayasa Mahkemesi kurulmuştur. İşçilere ve kamu çalışanlarına sendika kurma, toplu sözleşme ve grev hakkı tanınmıştır.

·         Temel haklar genişletilmiştir.

·         Sosyal devlet ve insan haklarına dayalı devlet ilkesi benimsenmiştir.

·         Sosyal hak ve ödevler ilk defa sistematik olarak düzenlenmiştir.

·         Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarından 1961 Anayasasında yine devlet şekli Cumhuriyet seçilmiş ancak nitelikleri 1924 Anayasasından farklı olarak düzenlenmiştir.

·         Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarının gelişiminde 1961 Anayasasında cumhuriyetin temel ilkelerinden halkçılık, inkılapçılık ve devletçilik ilkeleri kabul edilmemiştir.

·         Hakimlerin bağımsızlığı amacıyla Yüksek Hakimler Kurulu kurulmuştur.

1961 Anayasasında 1971-1973 Değişiklikleri

       kpss vatandaşlık dersinde işlediğimiz Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarından 1961 Anayasası, çeşitli siyasal nedenlerle önemli değişikliklere uğramıştır.

·         Bakanlar kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmiştir.

·         Üniversite özerkliği zayıflamış ve TRT’nin özerkliği kaldırılmıştır.

·         Askeri otorite güçlenmiştir.

·         Devlet memurlarının sendika kurma hakları kaldırılmıştır.

·         Askeri Yüksek idare mahkemesi DGM’ ler kurulmuştur.

12 Eylül 1980 ve Milli Güvenlik Konseyi Süreci

         12 Eylül  darbesiyle MGK tasfiye edilip sivillerden kurulu bir hükümet kurulmuştur. Kurucu meclis oluşturulmuştur. Bu meclis genel seçimler sonrası kurulan TBMM göreve başladıktan sonra son bulacaktır. MGK ve danışma meclisi hazırladığı anayasayı halkoyuna sunmuş ve % 91.37 ile anayasa kabul edilmiştir.

Read More

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 3

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 3

Read More

1921 Anayasası (Teşkilatı Esasiye) | 1924 Anayasası

1921 Anayasası (Teşkilatı Esasiye) | 1924 Anayasası

1921 Anayasası (Teşkilatı Esasiye) ve 1924 Anayasası başlıkları Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları Bölüm 1’de işlenecektir. Konumuzda Cumhuriyet dönemi anayasalarının bir bölümünü inceleyeceğiz. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi konusu olan Anayasa Hukuku Gelişimi konusunu inceledik. Sıradaki kpss vatandaşlık dersi konumuzda ise Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları Bölüm 1’den 1921 Anayasası (Teşkilatı Esasiye) ve 1924 Anayasası konularını irdeleyeceğiz.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları Bölüm 1

A) 1921 Anayasası (Teşkilatı Esasiye)

Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarından 1876 anayasası henüz yürürlükten kaldırılmadığı için bu anayasa 24 maddeden oluşmuştur. En kısa ve özlü anayasadır. Anayasanın en önemli özelliği saltanat ve mutlak monarşi ile bağdaşmayacak olan milli egemenlik ilkesinin dile getirilmesidir. Bu Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarından 1921 anayasası ile oluşturulan hükümet sistemi meclis hükümeti sistemidir.

·         “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” İlkesi benimsenmiştir.

·         “GÜÇLER BİRLİĞİ” ilkesi benimsenmiştir.

·         Meclis hükumeti sistemi ile yasama, yürütme ve yargı gücü TBMM’nin elindedir.

·         Hükümetin doğal başkanı aynı zamanda meclis başkanıdır.

·         Hükümet meclisin denetimindedir.

·         Seçimler iki yılda bir yapılır.

·         Seçmen yaşı 18’dir.

·         Çift dereceli seçim sistemi hakimdir.

·         Yerinden yönetim ilkesi benimsenmiştir.

1921 Anayasasının 1923 Değişikleri

·         Türkiye devletinin hükümet şekli Cumhuriyettir.

·         Cumhurbaşkanı milletvekilleri tarafından bir dönemlik seçilecektir.

·         Cumhurbaşkanının görev süresi 4 yıldır.

·         İkinci kez seçilebilmesi mümkündür.

·         Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından milletvekilleri arasından seçilecektir.

·         Bakanlar ise Başbakan tarafından meclis üyeleri arasından seçilip, Cumhurbaşkanınca meclis onayına sunulacaktır.

·         Devletin dini İslam’dır.

·         Devletin resmi dili Türkçedir.

·         Başkenti Ankara’dır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları içindeki en kısa ve özlü anayasadır. Tek yumuşak çerçeve anayasa özelliğindeki anayasadır. Laik bir anayasa değildir.

B) 1924 Anayasası

Kpss vatandaşlık dersinde TC Anayasalarından işleyeceğimiz ikinci başlık 1924 Anayasası’dır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarından 1921 Anayasası olağanüstü dönemin ihtiyaçlarına yönelik olarak hazırlanmıştır. Koşulların değişmesi ve Cumhuriyet’in ilanıyla yetersiz kalmış ve yeni bir anayasa ihtiyacı doğmuştur. TBMM 20 Nisan 1924’te ikinci anayasayı kabul etmiştir.

·         Karma hükümet sistemini benimsemiştir.

·         Devletin temel niteliği Cumhuriyettir.

·         “Güçler birliği” ve “meclis üstünlüğü” esastır.

·         Seçilme yaşı 30’dur.

·         Cumhurbaşkanının kanunları yayımlama süresi 10 gündür.

·         Tüzükler, Danıştay incelemesinden geçmek zorundadır.

Sert bir anayasadır. En sivil ve en fazla değişikliğe uğrayan anayasadır. Çoğunlukçu demokrasi anlayışını benimsemiştir. En uzun süre yürürlükte kalan anayasadır. Sıkıyönetim kavramına yer verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarından 1924 Anayasasındaki Değişiklikler

·         1928 yılında “ Devletin dini İslam’dır” ibaresi kaldırılmıştır.

·         1929 yılında toprak reformu yapılmıştır.

·         1930-1934 yılları arasında kadınlara siyasi haklar tanınmıştır. (B,M,V (Belediye, muhtarlık,vekil))

·         1934 yılında seçmen yaşı 18’den 22’ye çıkarılmıştır.

·         1937 yılında Laiklik ve diğer Atatürk ilkeleri anayasaya eklenmiştir.

·         1945 yılında anayasa dili Türkçeleştirilmiştir.

·         1946 yılında çok partili hayata geçiş

·         1946 yılında tek dereceli seçim sistemine geçilmiştir.

Read More

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 2

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 2

Read More

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 1

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 1

Read More