Hükümet Sistemleri

Hükümet Sistemleri

Hükümet sistemleri kpss vatandaşlık konuları içinde demokratik hükümet çeşitleri başlığında incelenmektedir. Hükümet sistemleri başkanlık sistemi, yarı başkanlık sistemi, parlamenter sistem ve meclis hükümeti sistemi olarak 4 başlık halinde ele alınmaktadır. Bu bölümde Hükümet sistemleri ve özelliklerini işlemekteyiz.

Hükümet Sistemleri

Kpss vatandaşlık dersindeki demokratik hükümet sistemleri 4’e ayrılmaktadır.

1) Başkanlık Sistemi: Kuvvetler birbirinden kesin ve katı bir biçimde ayrılmıştır. Yürütme tek kanatlıdır ve devlet başkanını halk seçer. Devlet başkanının siyasi partisiyle ilişiği kesilmez.

ABD ve Brezilya gibi ülkeler başkanlık sistemini kullanırlar.

2) Yarı Başkanlık Sistemi: Devlet başkanı ve bakanlar kurulundan oluşan yürütme organı iki başlıdır. Devlet başkanını halk seçer. Yarı başkanlık sisteminde yumuşak kuvvetler ayrılığı vardır. Özellikle dış politikada devlet başkanı etkilidir.

Fransa, Rusya, İran yarı başkanlık sistemine örnek teşkil eder.

3) Parlamenter Sistem: Yürütme iki kanatlıdır ve devlet başkanını meclis seçer. Yumuşak kuvvetler ayrılığı vardır. İç ve dış politikalarda Başbakan etkilidir.

İtalya parlamenter sistemdir.

4) Meclis Hükümeti Sistemi: Yürütme tek kanatlı olmakla beraber, yasama ve yürütme mecliste toplanmıştır. Meclis başkanını meclis seçer. Bakanları da tek tek meclis seçer. Buna karşın bakanlarında meclise karşı bireysel sorumlulukları vardır.

Yürütme vardır, meclis üstünlüğü söz konusudur.

İsviçre meclis hükümeti sistemi içindedir.

Demokratik Hükümet Sistemleri Özellikleri

1) Kuvvetler Ayrılığı: Yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılmasıdır.

·         Sert Kuvvetler Ayrılığı (Erkler): Erkler, yani güçler sert bir şekilde ayrılmıştır. Yasama yürütmeyi, yürütme de yasamayı feshedemez. Bir kişi hem yasamada hem de yürütmede görev alamaz.

Başkanlık sistemi buna örnektir.

·         Yumuşak Kuvvetler Ayrılığı: Erkler birbirine müdahale edebilir. Bir kişi hem yasamada hem de yürütmede yer alabilir. Milletvekili aynı zamanda Başbakan ya da bakan olabilir.

Parlamenter sistemde olduğu gibi yasama gensoru ile hükümetin görevine son verebilir.

2) Yürütmenin Sayısına Göre:

·         Tek Başlı (Kanatlı) Yürütme: Devlet başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır.

·         İki Başlı (Kanatlı) Yürütme: Devlet başkanının yanında Başbakan başkanlığında hükümetin olmasıdır.

Türkiye iki kanatlı yürütmeye 1921 Anayasası’nın 1923 değişikliği ile geçmiştir.

3) Devlet Başkanının Seçilmesi:

·         Halk Seçer

·         Meclis Seçer

Türkiye’de 2007 yılına kadar devlet başkanını meclis seçmekteydi. 2007 anayasa değişikliği ile halkın seçmesi karara bağlanmıştır. 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ü TBMM seçmiştir.

Read More

Düşünceyi Açıklama , Yayma ve Kanaat Hürriyeti

Düşünceyi Açıklama , Yayma ve Kanaat Hürriyeti

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, düşünce ve kanaat hürriyeti, bilim ve sanat hürriyeti ile basın ve yayımla ilgili hükümler, Kişinin Hakları ve Ödevleri konusunun bireysel hak ve ödevlerin devamı olan 3. bölümünde işlenecektir. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 2 kısmını incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 3’ü işleyeceğiz.

Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 3

1. Düşünce ve kanaat hürriyeti

Herkes düşünce ve kanaat özgürlüğüne sahiptir. Ne sebeple olursa olsun hiç kimse düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bu düşünce ve kanaatler nedeniyle kınanıp suçlanamaz.

2. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti

Herkes, düşüncelerini söz, yazı, resim veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına, özgürlüğüne sahiptir. Bu hürriyet haber ya da fikir alma veya verme serbestliğini de sağlar. Fakat radyo, televizyon, sinema vb. yayınlara uygulanan izin sistemini kapsamaz. Bu hürriyetin kullanımı Kişinin Hakları ve Ödevleri kanununda belirtilmiş olan korunma, sır, hak vb. sebeplerle sınırlandırılabilir. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kullanımında uygulanacak şartlar ve usuller kanunla düzenlenir.

3. Bilim ve sanat hürriyeti

Herkes bilim ve sanatı serbestçe öğrenme, öğretme, yayma, araştırma ve araştırma hakkına sahiptir.

4. Basın ve yayımla ilgili hükümler

Kişinin Hakları ve Ödevlerinde basın ve yayımla ilgili hükümler 5 başlık altında yorumlanır;

a. Basın hürriyeti

Basın hürdür ve sansür edilemez. Devlet basın ve haber alma özgürlüğünü sağlayan önlemleri alır. Basın yapanlar kanunlarla belirlenmiş çerçeveye aykırı davranışlarda bulundukları takdirde kanunda mahkeme kararıyla kapatılabilir ve yayınlar hakim kararı ile toplatılabilir.

b. Süreli ve süresiz yayın hakkı

Bu hak önceden izin veya mali teminat şartına bağlanamaz. Süreli yayın çıkarmak için kanunda belirtilen bilgi ve belgeler yetkili makamlara verilerek çıkarılır.

c. Basın araçlarının korunması

Kanuna uygun olarak kurulan basımevi basın araçları suç aleti olarak zapt edilemez.

d. Kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı

Kişiler ve siyasi partiler kamu elindeki basın dışı araçları kullanma hakkına sahiptir. Yararlanmanın şekli, şartı kanunla düzenlenir.

e. Düzeltme ve cevap hakkı

Kişi haysiyet ve onuruna dokunulması veya gerçeğe aykırı yayınlar yapılması durumunda tanınır.

Read More

Diğer Hak ve Ödevler

Diğer Hak ve Ödevler

Diğer Hak ve Ödevler konumuzda Sağlık,çevre ve konut, Gençlik ve spor, Sosyal güvenlik hakları, Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması, Sanatın ve sanatçının korunması, Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları  bölümlerini inceleyeceğiz. Diğer Hak ve Ödevler, uzun bir konu olduğu için 3 bölüme ayırarak incelediğimiz Sosyal ve Ekonomik Haklarının üçüncü bölümünü oluşturmaktadır. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti konusunu incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Diğer Hak ve Ödevler konusunu işleyeceğiz.

Diğer Hak ve Ödevler

 1. Sağlık, çevre ve konut

a. Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması

Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirme, çevre sağlığı ve çevre kirliliğini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.

b. Konut hakkı

Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde konut ihtiyacını karşılayacak tedbir alır. Ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler.

2. Gençler ve spor

a. Gençliğin korunması

Devlet, istiklal ve Cumhuriyetin emanet edildiği gençlerin ilim ışığında, Atatürk ilke ve inkilapları doğrultusunda ve devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğü ortadan kaldırmayı amaç edinen görüşlere karşı yetiştirme ve gelişmelerine sağlayıcı tedbirleri alır.

b. Sporun gelişmesi

Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır ve sporun kitlelere yayılmasını destekler. Devlet başarılı her sporcuyu korur.

3. Sosyal güvenlik hakları

a. Sosyal güvenlik hakkı

Bu hakka herkes sahiptir. Devlet bu güvenliği sağlayacak gerekli önlemleri alır ve teşkilatı kurar.

b. Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler

Savaş ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malul ve gazileri korumakla yükümlüdür. Bu kişilere toplumda kendilerine yakışır biçimde hayat seviyesi sağlar. Sakatların koruma ve topluma uyumu için gereken tedbirleri alır. Yaşlılar devlet tarafından korunur. Korunmaya muhtaç çocuklar da devletçe korunur ve topluma kazandırılması için gerekli önlemler alınır.

c. Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları

Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliği, çocuklarının eğitimi, kültürel ve sosyal ihtiyaçlarının sağlanması, anavatan bağlarının kurulması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olması için gerekli önlemleri alır.

4. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması

Devlet bu varlıkların ve değerlerinin korunmasını sağlar. Özel mülkiyet kapsamına giren varlık ve değerlere ise sınırlamalar getirebilir.

5. Sanatın ve sanatçının korunması

Devlet sanatsal faaliyet ve sanatçıları korur. Eserlerin, sanatçının korunması ve sanat sevgisinin yayılması için gerekli önlemleri alır.

6. Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları

Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda belirlenen görevlerini amacına uygun ve mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.

Read More

Devlet Sistemleri

Devlet Sistemleri

Devlet sistemleri kpss vatandaşlık dersi içinde yer almaktadır. Kpss sorularında da ara ara çıkan bu konu ile ilgili ayrıntıları bu bölümde işleyeceğiz. Devlet tanımı, devlet sistemleri, egemenlik anlayışına göre devlet çeşitleri ve hukuk kaynağı bakımından devlet türleri bu bölümde aktarılmıştır.

Devlet Sistemleri

Devlet, belli toprak parçası üzerinde yaşayan insanların oluşturdukları, örgütlenmiş en üst siyasi otoritedir. Diğer bir tanımla da devlet, bir insan topluluğunun, bir toprak parçası üzerinde egemenlik kurmasıyla oluşmuş bağımsız hukuki varlıktır.

Devlet kurmak için Ulus (Halk-Millet), Vatan (toprak) ve Egemenlik (güç, otorite) gibi 3 temel unsur gereklidir.

Yapılarına Göre Devlet Sistemleri

Kpss vatandaşlık konusu içinde yapılarına göre devlet sistemleri tekli devlet (tek yapılı) ve çoklu devlet (karma yapılı) olarak ikiye ayrılmaktadır.

1) Tekli Devlet (Tek Yapılı)

·         Üniter Devlet: Devleti oluşturan unsurların birliğine ve tekliğine dayanır. Tek merkezden yönetilen, ülkenin her tarafında aynı hukuk kurallarının geçerli olduğu devlet şeklidir.

Türkiye, İngiltere, İtalya, Fransa, Yunanistan ve İsveç gibi ülkeler üniter devlet yapısına sahiptir.

·         Bölgeli Devlet: Ülkenin ve milletin bölünmez tekliği içinde, bölgesel özerkliğin tanındığı devlet türüdür.

İspanya’daki Bask Bölgesi buna örnek verilebilir. Bknz Bask Bölgesi

2) Çoklu Devlet (Karma Yapı)

·         Federasyon (Federal Devlet): Kendi iç yapılarında bağımsız, dışarıya karşı ise aynı hukuk kurallarına tabi olan birden fazla devletten oluşan devlet şeklidir.

ABD, Almanya, Kanada gibi ülkeler federal yapıya sahiptir.

·         Konfederasyon (Konfederal Devlet): Birden fazla devletin varlıklarını korumak şartıyla, özellikle savunma gibi belirli bir amaç çerçevesinde oluşturdukları topluluklardır.

Avrupa Birliği bir konfederasyondur.

Egemenlik Anlayışına Göre Devlet Sistemleri

1) Monarşi: Devlet başkanının soya bağlı olarak geçtiği devlet biçimidir. Mutlak ve meşruti (anayasalı) monarşi olarak ikiye ayrılmaktadır.

Krallık, padişahlık monarşiye örnektir.

2) Oligarşi: Egemenliğin bir grup ya da zümre tarafından kullanıldığı devlet sistemidir.

Suriye oligarşidir.

3) Meşrutiyet: Kral ya da padişahın yanında halkın da devlet yönetimine katılmasıdır.

1876 -1878 yılları arasında ve 1908’den donra Osmanlı da meşrutiyetle yönetilmiştir.

4) Demokrasi: Halkın kendi kendini yönettiği devlet şeklidir. Bir sonraki konuda demokrasi kavramı ayrıntılarıyla işlenecektir.

Hukuk Kaynağı Bakımından Devlet Çeşitleri

Kpss devlet sistemleri konusundaki son başlık devletin hukukun kaynağı bakımından incelenmesi olacaktır.

1) Laik Devlet: Devlet yönetiminde dini kuralların yer almamasıdır.

Türkiye, Fransa gibi ülkeler buna örnektir.

2) Teokratik Devlet: Din kurallarına dayalı devlet şeklidir.

İran, İsrail gibi devletler teokratik devlettir.

Read More

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 5

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 5

Read More

Demokrasi ve Demokrasi Çeşitleri

Demokrasi ve Demokrasi Çeşitleri

Demokrasi ve çeşitleri kpss vatandaşlık dersine ait, özellikle ülkemizdeki bireylerin de bilmesi gereken temel özelliklere sahip bir konudur. Vatandaşlık dersinin bu bölümünde demokrasinin tanımını ,araçlarını ve demokrasinin çeşitlerini irdeleyeceğiz.

Demokrasi

Kpss vatandaşlık dersinde yer alan demokrasi, kısa bir tanımla halkın kendi kendini yöntemesidir. Demokraside meclisin olması şart değildir. Bu önemli bir ayrıntıdır. Doğrudan demokraside görüldüğü gibi halk kendini meclis olmadan da doğrudan yönetebilmektedir.

5 temel ilkeye dayanır. Bu ilkeler olmadan demokratikleşmeden bahsedilemez.

·         Eşitlik

·         Özgürlük

·         Milli Egemenlik

·         Çoğulculuk (Çok Particilik)

·         Temel hak ve hürriyetlerin güvenliği

Demokrasinin Araçları

1) Parlamento (Meclis): Halkı temsilen bir meclis seçilir.

2) Belli Aralıklarla Yapılan Seçim: Meclisin seçimlerle yenilenmesidir. Anayasamızın siyasi haklar ve ödevler kısmında seçim ilkeleri sayılmıştır. Bunlar;

·         Serbest Oy: Oyların özgürce kullanılmasıdır.

·         Genel Oy: Servet, vergi, öğrenim durumu ve cinsiyet gibi sınırlamalar olmaksızın bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmasını ifade eder.

·         Gizli Oy – Açık Sayım: Oyların gizli kullanılması ve herkese açık olarak sayılmasıdır.

İlk olarak 1948 yılında kabul edilmiştir. 1950 seçimlerinde de ilk kez uygulanmıştır.

·         Eşit Oy: Her seçmenin bir tek oya sahip olması anlamına gelmektedir.

·         Tek Dereceli Seçim: Seçmenlerin temsilcilerini doğrudan seçmelerini ifade eder.

İlk olarak 1946 yılında ülkemizde tek dereceli seçime geçilmiştir.

3) Çoğunlukçuluk: Çoğunluğun dediğinin yerine getirilmesidir. Demokrasinin olmazsa olmazı değildir.

Ülkemizde daha az oy alan partilerin azınlık hükümeti kurması buna örnek teşkil eder.

Demokrasi Çeşitleri

Kpss vatandaşlık dersinde demokrasinin çeşitleri 3 tanedir.

1) Doğrudan Demokrasi: Halkın tamamının alınan kararlarda etkili olmasıdır. Doğrudan demokraside meclis yoktur. Bu sebeple uygulanması zordur. Zenginlik ve nüfus azlığı ister.

2) Yarı Doğrudan Demokrasi: Temsilciler olmasına rağmen halkın da alınan kararlarda etkili olmasıdır.

·         Referandum: Parlamento tarafından kabul edilen veya kabul edilecek olan bir kanunun halkın onayına sunulmasıdır. Türkiye’deki referandumlar :

1.      1961 Anayasası’nın yürürlüğe girmesi.

2.      1982 Anayasası’nın yürürlüğe girmesi.

3.      1987 yılında siyasi yasaklıların yasağı kalksın mı? Diye yapılan referandum.

4.      1988 yılında seçimlerle genel seçimler birleşsin mi? Diye yapılan referandum.

Tek ”Hayır” olarak çıkan referandum budur.

   2007 Anayasa değişikliği referandumu.

6.      2010 Anayasa değişikliği referandumu.

·         Halk Vetosu: Halkın referandum yapılması konusunda girişimde bulunmasıdır. Kısaca halkın referandum isteğidir.

·         Halk Teşebbüsü: Halkın belli sayıda imza toplayarak belli bir konuda yasa çıkarması için veya yasalarda değişiklik yapılması için yasama organını harekete geçirmesidir.

·         Temsilcilerin Azli: Halkın çalışmalarından memnun kalmadığı temsilcilerini görevden almasına imkan veren bir yöntemdir.

3) Temsili Demokrasi: Halkın, kendi seçtiği temsilciler tarafından idare edilmesidir.

Türkiye, temsili olmasına rağmen zaman zaman yarı doğrudan demokrasinin aracı olan referandumu da uygulamaktadır.

Read More

Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti

Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti

Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti konumuzda Çalışma ile ilgili hükümler, Toplu sözleşme, grev hakkı ve lokavt, Ücrette adalet sağlanması bölümlerini inceleyeceğiz. Uzun bir konu olduğu için 3 bölüme ayırarak incelediğimiz Sosyal ve Ekonomik Haklarının ikinci bölümünü oluşturmaktadır. . Önceki konumuzda kpss

vatandaşlık dersi Sosyal ve Ekonomik Haklarınıincelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Çalışma ve Sözleşme Hürriyetini işleyeceğiz.

Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti

Herkes dilediği anda çalışma ve sözleşme kurma hürriyetine sahiptir. Çalışma ve Sözleşme Hürriyetinde özel teşebbüs kurmak serbesttir. Devlet bu özel kuruluşların milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlarına uygunluğunu sağlar.

1. Çalışma il ilgili hükümler

a.Çalışma hakkı ve ödevi

Çalışma ve Sözleşme Hürriyetine göre çalışma herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet çalışanın hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumakla yükümlüdür. Çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ortam hazırlamak için gerekli tedbirleri alır.

b.Çalışma şartları ve dinlenme hakkı

Kimse yaşına, cinsiyetine ve gücüne uygun olmayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile engel durumu olanlar çalışma şartları bakımından korunurlar. Dinlenmek çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatilleri ve ücretli izin hakları kanunla düzenlenir.

c.Sendika kurma hakkı

Çalışanlar ve işverenler ekonomik ve sosyal haklarını korumak için izin almadan sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme hakkına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da ayrılmaya zorlanamaz. Sendika kurma hakkı kanunda belirlenen sebeplerle sınırlanabilir.

Aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunamaz. (2010 Anayasa değişikliği ile kaldırıldı.)

Sendika ve üst kuruluşların tüzükleri, yönetimleri ve işleyişleri Cumhuriyetin niteliğine ve demokrasiye aykırı olamaz.

d.Sendikal faaliyet

2. Toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt

İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal  durumlarını ve çalışma koşullarını düzenlemek için toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptir. Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.

Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptir.  Grev hakkı ve lokavt iyi niyete aykırı, toplum zararına kullanılamaz. Grev ve lokavtın yasaklanması ve ertelenmesi haller ve iş yerlerini kanun düzenler.

3.Ücrette adalet sağlanması

Ücret çalışanın emeğinin karşılığıdır. Devlet çalışanların işlerine uygun adaletli bir ücret kazanmaları ve diğer sosyal haklardan yararlanması için gerekli tedbirleri almadır.

Read More

Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi konusu genel kültür vatandaşlık dersinde işlenmektedir ancak tabi ki bu konular Tarih dersi içinde de ele alınmaktadır. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi konusu olan Hükümet Sistemleri konusundan başkanlık sistemi, yarı başkanlık sistemi, parlamenter sistem ve meclis hükümeti sistemi gibi başlıkları incelemiştik. Sıradaki kpss vatandaşlık dersi konumuzda ise Anayasa Hukuku Gelişimini inceleyeceğiz.

Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

Sened-i İttifak – 1808

Tanzimat Fermanı – 1839

Islahat Fermanı – 1856

I.Meşrutiyet  – 1876

II.Meşrutiyet – 1909

Teşkilat-ı Esasiye – 1921

1924 Anayasası – 1924

1961 Anayasası – 1961

1982 Anayasası – 1982

A) Sened-i İttifak

Osmanlı devleti kendi başlarına göre hareket eden ayanları kontrol altına almayı amaçlamıştır. Anayasalcılık hareketi bu belge ile başlar. II.Mahmut döneminde düzenlenmiştir. Sözleşme biçimde ilan edilmiştir. Osmanlı devleti ayanları tanıyarak hukukileştirmiştir. Padişahın yetkileri sınırlandırılmıştır.

Manga Carta’ya benzemektedir.

Sened-i İttifak bir anayasa değildir fakat anayasal bir belge niteliği taşımaktadır.

B) Tanzimat Fermanı

Osmanlı uyruğunda bulunan bütün vatandaşlara eşit haklar vermek ve Avrupa desteğini almak amacı ile çıkarılmıştır. Devlet harcamalarının kanunlara dayandırılması hükmü karara bağlanmıştır.

Türklerin ilk haklar beyannamesi olarak kabul edilir.

Halkın gelirine göre vergi vermesi ve askerlik işleri düzenlenmiştir. Abdülmecit bu esaslara uyacağına dair söz vermiştir. Kanun gücü ilkesi benimsenmiştir. Avrupa hukuk kuralları geçerli olmaya başlamıştır. Herkesin can, mal, ırz güvenliğinin düzene kavuşturulması kararı alınmıştır. Padişah yetkileri sınırlandırılmış, anayasalcılığa ve demokrasiye atıla ilk adım olmuştur. Bir anayasa taslağı olarak kabul edilir. Hukuki açıdan sadece bir ferman niteliğindedir.

C) Islahat Fermanı

Yabancı devletlerin Osmanlının iç işlerini karışmasını engellemek ve azınlıkların ayaklanmasını önlemek amacıyla çıkarılmıştır. Ferman biçiminde ilan edilen bu belge Müslümanlar ile Gayrimüslimler arasındaki tam eşitliği sağlamaktır. Gayrimüslimlere küçük düşürücü sözler söylenmesi yasaklanmıştır. Cizye ve iltizam kaldırılmış yabancılara mülk dinme hakkı getirilmiştir. İşkence ve kötü muamele yasaklanmıştır.azınlıklara Türk okullarında veya kendi dinlerinde eğitim yapan okullarda okuma özgürlüğü tanınmıştır.

D) I. Meşrutiyetin İlanı (Kanun-i Esasi)

Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi konusunda önemli bir yere sahip olan 1. Meşrutiyetin İlanı yani Kanun-i Esasi, Osmanlı devletinin dağılmasını engellemek amacı ile çıkarılmıştır. II. Abdülhamit tarafından kabul ve ilan edilmiştir.

Kanun-i Esasi ilk yazılı anayasamızdır.

 Prusya ve Belçika anayasaları esas alınarak yazılmıştır. Halk ilk defa sınırlı da olsa seçme ve seçilme hakkı kullanmıştır. Yasama ve yürütme padişahın elinde toplanmıştır. Yasama dokunulmazlığı ve yüce divan ilk kez bu anayasa ile düzenlenmiştir. I. Meşrutiyetin ilanında Osmanlıcılık ve Batıcılık etkili olmuştur.

E) II. Meşrutiyetin İlanı

II. Abdülhamit zamanında ilan edilmiştir. Padişah yetkileri daraltılmış ve Mebusan meclisinin yetkileri arttırılmıştır. Padişahın sürgün yetkisi kaldırılmış ve basına sansür yasağı koyamayacağı belirlenmiştir. Değişiklikler sonucunda bir meşruti monarşi anayasası haline gelmiştir. Parti kurma hakkı getirilerek çok partili hayata geçiş sağlanmıştır.

Read More

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 4

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 4

Read More