Toplantı, Mülkiyet ve İspat Hakkı Hakların Korunması

Toplantı, Mülkiyet ve İspat Hakkı  Hakların Korunması

Toplantı hak ve hürriyetleri, Mülkiyet hakkı, Hakların korunması, İspat hakkı, Temel hak ve hürriyetlerin korunmasını Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 4 konumuzda inceleyeceğiz. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 3 kısmını incelemiştik. Şimdi de Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 4 ü işleyeceğiz.

Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 4

1.Toplantı hak ve hürriyetleri

A. Dernek kurma hürriyeti

Tüm vatandaşlar izin almadan dernek kurma ve üye olma hakkına sahiptir. Fakat hiç kimse bu dernekleri kurmaya veya üye olmaya zorlanamaz. Dernek hakkındaki sınırlamalar ancak kanunda belirtilen sebeplerle yapılabilir. Dernekler kanunun gerektirdiği hallerde hakim tarafından kapatılabilir.

B. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

Herkes izin almadan, silahsız ve saldırı yapmadan toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkına sahiptir. Bu toplantı ve yürüyüşler ancak milli güvenlik, kamu düzeni, özgürlüklerin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi gibi sebeplerle kanunla sınırlanabilir.

2. Mülkiyet hakkı

Herkes, mülkiyet ve miras hakkına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla sınırlanabilir. Bu hakkın kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.

3. Hakların korunması ile ilgili hükümler

a. Hak arama hürriyeti

Herkes meşru araç ve yollardan faydalanarak yargı önünde davalı ve davacı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.

b.Kanuni hakim güvencesi

Hiç kimse kanunen bağlı olduğu mahkemeden başka bir makam önüne çıkarılamaz. Ve bu sonucu doğuracak herhangi bir olağanüstü makam kurulamaz.

c.Suç ve cezalara ilişkin esaslar

Kimse işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilinden dolayı cezalandırılamaz. Yani kanundaki ceza geriye yürütülemez. Ceza ve ceza yerine geçecek güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur. Suçlu olduğu hükmen belirlenmeyinceye kadar kimse suçlu sayılmaz.

Kanuna aykırı olarak elde edilen bilgiler delil olarak kabul edilemez. Cezanın sorumluluğu şahsidir. Kimse sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirmediği için özgürlüğü kısıtlanamaz.  Ölüm cezası  verilemez.

4. İspat hakkı

Kamu hizmet ve görevlerini yerine getirenlere görev başında yapılan isnatlardan dolayı açılan hakaret davalarında sanık isnadın doğruluğunu ispat hakkına sahiptir.

5. Temel hak ve hürriyetlerin korunması

Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal eden tüm vatandaşlar yetkili makama geç kalınmadan başvurma imkanın sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Kişinin resmi görevliler tarafından uğradığı haksız işlemler sonucu uğradığı zarar devlet tarafından karşılanır.

Read More

Temel Hak ve Ödevler

Temel Hak ve Ödevler

Temel hak ve ödevler konusu temel hak ve hürriyetlerin niteliği, kötüye kullanılması veya kullanılamaması, durdurulması ve yabancıların durumu gibi alt başlıklarla beraber irdelenmektedir. Temel hak ve ödevler konumuzda anayasada belirlenmiş vatandaşlık hak ve ödevlerini ve  çeşitlerini inceleyeceğiz. Karışık ve anlaması zor bir konu olduğu ön yargısı oluşan konulardan biri olmakla birlikte aslında günlük hayatımızla iç içe olan maddeleri daha iyi kavrayacağız. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi 1982 Anayasasına Giriş ikinci bölümünü incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Temel Hak ve Ödevler konusunu işleyeceğiz.

Temel Hak ve Ödevler

Aynı vatan toprağını paylaşan, aynı devlet vatandaşı olan her bireye vatandaş denir. Herkes kişiliğine bağlı, dokunulup, devredilemez, vazgeçilemez, temel hak ve hürriyete sahiptir.

Temel Hak ve Ödevlerle İlgili Genel Hükümler

1.Temel hak ve hürriyetlerin niteliği

Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını içerir.

2.Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması   

Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmadan sadece anayasanın ilgili maddelerinde belirtilmiş nedenlere bağlı olarak kanunla sınırlandırılabilir. Sınırlamalar anayasanın özüne ve ruhuna, demokratik toplum düzenine, laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olmak zorundadır.

3.Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması

Anayasada yer alan hiçbir hak ve hürriyet , Devletin ülke ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayalı demokratik ve laik cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler olarak kullanılamaz.

Hiçbir anayasa hükmü, Devlete veya kişilere tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilip sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı sağlayacak biçimde yorumlanamaz.

Bu hükümlere karşı faaliyette bulananlar hakkında uygulanacak işlemler kanunla düzenlenir.

4.Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması

Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, uluslararası  hukuktan doğan ilkeler ihlal edilmemek haydı ile gerekli ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ya da bunlar için anayasada öngörülen güvencelerle aykırı tedbirler alınabilir.

Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da savaş hukukuna uygun fiiller neticesinde ortaya çıkan ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütününe dokunulamaz. Temel hak ve ödevler çerçevesinde kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz. Suç ve cezalar geçmişe ve geriye yürütülemez.  Suçluluğu mahkeme kararı ile belirleninceye kadar kimse suçlu sayılamaz. Bu temel hak ve ödevlerin kazandırdığı bir haktır.

5.Yabancıların durumu

Temel hak ve hürriyetler, yabancılar için, milletler arası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir.

Read More

Sosyal ve Ekonomik Haklar

Sosyal ve Ekonomik Haklar

Sosyal ve Ekonomik Haklar konumuzda Ailenin korunması ve çocuk hakları, Eğitim ve öğrenim hakkı, Kamu yararı bölümlerini inceleyeceğiz. 3 başlığa ayırarak işleyeceğimiz bu konuda bazı 2010 değişiklikleri de belirtilmiştir. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 4 kısmını incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Sosyal ve Ekonomik Haklar konusunuişleyeceğiz.

Sosyal ve Ekonomik Haklar 

1. Ailenin korunması ve çocuk hakları

Türk toplumunun temeli ailedir. Aile eşler arasındaki eşitliğe dayanır. Devlet Sosyal ve Ekonomik Hakların gereği olarak ailenin huzur ve refahı , ananın ve çocukların korunması için gerekli tedbirleri alır.

Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına aykırı olamadıkça ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir. (2010 değişikliği)

Devlet her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır. (2010 değişikliği)

2. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi

Sosyal ve ekonomik haklar konusunda ikinci başlık eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevidir. Kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunlarla belirlenir ve düzenlenir. Eğitim ve öğretim devlet kontrolü altında yapılır. Kanunda belirlenmiş maddelere aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz. İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur. Sosyal ve Ekonomik Hakların gereğiyle devlet okullarında eğitim parasızdır. Devlet maddi durumu olmayan başarılı öğrencilere burs ve diğer yollarla yardım eder.

3. Kamu yararı

a. Kıyılardan yararlanma

Kıyılar devlet tasarrufu altındadır. Deniz, göl, akarsu kıyıları ve sahil şeritlerinde yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir.

b. Toprak mülkiyeti

Devlet toprağın verimli olarak işletilmesini korumak ve geliştirmek, erozyonu önlemek için gerekli tedbirleri alır.

c. Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması

Devlet, tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanımını ve tahribini önlemek, bitkisel ve hayvansal üretimi arttırmak için bu işle uğraşanları araç gereç ve girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırır.

d. Kamulaştırma

Kamu yararı için gerçek karşılıklarını eşin ödemek şartı ile özel mülkiyette bulunan taşınmazların tamamı yada bir kısmının kanuna uygun olarak, kamulaştırmaya denir. Kamulaştırma bedeli ile kesinleşen artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir.

e. Devletleştirme ve özelleştirme

Kamu hizmeti özelliği taşıyan özel teşebbüsle, kamu yararı adına devletleştirilebilir. Devletleştirme gerçek karşılı üzerinde yapılır.

Read More

Özel Hayatın Gizliliği, Seyahat, Din ve Vicdan Hürriyeti

Özel Hayatın Gizliliği, Seyahat, Din ve Vicdan Hürriyeti

Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması, Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti, Din ve Vicdan Hürriyeti başlıkları Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 2’de işleyeceğimiz bireysel hak ve ödevlerin devamını içermektedir. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 1 kısmını incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 2’yi işleyeceğiz. Bütünlük, özgür irade, hürriyet, varlık ve birçok alanda kişinin hakkının korunmasını sağlayan bu bölümleri inceleyelim.

Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 2

1. Özel hayatın gizliliği ve korunması

Kişinin Hakları ve Ödevlerinden özel hayatın gizliliği ve korunması üç bölüme ayrılır;

a. Özel hayatın gizliliği

Kanunlara göre herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini istemek hakkıdır. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine kimse dokunamaz. Kanunda belirlenmiş sebepler, haller, yazılı emir bulunmadıkça kimsenin üstü, özel eşyaları ve kağıtları aranıp bunlara el konulamaz.

2010 yılında yapılan değişiklikle bu haklara şu madde eklenmiştir. Herkes kendisi ile ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Kişisel veriler ancak kanunda öngörülen durumlarda ya da kişinin kendi rızası alınarak işlenebilir.

b. Konut dokunulmazlığı

Kimsenin konutuna dokunulamaz. Kanunda belirlenmiş özel durum ve ayrıcalıklara dayalı hakim kararı, yazılı emir olmadıkça kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve kişinin burada bulunan eşyalarına el konulamaz.

c. Haberleşme hürriyeti

Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir ve haberleşmenin gizliliği esastır. Belirlenmiş sebeplere göre verilen bir hakim kararı olmadıkça yada herhangi bir yazılı emir bulunmadıkça haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz. ayrıca istisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşları varsa bu kanunda belirtilir.

2. Yerleşme ve seyahat hürriyeti

Herkes yerleşme ve seyahat özgürlüğüne sahiptir. Suç işlenmesini önleme, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlama, düzenli kentleşme ve kamu mallarının korunması için yerleşme hürriyeti kanunla sınırlandırılabilir.

Seyahat hürriyeti ise soruşturma ve suç işlenmesini önlemek amacıyla kanunla sınırlandırılabilir.

Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

3. Din ve vicdan hürriyeti

Herkes dini inanç, vicdan ve kanaat hürriyetine sahiptir. 14. maddede yer alan hükümlere aykırı olmadığı sürece tüm dini ibadet, dini ayin ve törenler serbesttir. Kimse dini açıdan herhangi bir dini zorlamaya uğrayamaz. Kimse dini törenlere katılmaya, dini inancını açıklamaya zorlanamaz. Ve dini inanç ve ibadetlerinden dolayı kınanıp suçlanamaz.

Ülkemizde din ve ahlak eğitimi ve öğretimi devlet kontrolünde yapılır.

Read More

Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 1

Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 1

Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 1’de kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı, zorla çalıştırma yasağı, kişi hürriyeti ve güvenliği gibi vatandaşın bireysel haklarını ve bu hakların çeşitlerini inceleyeceğiz. Bu haklar ve ödevler günlük hayatımızda çoğu zaman farkında bile olmadan kullandığımız haklardır. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Temel Hak ve Ödevler konusunu incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Kişinin Hakları ve Ödevlerinden birinci bölümünü işleyeceğiz. Kişinin Hakları ve Ödevleri konusu 15 ana başlık altıda toplanmış kişinin sahip olduğu hakları ele alan bir bölümdür. konumuzun uzunluğu nedeni ile bölümler halinde konumuzu inceleyeceğiz. Kişinin bütünlük, özgür irade, hürriyet, varlık ve birçok alandaki hakkının korunmasını sağlayan bu bölümleri inceleyelim.

Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 1

1. Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı

Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne müdahale edilemez. Kişinin Hakları ve Ödevleri kapsamında kişinin rızası olamadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabii tutulamaz.

Ve yine Kişinin Hakları ve Ödevleri kapsamında kimseye işkence ve eziyet yapılamaz. Kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir ceza veya muameleye tabi tutulamaz.

Meşru müdafaa hali, tutuklama ve yakalama kararının uygulanması, bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenilmesi , bir ayaklanma veya isyanın bastırılması,sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde yetkili makamın verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun izin verdiği durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri, “herkes yaşama, maddi, manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.” hükmünün dışındadır.

2. Zorla çalıştırma yasağı

Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya Kişinin Hakları ve Ödevlerinde yasaktır.

Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük ve tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar, olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmet ve çalışmalar, ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık görevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları zorla çalıştırma sayılmaz.

3. Kişi hürriyeti ve güvenliği

Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir. Şekli ve şartı kanunda gösterilen hallerin dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz. Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulana kişilerin tutuklanmayı zorunlu kılan hallerde tutuklanabilir.

Yakalanan veya tutuklanan kişilere bunların nedenleri ve haklarında yapılmış iddialar hemen , toplu suçlarda ise hakim karşısına çıkarılana kadar bildirilir. Ayrıca  kişinin yakalandığı veya tutuklandığı yakınlarına hemen bildirilir. Bu kişiler makul süre içinde yargılanmayı ve soruşturma süresinde serbest bırakılmayı isteyebilirler.

Bu esaslara uygun olmayan işleme uğrayan kişilerin uğrayacağı zarar, tazminat devlet tarafından ödenir.

Read More

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 6

Vatandaşlık 2. Temel Hukuk Kavramları 6

Read More

Hükümet Sistemleri

Hükümet Sistemleri

Hükümet sistemleri kpss vatandaşlık konuları içinde demokratik hükümet çeşitleri başlığında incelenmektedir. Hükümet sistemleri başkanlık sistemi, yarı başkanlık sistemi, parlamenter sistem ve meclis hükümeti sistemi olarak 4 başlık halinde ele alınmaktadır. Bu bölümde Hükümet sistemleri ve özelliklerini işlemekteyiz.

Hükümet Sistemleri

Kpss vatandaşlık dersindeki demokratik hükümet sistemleri 4’e ayrılmaktadır.

1) Başkanlık Sistemi: Kuvvetler birbirinden kesin ve katı bir biçimde ayrılmıştır. Yürütme tek kanatlıdır ve devlet başkanını halk seçer. Devlet başkanının siyasi partisiyle ilişiği kesilmez.

ABD ve Brezilya gibi ülkeler başkanlık sistemini kullanırlar.

2) Yarı Başkanlık Sistemi: Devlet başkanı ve bakanlar kurulundan oluşan yürütme organı iki başlıdır. Devlet başkanını halk seçer. Yarı başkanlık sisteminde yumuşak kuvvetler ayrılığı vardır. Özellikle dış politikada devlet başkanı etkilidir.

Fransa, Rusya, İran yarı başkanlık sistemine örnek teşkil eder.

3) Parlamenter Sistem: Yürütme iki kanatlıdır ve devlet başkanını meclis seçer. Yumuşak kuvvetler ayrılığı vardır. İç ve dış politikalarda Başbakan etkilidir.

İtalya parlamenter sistemdir.

4) Meclis Hükümeti Sistemi: Yürütme tek kanatlı olmakla beraber, yasama ve yürütme mecliste toplanmıştır. Meclis başkanını meclis seçer. Bakanları da tek tek meclis seçer. Buna karşın bakanlarında meclise karşı bireysel sorumlulukları vardır.

Yürütme vardır, meclis üstünlüğü söz konusudur.

İsviçre meclis hükümeti sistemi içindedir.

Demokratik Hükümet Sistemleri Özellikleri

1) Kuvvetler Ayrılığı: Yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılmasıdır.

·         Sert Kuvvetler Ayrılığı (Erkler): Erkler, yani güçler sert bir şekilde ayrılmıştır. Yasama yürütmeyi, yürütme de yasamayı feshedemez. Bir kişi hem yasamada hem de yürütmede görev alamaz.

Başkanlık sistemi buna örnektir.

·         Yumuşak Kuvvetler Ayrılığı: Erkler birbirine müdahale edebilir. Bir kişi hem yasamada hem de yürütmede yer alabilir. Milletvekili aynı zamanda Başbakan ya da bakan olabilir.

Parlamenter sistemde olduğu gibi yasama gensoru ile hükümetin görevine son verebilir.

2) Yürütmenin Sayısına Göre:

·         Tek Başlı (Kanatlı) Yürütme: Devlet başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır.

·         İki Başlı (Kanatlı) Yürütme: Devlet başkanının yanında Başbakan başkanlığında hükümetin olmasıdır.

Türkiye iki kanatlı yürütmeye 1921 Anayasası’nın 1923 değişikliği ile geçmiştir.

3) Devlet Başkanının Seçilmesi:

·         Halk Seçer

·         Meclis Seçer

Türkiye’de 2007 yılına kadar devlet başkanını meclis seçmekteydi. 2007 anayasa değişikliği ile halkın seçmesi karara bağlanmıştır. 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ü TBMM seçmiştir.

Read More

Düşünceyi Açıklama , Yayma ve Kanaat Hürriyeti

Düşünceyi Açıklama , Yayma ve Kanaat Hürriyeti

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, düşünce ve kanaat hürriyeti, bilim ve sanat hürriyeti ile basın ve yayımla ilgili hükümler, Kişinin Hakları ve Ödevleri konusunun bireysel hak ve ödevlerin devamı olan 3. bölümünde işlenecektir. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 2 kısmını incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 3’ü işleyeceğiz.

Kişinin Hakları ve Ödevleri – Bölüm 3

1. Düşünce ve kanaat hürriyeti

Herkes düşünce ve kanaat özgürlüğüne sahiptir. Ne sebeple olursa olsun hiç kimse düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bu düşünce ve kanaatler nedeniyle kınanıp suçlanamaz.

2. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti

Herkes, düşüncelerini söz, yazı, resim veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına, özgürlüğüne sahiptir. Bu hürriyet haber ya da fikir alma veya verme serbestliğini de sağlar. Fakat radyo, televizyon, sinema vb. yayınlara uygulanan izin sistemini kapsamaz. Bu hürriyetin kullanımı Kişinin Hakları ve Ödevleri kanununda belirtilmiş olan korunma, sır, hak vb. sebeplerle sınırlandırılabilir. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kullanımında uygulanacak şartlar ve usuller kanunla düzenlenir.

3. Bilim ve sanat hürriyeti

Herkes bilim ve sanatı serbestçe öğrenme, öğretme, yayma, araştırma ve araştırma hakkına sahiptir.

4. Basın ve yayımla ilgili hükümler

Kişinin Hakları ve Ödevlerinde basın ve yayımla ilgili hükümler 5 başlık altında yorumlanır;

a. Basın hürriyeti

Basın hürdür ve sansür edilemez. Devlet basın ve haber alma özgürlüğünü sağlayan önlemleri alır. Basın yapanlar kanunlarla belirlenmiş çerçeveye aykırı davranışlarda bulundukları takdirde kanunda mahkeme kararıyla kapatılabilir ve yayınlar hakim kararı ile toplatılabilir.

b. Süreli ve süresiz yayın hakkı

Bu hak önceden izin veya mali teminat şartına bağlanamaz. Süreli yayın çıkarmak için kanunda belirtilen bilgi ve belgeler yetkili makamlara verilerek çıkarılır.

c. Basın araçlarının korunması

Kanuna uygun olarak kurulan basımevi basın araçları suç aleti olarak zapt edilemez.

d. Kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı

Kişiler ve siyasi partiler kamu elindeki basın dışı araçları kullanma hakkına sahiptir. Yararlanmanın şekli, şartı kanunla düzenlenir.

e. Düzeltme ve cevap hakkı

Kişi haysiyet ve onuruna dokunulması veya gerçeğe aykırı yayınlar yapılması durumunda tanınır.

Read More

Diğer Hak ve Ödevler

Diğer Hak ve Ödevler

Diğer Hak ve Ödevler konumuzda Sağlık,çevre ve konut, Gençlik ve spor, Sosyal güvenlik hakları, Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması, Sanatın ve sanatçının korunması, Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları  bölümlerini inceleyeceğiz. Diğer Hak ve Ödevler, uzun bir konu olduğu için 3 bölüme ayırarak incelediğimiz Sosyal ve Ekonomik Haklarının üçüncü bölümünü oluşturmaktadır. Önceki konumuzda kpss vatandaşlık dersi Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti konusunu incelemiştik. Sıradaki konumuzda ise Diğer Hak ve Ödevler konusunu işleyeceğiz.

Diğer Hak ve Ödevler

 1. Sağlık, çevre ve konut

a. Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması

Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirme, çevre sağlığı ve çevre kirliliğini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.

b. Konut hakkı

Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde konut ihtiyacını karşılayacak tedbir alır. Ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler.

2. Gençler ve spor

a. Gençliğin korunması

Devlet, istiklal ve Cumhuriyetin emanet edildiği gençlerin ilim ışığında, Atatürk ilke ve inkilapları doğrultusunda ve devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğü ortadan kaldırmayı amaç edinen görüşlere karşı yetiştirme ve gelişmelerine sağlayıcı tedbirleri alır.

b. Sporun gelişmesi

Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır ve sporun kitlelere yayılmasını destekler. Devlet başarılı her sporcuyu korur.

3. Sosyal güvenlik hakları

a. Sosyal güvenlik hakkı

Bu hakka herkes sahiptir. Devlet bu güvenliği sağlayacak gerekli önlemleri alır ve teşkilatı kurar.

b. Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler

Savaş ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malul ve gazileri korumakla yükümlüdür. Bu kişilere toplumda kendilerine yakışır biçimde hayat seviyesi sağlar. Sakatların koruma ve topluma uyumu için gereken tedbirleri alır. Yaşlılar devlet tarafından korunur. Korunmaya muhtaç çocuklar da devletçe korunur ve topluma kazandırılması için gerekli önlemler alınır.

c. Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları

Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliği, çocuklarının eğitimi, kültürel ve sosyal ihtiyaçlarının sağlanması, anavatan bağlarının kurulması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olması için gerekli önlemleri alır.

4. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması

Devlet bu varlıkların ve değerlerinin korunmasını sağlar. Özel mülkiyet kapsamına giren varlık ve değerlere ise sınırlamalar getirebilir.

5. Sanatın ve sanatçının korunması

Devlet sanatsal faaliyet ve sanatçıları korur. Eserlerin, sanatçının korunması ve sanat sevgisinin yayılması için gerekli önlemleri alır.

6. Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları

Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda belirlenen görevlerini amacına uygun ve mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.

Read More

Devlet Sistemleri

Devlet Sistemleri

Devlet sistemleri kpss vatandaşlık dersi içinde yer almaktadır. Kpss sorularında da ara ara çıkan bu konu ile ilgili ayrıntıları bu bölümde işleyeceğiz. Devlet tanımı, devlet sistemleri, egemenlik anlayışına göre devlet çeşitleri ve hukuk kaynağı bakımından devlet türleri bu bölümde aktarılmıştır.

Devlet Sistemleri

Devlet, belli toprak parçası üzerinde yaşayan insanların oluşturdukları, örgütlenmiş en üst siyasi otoritedir. Diğer bir tanımla da devlet, bir insan topluluğunun, bir toprak parçası üzerinde egemenlik kurmasıyla oluşmuş bağımsız hukuki varlıktır.

Devlet kurmak için Ulus (Halk-Millet), Vatan (toprak) ve Egemenlik (güç, otorite) gibi 3 temel unsur gereklidir.

Yapılarına Göre Devlet Sistemleri

Kpss vatandaşlık konusu içinde yapılarına göre devlet sistemleri tekli devlet (tek yapılı) ve çoklu devlet (karma yapılı) olarak ikiye ayrılmaktadır.

1) Tekli Devlet (Tek Yapılı)

·         Üniter Devlet: Devleti oluşturan unsurların birliğine ve tekliğine dayanır. Tek merkezden yönetilen, ülkenin her tarafında aynı hukuk kurallarının geçerli olduğu devlet şeklidir.

Türkiye, İngiltere, İtalya, Fransa, Yunanistan ve İsveç gibi ülkeler üniter devlet yapısına sahiptir.

·         Bölgeli Devlet: Ülkenin ve milletin bölünmez tekliği içinde, bölgesel özerkliğin tanındığı devlet türüdür.

İspanya’daki Bask Bölgesi buna örnek verilebilir. Bknz Bask Bölgesi

2) Çoklu Devlet (Karma Yapı)

·         Federasyon (Federal Devlet): Kendi iç yapılarında bağımsız, dışarıya karşı ise aynı hukuk kurallarına tabi olan birden fazla devletten oluşan devlet şeklidir.

ABD, Almanya, Kanada gibi ülkeler federal yapıya sahiptir.

·         Konfederasyon (Konfederal Devlet): Birden fazla devletin varlıklarını korumak şartıyla, özellikle savunma gibi belirli bir amaç çerçevesinde oluşturdukları topluluklardır.

Avrupa Birliği bir konfederasyondur.

Egemenlik Anlayışına Göre Devlet Sistemleri

1) Monarşi: Devlet başkanının soya bağlı olarak geçtiği devlet biçimidir. Mutlak ve meşruti (anayasalı) monarşi olarak ikiye ayrılmaktadır.

Krallık, padişahlık monarşiye örnektir.

2) Oligarşi: Egemenliğin bir grup ya da zümre tarafından kullanıldığı devlet sistemidir.

Suriye oligarşidir.

3) Meşrutiyet: Kral ya da padişahın yanında halkın da devlet yönetimine katılmasıdır.

1876 -1878 yılları arasında ve 1908’den donra Osmanlı da meşrutiyetle yönetilmiştir.

4) Demokrasi: Halkın kendi kendini yönettiği devlet şeklidir. Bir sonraki konuda demokrasi kavramı ayrıntılarıyla işlenecektir.

Hukuk Kaynağı Bakımından Devlet Çeşitleri

Kpss devlet sistemleri konusundaki son başlık devletin hukukun kaynağı bakımından incelenmesi olacaktır.

1) Laik Devlet: Devlet yönetiminde dini kuralların yer almamasıdır.

Türkiye, Fransa gibi ülkeler buna örnektir.

2) Teokratik Devlet: Din kurallarına dayalı devlet şeklidir.

İran, İsrail gibi devletler teokratik devlettir.

Read More